• sztandar
  • wejscie
  • wejscie2

Ignacy Łukasiewicz


 Ignacy Łukasiewicz
(1822-1882)

Aptekarz, wynalazca lampy naftowej. Założył pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. Był posłem do galicyjskiego Sejmu Krajowego.


Menu Główne

KONSTANTY WOLNY-pierwszy marszałek Sejmu Śląskiego

We wtorek 16 października uczniowie naszego gimnazjum przystąpili do I etapu (szkolnego) konkursu wiedzy historycznej „Konstanty Wolny - pierwszy marszałek Sejmu Śląskiego”.

Konkurs skierowany do gimnazjalistów i uczniów szkół ponadgimnazjalnych z województwa śląskiego zorganizowano w związku z obchodami 90 rocznicy pierwszych wyborów do Sejmu Śląskiego i 135 rocznicy urodzin marszałka Konstantego Wolnego.

Tematyka konkursu dotyczy życia i działalności marszałka Wolnego oraz czasów jemu współczesnych.

Wymagania programowe dla klasy I

 

 

Anita Plumińska-Mieloch

 

Bliżej historii. Gimnazjum. Klasa 1

 

 

PLAN WYNIKOWY

 

 

 

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Podstawa progra-mowa*

1. Dlaczego uczymy się historii?

 

Zagadnienia

1. Czym jest historia?

2. Epoki, wieki, mierzenie czasu.

3. Rodzaje źródeł historycznych.

rozumie pojęcia: wiek, era, epoka, historia, prehistoria, źródło historyczne

oblicza upływ czasu pomiędzy erami i epokami

przypisuje daty wydarzeń do konkretnego wieku

wymienia epoki historyczne

wie, jakie są źródła historyczne

zna podział źródeł historycznych

wyjaśnią, dlaczego uczymy się historii

przedstawia własne rozumienie konieczności nauki historii

klasyfikuje źródła historyczne, posługując się przykładami

uzasadnia przydatność źródeł w pracy historyka i archeologa

 

2. Prehistoria – początki ludzkości

 

Zagadnienia

1. Początki rodzaju ludzkiego.

2. Neandertalczycy i ludzie współcześni.

3. Życie ludzi w okresie paleolitu.

rozumie pojęcie: homo sapiens

wie, kiedy i w jakim rejonie na Ziemi pojawił się człowiek

wymienia narzędzia, którymi posługiwali się ludzie pierwotni

opowiada o sposobach zdobywania pożywienia, mieszkaniach i ubiorach ludzi w epoce paleolitu

rozumie pojęcia: paleolit, hominidy, neandertalczyk

zaznacza paleolit na osi czasu

umie wskazać na mapie kierunki ekspansji człowieka współczesnego

wie, dlaczego ludzie musieli żyć w grupach

dostrzega wpływ klimatu na warunki życia ludzi

wie, skąd pochodzi nazwa paleolit

rozumie wpływ warunków naturalnych na sposoby zdobywania pożywienia i mieszkania człowieka pierwotnego

rozumie i uzasadnia, dlaczego Ziemia nie była zaludniona równomiernie

1. – 1., 2.

 

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Podstawa progra-mowa

3. Rewolucja neolityczna, czyli początki rolnictwa

 

Zagadnienia

1. Rewolucja neolityczna.

2. Epoka brązu.

rozumie i wyjaśnią pojęcie neolit

umie wskazać na osi czasu neolit

umie opowiedzieć o sposobach zdobywania pożywienia, sposobach zamieszkiwania i ubiorach ludzi w epoce neolitu

wskazuje na mapie miejsca, gdzie najwcześniej rozwinęło się rolnictwo

rozumie pojęcia: rewolucja neolityczna, plemię, ceramika, epoka brązu

wie, dlaczego rozwinęły się rolnictwo i hodowla

wie, kiedy doszło do rewolucji neolitycznej

wie, jakie zwierzęta zostały najszybciej udomowione

wskazuje wpływ klimatu na zmiany w życiu ludzi

potrafi dostrzec różnice pomiędzy epokami paleolitu, neolitu i brązu

wskazuje czynniki decydujące o rozwoju rolnictwa na obszarze Żyznego Półksiężyca

rozumie, dlaczego nie wszyscy ludzie w epoce neolitu musieli zajmować się rolnictwem

potrafi wskazać rewolucyjny charakter zmian w epoce neolitu

rozumie wpływ nowych narzędzi na jakość życia ludzi

1. – 1., 2.

4. Pierwsze cywilizacje. Przykład Babilonii

 

Zagadnienia

1. Położenie geograficzne Mezopotamii.

2. Warunki naturalne a życie mieszkańców.

3. Historia Babilonii.

4. Religia mieszkańców starożytnej Mezopotamii.

5. Osiągnięcia cywilizacyjne Międzyrzecza.

rozumie pojęcia: Mezopotamia, pismo klinowe, politeizm, ziggurat, kodeks Hammurabiego, sieć nawadniająca

opowiada, czym zajmowali się mieszkańcy Międzyrzecza

zna położenie geograficzne Mezopotamii

wskazuje na mapie pierwsze państwa Bliskiego Wschodu

zna postać Hammurabiego

wie, w jaki sposób mieszkańcy Babilonii czcili swoich bogów

wie, jakie były osiągnięcia cywilizacyjne Mezopotamii

omawia wpływ warunków naturalnych Mezopotamii na życie jej mieszkańców

wie, które osiągnięcia cywilizacyjne Mezopotamii są wykorzystywane także współcześnie

wie, jakie znaczenie dla funkcjonowania państwa babilońskiego miały pismo i sieć nawadniająca

wie, co oznacza zasada „oko za oko...”

samodzielnie ocenia stosowaną w kodeksie Hammurabiego zasadę odwetu

2. – 1., 3., 4.

5. Starożytny Egipt

 

Zagadnienia

1. Warunki naturalne starożytnego Egiptu.

2. Egipt darem Nilu.

3. Społeczeństwo egipskie.

rozumie pojęcia: faraon, system nawadniający, sieć irygacyjna, piramida, politeizm, hieroglify, papirus

znajduje i wskazuje na mapie terytorium starożytnego Egiptu

omawia wpływ położenia geograficznego Egiptu na życie jego mieszkańców

wymienia egipskie grupy społeczne, zna ich zadania

podaje przykłady osiągnięć naukowych Egiptu

rozpoznaje na ilustracjach zabytki starożytnego Egiptu i zna ich przeznaczenie

wie, kiedy powstał Egipt jako państwo, potrafi wskazać ten moment na osi czasu

wyjaśnią, co znaczy powiedzenie: „Egipt darem Nilu”

rozumie znaczenie sieci irygacyjnej dla rozwoju rolnictwa

rozumie, dlaczego w Egipcie powstała organizacja państwowa

wymienia osiągnięcia Egipcjan na różnych polach i wskazuje dziedziny, w których do dziś wykorzystujemy wynalazki egipskie

zna różne koncepcje dotyczące budowy piramid

2. – 1., 2., 3., 4.

6. Religia starożytnych Egipcjan

 

Zagadnienia

1. Bogowie starożytnego Egiptu.

2. Wiara w życie pozagrobowe i jej konsekwencje.

3. Kapłani i kapłanki.

4. Piramidy i świątynie.

zna pojęcia politeizm, piramida, sarkofag, życie pozagrobowe, mumifikacja

potrafi wymienić najważniejszych bogów egipskich

rozumie, dlaczego Egipcjanie mumifikowali swoich zmarłych

potrafi omówić rolę kapłanów w życiu Egipcjan

wymienia sposoby oddawania czci bogom w Egipcie

rozumie znaczenie wiary w życie pozagrobowe dla codzienności Egipcjan

wie, dlaczego i w jaki sposób powstawały piramidy

rozumie znaczenie Księgi umarłych jako źródła historycznego

rozumie i uzasadnia wiodącą rolę kapłanów w Egipcie

opisuje egipskie obyczaje pogrzebowe

2. – 3.

7. Izrael – lud wybrany przez Boga

 

Zagadnienia

1. Warunki naturalne Palestyny.

2. Religia Izraela.

3. Historia narodu wybranego.

rozumie pojęcia i terminy: monoteizm, Arka Przymierza, Ziemia Obiecana, czasy patriarchów, wyrok salomonowy, szabat, rabin, judaizm, naród wybrany, teokracja, Tora

charakteryzuje cechy judaizmu

omawia wpływ warunków geograficznych Palestyny na życie jej mieszkańców

wskazuje Palestynę na mapie

wymienia postacie związane z historią narodu wybranego: Abrahama, Mojżesza, Dawida, Salomona

wie, na jakie etapy można podzielić historię narodu wybranego

wskazuje różnice pomiędzy religiami Egiptu, Mezopotamii i Izraela

dostrzega korzenie chrześcijaństwa w judaizmie, wskazuje cechy wspólne obu religii

rozumie znaczenie Biblii jako źródła historycznego

wie, gdzie mieszkają współcześni wyznawcy judaizmu

3. – 1., 2.

8. Powtórzenie wiadomości – cywilizacje Bliskiego Wschodu.

 

Zagadnienia

1. Położenie geograficzne Mezopotamii, Egiptu i Palestyny.

2. Wpływ warunków naturalnych na życie mieszkańców.

3. Wierzenia religijne i formy kultu.

4. Osiągnięcia cywilizacji starożytnego Wschodu.

5. Formy ustrojowe.

rozumie pojęcia: wiek, era, epoka, historia, prehistoria, źródło historyczne, judaizm, Mezopotamia, faraon, piramida, hieroglify, papirus, sieć irygacyjna, politeizm, monoteizm

oblicza upływ czasu pomiędzy erami i epokami

wskazuje na mapie: Mezopotamię, Egipt, Palestynę

zna postacie: Hammurabiego, Mojżesza, Dawida, Salomona

podaje genezę i znaczenie powiedzenia „oko za oko”, „salomonowy wyrok”

omawia zasady funkcjonowania państw w Mezopotamii, państwa egipskiego i Izraela

rozumie pojęcia: zodiak, kodeks Hammurabiego, Biblia

wymienia przykłady dzieł sztuki będące wytworami starożytnych Babilończyków, Egipcjan, Izraelitów

wyjaśnią przyczyny polityczne potęgi Egiptu

wyjaśnią przyczyny osiedlenia się Izraelitów w Palestynie i przedstawia dzieje ich państwa

wyjaśnią wpływ religii na funkcjonowanie państwa egipskiego i izraelskiego

wyjaśnią znaczenie pisma i sieci irygacyjnej dla funkcjonowania państwa

wyjaśnią wpływ osiągnięć cywilizacyjnych ludów starożytnego Bliskiego Wschodu na współczesność

 

9. Początki Grecji

 

Zagadnienia

1. Geografia starożytnej Grecji.

2. Zajęcia mieszkańców.

3. Minojczycy – najstarsza cywilizacja epoki brązu w basenie Morza Egejskiego.

4. Achajowie – rozkwit i upadek cywilizacji mykeńskiej.

 

wskazuje na mapie starożytną Grecję

opowiada o zajęciach Greków

wie, kim był Homer

rozumie pojęcia i terminy: cywilizacja minojska, cywilizacja mykeńska, Achajowie, polis

podaje przykłady poleis

wie, na jakie krainy dzieliła się Hellada

charakteryzuje osiągnięcia cywilizacji minojskiej i mykeńskiej

wskazuje na mapie Mykeny i Knossos

porównuje warunki naturalne Grecji i państw Bliskiego Wschodu oraz wskazuje następstwa i źródła różnic w ich rozwoju

4. – 1., 3.

10. Grecka polis: Ateny

 

Zagadnienia

1. Wieki Ciemne.

2. Narodziny polis.

3. Rządy arystokracji i tyranów.

4. Droga do demokracji w Atenach.

5. Demokracja ateńska.

 

wskazuje Ateny na mapie

rozumie pojęcia: tyrania, demokracja, arystokracja, prawa drakońskie, strateg, agora, ostracyzm

wie, kim byli: Perykles, Drakon, Demostenes

opowiada o przemianach ustrojowych w Atenach

charakteryzuje demokrację ateńską

porównuje różne formy sprawowania władzy w Grecji

charakteryzuje i ocenia tyranię, oligarchię i demokrację

dostrzega korzenie współczesnej demokracji w starożytności

porównuje demokrację ateńską ze współczesną

4. – 2.

11. Starożytna Sparta

 

Zagadnienia

1. Historia Sparty.

2. Podziały społeczne.

3. Spartański ustrój.

4. Spartanie i wojna.

wskazuje Spartę na mapie

rozumie pojęcia: falanga, hoplita, hegemonia

zna zasady sprawowania władzy w Sparcie

krótko opisuje zasady wychowania dzieci w Sparcie

zna genezę i znaczenie powiedzeń: „mówić lakonicznie”, „z tarczą lub na tarczy”, „wychowanie spartańskie”

wyjaśnia przyczyny zwycięstw Sparty w wojnach

wie, kim byli heloci i periojkowie

porównuje ustrój spartański z ustrojami innych poleis

wie, jakie były przyczyny i skutki wychowania spartańskiego

wskazuje cechy armii i zasady walki, które wojskom Starty zapewniły zwycięstwa w wojnach

wyjaśnia, dlaczego Sparcie udało się osiągnąć hegemonię w Grecji

rozumie związek między podziałem społecznym w Sparcie i sytuacją wewnętrzną tego państwa

porównuje Ateny i Spartę i uzasadnia, która z form sprawowania władzy jest mu bliższa

 

4. – 2.

12. Wierzenia starożytnych Greków

 

Zagadnienia

1. Greccy bogowie.

2. Mity greckie.

3. Igrzyska olimpijskie.

wymienia najważniejszych greckich bogów: Zeusa, Posejdona, Hermesa, Apollona, Hefajstosa, Artemidę, Afrodytę, Atenę, Herę, Demeter

zna formy oddawania czci bogom greckim (teatr, igrzyska, ofiary)

zna datę pierwszych igrzysk olimpijskich – 776 r. p.n.e.

wie, jak wyglądały igrzyska olimpijskie

zna i rozumie pojęcia: olimpiada, heros, mit

wymienia dyscypliny olimpijskie

wie, gdzie odbywały się igrzyska

wie, kim byli Herakles, Dedal, Ikar, Tezeusz

zna różne formy oddawania czci bogom, potrafi je scharakteryzować i wskazać te, które przetrwały do dziś jako kulturalne dziedzictwo starożytnej Grecji

umie porównać igrzyska współczesne i starożytne

umie opowiedzieć mity o Heraklesie, Tezeuszu, Dedalu i Ikarze

rozumie wpływ greckiej mitologii na współczesną kulturę

4. – 3.

13. Kultura i sztuka Greków w starożytności

 

Zagadnienia.

1. Teatr grecki.

2. Grecy ojcami filozofii.

3. Architektura starożytnej Grecji.

4. Perykles i jego epoka.

rozumie pojęcia: teatr, filozofia

charakteryzuje grecki teatr, zna jego genezę

zna twórców i myślicieli greckich, takich jak: Sofokles, Fidiasz, Archimedes, Sokrates, Platon, Arystoteles

wie, jak wyglądał teatr grecki i przedstawienia teatralne

wymienia dziedziny wiedzy, w których Grecy przodowali

 

wymienia dzieła Fidiasza, Myrona, Sofoklesa

wyjaśnia genezę powstania teatru greckiego

umie wskazać kolumny w porządku doryckim, jońskim i korynckim

potrafi podać cechy charakterystyczne budowli greckich

zna poglądy czołowych greckich filozofów

potrafi omówić wpływ sztuki greckiej na współczesne kanony piękna i architektury

4. – 3.

6. – 1., 2.

14. Wojny w świecie greckim

 

Zagadnienia

1. Starożytna Persja.

2. Wojny grecko-perskie:

a) Maraton

b)Termopile

c) Salamina.

3. Wojna peloponeska.

wymienia najważniejsze bitwy wojen persko-greckich

zna rezultaty tych bitew

zna daty tych bitew: 490 r. p.n.e., 480 r. p.n.e., 479 r. p.n.e.

zna postacie Miltiadesa i Leonidasa

 

wskazuje na mapie Persję, Maraton, Termopile

wyjaśnia genezę biegu maratońskiego

omawia wynik wojny peloponeskiej

omawia przyczyny i skutki wojen persko-greckich

wyjaśnia, dlaczego doszło do wojny peloponeskiej, i zna jej skutki

wyjaśnia, dlaczego Grekom udało się pokonać Persów

uzasadnia, dlaczego potomni wystawili pomnik pod Termopilami

omawia okoliczności zawarcie sojuszu Sparty z Persami

zagadnienia wykraczające poza podstawę programową

15. Imperium Aleksandra Wielkiego. Świat hellenistyczny

 

Zagadnienia

1. Macedonia za czasów Filipa II.

2. Podboje Aleksandra Wielkiego.

3. Imperium Aleksandra Wielkiego.

4. Świat hellenistyczny.

rozumie pojęcia i powiedzenia: filipika, „rozciąć węzeł gordyjski”, kultura hellenistyczna

wie, w jaki sposób Aleksander zbudował swoje państwo

wskazuje na mapie Macedonię, Grecję, ziemie podbite przez Aleksandra

zna działania Filipa II, które doprowadziły do zbudowania potęgi jego kraju

zna datę bitwy pod Issos: 333 r. p.n.e.

opisuje państwo stworzone przez Aleksandra Macedońskiego

podaje przykłady sztuki hellenistycznej

omawia znaczenie reform Filipa II dla budowy potęgi Macedonii

wyjaśnia założenia polityki wewnętrznej Aleksandra i rozumie ich związek z budową wielkiego imperium

uzasadnia, dlaczego imperium zbudowane przez Aleksandra musiało się rozpaść

uzasadnia przydomek nadany Aleksandrowi przez potomnych

wie, jak wyglądały dzieła sztuki epoki hellenistycznej, potrafi je opisać

6. – 1.

16. Powtórzenie wiadomości – starożytna Grecja

 

Zagadnienia

1. Położenie geograficzne Grecji.

2. Wpływ warunków naturalnych na życie mieszkańców.

3. Wierzenia religijne i formy kultu.

4. Osiągnięcia starożytnych Greków.

5. Formy ustrojowe.

rozumie pojęcia: demokracja, oligarchia, igrzyska olimpijskie, politeizm

wskazuje na mapie Grecję

zna postacie: Leonidasa, Aleksandra Wielkiego

wie, kiedy: odbyła się pierwsza olimpiada, rozegrały się bitwy pod Maratonem i Termopilami

wymienia greckich bogów

podaje genezę i znaczenie powiedzeń: „mówić lakonicznie”, „z tarczą lub na tarczy”, „wychowanie spartańskie”

wyjaśnia przyczyny przewagi Sparty w wojnach

omawia zasady funkcjonowania demokracji ateńskiej, oligarchii spartańskiej, państwa Aleksandra Macedońskiego

rozumie pojęcia: teatr, mit, heros

wskazuje genezę i cechy teatru greckiego, igrzysk olimpijskich

podaje, kto był zwycięzcą wojen persko-greckich

wie, kim byli: Sofokles, Fidiasz, Archimedes, Sokrates, Platon, Arystoteles, Perykles, Homer

podaje przykłady sztuki greckiej, hellenistycznej

omawia wpływ warunków geograficznych na życie mieszkańców Hellady

wskazuje sposoby czczenia bóstw

zna datę bitwy pod Issos

wymienia dzieła Fidiasza, Sofoklesa, Myrona

wyjaśnia przyczyny: rozwoju Macedonii, zwycięstw Aleksandra Macedońskiego, wojen persko-greckich

charakteryzuje i ocenia takie formy ustrojowe, jak demokracja, oligarchia, monarchia

wyjaśnia wpływ religii na funkcjonowanie państw greckich

omawia skutki wychowania spartańskiego dla funkcjonowania państwa

uzasadnia przydomek Aleksandra Wielkiego

omawia przyczyny napięć w państwie spartańskim

wskazuje wpływ cywilizacji i sztuki starożytnej na współczesną cywilizację i sztukę

porównuje demokrację starożytną ze współczesną

porównuje warunki naturalne krajów starożytnych: wskazuje podobieństwa i różnice oraz ich wpływ na funkcjonowanie państw starożytnych

 

17. Początki Rzymu. Republika i jej instytucje

 

Zagadnienia

1. Legendarne początki Rzymu.

2. Etruskowie.

3. Od królestwa do Republiki.

4. Republikańskie urzędy i ich funkcjonowanie.

wskazuje na mapie Rzym

wie, w którym wieku powstało państwo rzymskie

rozumie pojęcia: republika, senat, konsul

podaje imię legendarnego założyciela Rzymu

wymienia najważniejszych rzymskich urzędników

omawia zadania rzymskich urzędników

przedstawia tryb ich wybierania

wyjaśnia, kim byli Etruskowie

zna rok założenia Rzymu: 753 r. p.n.e.

wyjaśnia, kim byli plebejusze i patrycjusze

wymienia w odpowiedniej kolejności formy ustrojowe państwa rzymskiego

wyjaśnia, jak funkcjonowała republika

omawia okoliczności konfliktu patrycjuszy i plebejuszy

porównuje współczesną i starożytną republikę

wyjaśnia przyczyny upadku królestwa i powstania Republiki

dostrzega wady i zalety ustroju Republiki Rzymskiej

5. – 1.

18. Od miasta-państwa do imperium

 

Zagadnienia

1. Podbój Italii.

2. Wojny punickie.

3. Imperium rzymskie.

4. Legiony i legioniści.

rozumie pojęcia: legion, prowincja, namiestnik, imperium, romanizacja, wojna punicka

wie, kim był Hannibal

wie, kiedy Rzym podbił Italię oraz kiedy toczyły się wojny punickie

wskazuje na mapie obszar podbity przez Republikę Rzymską

wie, jakie znaczenie dla podbitych terenów miała romanizacja

wyjaśnia rolę sprzymierzeńców w prowadzeniu podbojów przez Rzym

podaje datę bitwy pod Kannami

wie, kim był Scypio

wyjaśnia, dlaczego doszło do wojen punickich

wyjaśnia skutki wojen punickich

omawia przyczyny i skutki podbojów

wskazuje skutki wprowadzenia armii zawodowej

wyjaśnia, dlaczego Rzymianom udało się ostatecznie pokonać Kartagińczyków

wyjaśnia, dlaczego armia rzymska mogła z sukcesem prowadzić podboje

5. – 2.

19. Upadek Republiki i powstanie Cesarstwa

 

Zagadnienia

1. Kryzys ustroju republikańskiego.

2. Powstania niewolników.

3. Wojny domowe.

4. Ustanowienie Cesarstwa.

5. Cesarz Oktawian August.

zna pojęcia: latyfundium, niewolnik, gladiator, proletariat, cesarstwo

wie, kim był Spartakus

zna datę największego powstania niewolników w państwie rzymskim: 73–71 p.n.e.

zna postacie Gajusza Juliusza Cezara i Oktawiana Augusta

zna datę upadku Republiki: 30 r. p.n.e.

wie, co oznaczają pojęcia: cesarz, pryncypat, cesarstwo

wymienia pierwszego cezara (cesarza)

wyjaśnia różnice pomiędzy Republiką a Cesarstwem

wyjaśnia, dlaczego dochodziło do powstań niewolników

wyjaśnia, dlaczego powstanie Spartakusa zakończyło się klęską

podaje przyczyny upadku Republiki

wyjaśnia genezę i znaczenie powiedzeń: „Koś ci zostały rzucone”, „I Ty, Brutusie, przeciw mnie?”

podaje autora O wojnie galijskiej

5. – 1.

20. Rozkwit Cesarstwa Rzymskiego. Rzymska cywilizacja

 

Zagadnienia

1. Obszar Cesarstwa Rzymskiego.

2. Pokój rzymski.

3. Romanizacja prowincji.

zna pojęcia: limes, Pax Romana, romanizacja, bazylika, amfiteatr, termy, akwedukt, urbanizacja, romanizacja

wskazuje na mapie obszar Cesarstwa

opisuje, jak chroniono granice Imperium

wyjaśnia, dlaczego Rzymianie budowali drogi

omawia znaczenie dróg w prowadzeniu podbojów przez Rzym

podaje przykłady rzymskiego budownictwa

wie, czym była urbanizacja

rozumie wpływ pokoju rzymskiego na sytuację w Cesarstwie

wyjaśnia znaczenie limesu dla funkcjonowania państwa

rozumie znaczenie sieci dróg dla utrzymania rzymskiego panowania

wyjaśnia znaczenie procesu urbanizacji

omawia skutki romanizacji

wskazuje wpływy cywilizacji rzymskiej we współczesnym świecie

5. – 2.

6. – 1., 2.

21. Kultura starożytnego Rzymu

 

Zagadnienia

1. Edukacja w starożytnym Rzymie.

2. Prawo rzymskie.

3. Sztuka starożytnego Rzymu.

rozumie pojęcia: kodeks, kodyfikacja

wymienia najwspanialsze budowle rzymskie: Koloseum, Panteon

wymienia najważniejszych przedstawicieli rzymskiej literatury

wymienia dziedziny, w których kultura grecka wpłynęła na rzymską

omawia rzymską edukację

opisuje wygląd akweduktu, term, Koloseum

rozumie, dlaczego Rzymianie przejęli greckie wierzenia, literaturę i filozofię

wyjaśnia, dlaczego Rzymianie budowali wiele obiektów publicznych

rozpoznaje na fotografiach typowe rzeźby rzymskie

 

porównuje osiągnięcia Rzymian i Greków

wskazuje wpływ rzymskiej kultury we współczesnym prawodawstwie

5. – 3.

6. – 1., 2.

22. Chrześcijaństwo w świecie rzymskim

 

Zagadnienia

1. Palestyna w czasach Jezusa.

2. Życie i nauczanie Jezusa z Nazaretu.

3. Początki Kościoła.

4. Prześladowania chrześcijan.

zna pojęcia: apostoł, Nowy Testament, podróż misyjna

wskazuje na mapie ziemię, gdzie narodził się Jezus

zna nauczanie Jezusa Chrystusa i okoliczności powstania Nowego Testamentu

wie, kim był św. Paweł

opowiada o prześladowaniach chrześcijan

wie, w jakich okolicznościach doszło do podróży misyjnych apostołów

rozumie, dlaczego Rzymianie odnosili się do chrześcijan nieufnie, a w końcu zaczęli ich prześladować

zna strukturę Kościoła we wczesnym chrześcijaństwie

wie, kto i kiedy zakończył prześladowania chrześcijan

rozumie okoliczności rozwoju chrześcijaństwa w świecie rzymskim

wskazuje na mapie trasę podróży misyjnych św. Pawła

wie, jak doszło do zakończenia prześladowań chrześcijan

wyjaśnia, dlaczego chrześcijaństwo zmieniło świat antyczny

rozumie przyczyny i skutki prześladowań chrześcijan

7. – 1., 2.

23. Upadek Cesarstwa na Zachodzie

 

Zagadnienia

1. Sytuacja polityczno-społeczna na zachodnich obszarach Cesarstwa.

2. Reformy Dioklecjana.

3. Wędrówki ludów i najazdy barbarzyńców na Imperium Rzymskie.

4. Upadek Cesarstwa na Zachodzie.

omawia reformy Dioklecjana

wskazuje, skąd przybywali barbarzyńcy

wie, co się stało w roku 476

omawia sytuację Cesarstwa Zachodniego przed upadkiem

wymienia przyczyny upadku Cesarstwa na Zachodzie

opowiada o okolicznościach upadku Cesarstwa Zachodniego

zna postacie: Odoakra, Dioklecjana

wyjaśnia znaczenie reform Dioklecjana dla funkcjonowania państwa

podaje argumenty za przyjęciem 476 r. jako cezury pomiędzy starożytnością a średniowieczem

rozumie genezę i znaczenie słów: wandal, barbarzyńca

zna mechanizmy zmian na tronie cesarskim oraz ich przyczyny i skutki

rozumie, dlaczego Cesarstwo Rzymskie zostało podzielone

rozumie przyczyny upadku Cesarstwa Rzymskiego na Zachodzie

potrafi ocenić wpływ czynników zewnętrznych i wewnętrznych na upadek Cesarstwa Zachodniego

5. – 4.

24. Powtórzenie wiadomości – starożytny Rzym

 

Zagadnienia

1. Przemiany ustrojowe w państwie rzymskim.

2. Rzym podbija świat.

3. Osiągnięcia cywilizacji rzymskiej.

zna pojęcia: republika, legion, konsul, apostoł, Nowy Testament, romanizacja, akwedukt, termy, imperium, cesarstwo, cesarz, chrześcijaństwo

zna postacie: Jezusa Chrystusa, Cezara, Spartakusa, Hannibala

wie, co się stało w roku 476

wskazuje na mapie Rzym

wymienia rzymskich urzędników i omawia ich kompetencje

zna pojęcia: patrycjusze, plebejusze, barbarzyńca

zna postacie: Dioklecjana, św. Piotra, św. Pawła, Oktawiana Augusta

opisuje republikę i cesarstwo jako formy ustrojowe

wymienia rzymskie osiągnięcia cywilizacyjne

podaje przyczyny prześladowań chrześcijan

wyjaśnia, dlaczego upadło Cesarstwo Rzymskie na Zachodzie

omawia znaczenie wojen i podbojów dla funkcjonowania państwa rzymskiego

wie, kiedy to było: powstanie Spartakusa, podział Cesarstwa na Wschodnio i Zachodniorzymskie

 

przedstawia etapy rozwoju chrześcijaństwa, potrafi je scharakteryzować

opisuje przyczyny i skutki powstań niewolników, upadku Republiki, kryzysu w Cesarstwie

opisuje różnice pomiędzy Republiką a Cesarstwem

wskazuje przyczyny upadku Cesarstwa na Zachodzie

wymienia zalety i wady republiki i cesarstwa jako form ustrojowych

wyjaśnia znaczenie wojska dla funkcjonowania państwa rzymskiego

wskazuje wpływ osiągnięć rzymskich na współczesne prawo i budownictwo

opisuje znaczenie romanizacji dla podbitych przez Rzym terenów

 

25. Barbarzyńcy, biskupi i opaci

 

Zagadnienia

1. Królestwa barbarzyńskie.

2. Rola instytucji Kościoła w polityce, życiu społecznym i przemianach kultury.

3. Zakon benedyktyński i jego działalność.

 

wie, że na gruzach Cesarstwa Zachodniego powstawały państwa plemienne

wyjaśnia rolę biskupów i papieża

rozumie pojęcia: chrystianizacja, klasztor, zakon, mnich

zna postać św. Benedykta

omawia działalność zakonu benedyktynów

porównuje działalność zakonów we wczesnym średniowieczu i współcześnie

wymienia inne (poza benedyktynami) zakony założone w średniowieczu

wie, jaka była rola Kościoła w zachowaniu dziedzictwa starożytności

wie, jakie znaczenie miała działalność zakonów

wie, dlaczego po upadku Cesarstwa Zachodniego zaczęły powstawać państwa plemienne

dostrzega zmianę roli Kościoła po upadku Cesarstwa Zachodniego

12. – 1.

26. W Bizancjum

 

Zagadnienia

1. Sytuacja Cesarstwa Wschodniego (Bizancjum) po upadku Cesarstwa na Zachodzie.

2. Najazdy Słowian, Germanów i Arabów na obszary Cesarstwa Wschodniego.

3. Kultura i sztuka Bizancjum.

4. Podział Kościoła.

wskazuje na mapie Bizancjum i Konstantynopol

zna pojęcia: ikona, Bizancjum, kodeks Justyniana, prawosławie, podział Kościoła, herezja

wie, co stało się w roku 1054

opowiada o sytuacji gospodarczej i politycznej w Cesarstwie Wschodnim

wie, jak doszło do najazdów arabskich na Cesarstwo

wskazuje zabytki charakterystyczne dla Bizancjum

wymienia cechy Kościoła wschodniego

rozumie rolę Bizancjum dla przetrwania kultury starożytnej

zna przyczyny trwania Cesarstwa Wschodniego po upadku Zachodniego

rozumie, dlaczego doszło do podziału Kościoła

dostrzega różnice pomiędzy Kościołami wschodnim i zachodnim

wskazuje różnice pomiędzy Kościołami prawosławnym i katolickim

wie, jak układały się relacje pomiędzy cesarzem a Kościołem wschodnim

rozumie skutki podziału Kościoła w dziejach chrześcijaństwa

10. –. 1., 2., 3.

27. Mahomet i powstanie cywilizacji islamu

 

Zagadnienia

1. Arabia w czasach Mahometa.

2. Narodziny islamu.

3. Pięć filarów islamu.

4. Podboje Arabów.

5. Arabskie imperium.

6. Osiągnięcia cywilizacji islamu.

rozumie pojęcia: arabeska, islam, Koran, haracz

wie, kim był Mahomet, i opowiada o jego działalności

wie, kiedy powstał islam

zna podstawowe zasady islamu

wskazuje na mapie ziemie podbite przez Arabów

omawia warunki naturalne na Półwyspie Arabskim i życie beduinów

wyjaśnia, dlaczego Arabowie toczyli „świętą wojnę”

wie, w jaki sposób Arabowie władali podbitymi ziemiami

zna osiągnięcia cywilizacji arabskiej

rozumie, dlaczego Arabowie prowadzili podboje

wymienia zabytki typowe dla architektury arabskiej i podaje ich cechy

porównuje islam z innymi religiami

rozumie, jakie znaczenie dla funkcjonowania państwa ma sposób sprawowania władzy na terenach podbitych

9. – 1., 2., 3., 4.

28. Państwo Franków – wzór średniowiecznej monarchii

 

Zagadnienia

1. Podbój Galii przez Franków.

2. Królestwo Franków państwem patrymonialnym. 3. Karolingowie i Państwo Kościelne.

4. Powstanie imperium Karola Wielkiego.

5. Renesans karoliński.

6. Wskrzeszenie cesarstwa na Zachodzie.

7. Traktat w Verdun i rozpad cesarstwa karolińskiego.

 

zna pojęcia: renesans karoliński, majordomus, Państwo Kościelne, minuskuła

zna postacie: Chlodwiga, Karola Młota, Pepina Krótkiego, Karola Wielkiego

wskazuje na mapie państwo Franków i Państwo Kościelne

wie, co się stało w roku: 496, 800, 843

wyjaśnia, jak działało państwo Karola Wielkiego

wymienia przejawy „renesansu karolińskiego”

rozumie znaczenie przyjęcia tytułu cesarza przez Karola

omawia postanowienia traktatu w Verdun

podaje przyczyny objęcia tronu przez Karolingów

opisuje, jak Karol Wielki budował swoje imperium

rozumie, jakie znaczenie miało przywrócenie cesarstwa na Zachodzie

wyjaśnia, dlaczego nie udało się utrzymać jedności cesarstwa karolińskiego

omawia różnice między starożytnym Cesarstwem Rzymskim a cesarstwem Karola Wielkiego

przytacza okoliczności powstania Państwa Kościelnego

wyjaśnia znaczenie renesansu karolińskiego dla rozwoju kultury

uzasadnia znaczenie traktatu w Verdun dla powstawania kolejnych państw w Europie

9. – 1., 2.

29. Seniorzy i wasale

 

Zagadnienia

1. Rozdrobnienie feudalne.

2. Seniorzy i wasale.

3. Francja państwem feudalnym.

4. Powstanie Rzeszy niemieckiej.

5. Cesarstwo Ottonów.

6. Podboje wikingów.

rozumie pojęcia: wasal, senior, feudalizm, rozdrobnienie feudalne, inwestytura, lenno, feudum, Rzesza niemiecka

opisuje zależności lenne

wie, kim był Wilhelm Zdobywca

wie, co się stało w roku 1066

charakteryzuje drabinę feudalną

opisuje ceremoniał lenny

opowiada o rozdrobnieniu feudalnym we Francji

podaje okoliczności i czas powstania państwa niemieckiego

wymienia działania podejmowane przez Ottona III

wskazuje na mapie trasy najazdów Normanów

opowiada o celach i przebiegu najazdów Normanów

 

wyjaśnia genezę rozdrobnienia

feudalnego

omawia wpływ feudalizmu na władzę królewską

na przykładzie Francji przedstawia skutki rozbicia feudalnego

rozumie znaczenie podbicia Anglii przez Wilhelma Zdobywcę

wskazuje wady i zalety feudalizmu z punktu widzenia seniora i wasala

zna przyczyny i skutki najazdów wikingów

9. – 3.

11. – 1.

30. Przybycie Słowian i ich pierwsze państwa

 

Zagadnienia

1. Ziemie polskie w starożytności.

2. Szlak bursztynowy.

3. Początki Słowiańszczyzny.

4. Powstanie pierwszych państw słowiańskich.

5. Apostołowie Słowian.

 

 

rozumie pojęcia: głagolica, cyrylica, wiec, szlak bursztynowy, kultura materialna

wie, czym handlowano na szlaku bursztynowym

opowiada o osiedleniu się Słowian w Europie

na podstawie tekstu źródłowego opowiada o zwyczajach Słowian

wymienia pierwsze państwa słowiańskie

opowiada o misyjnej działalności Cyryla i Metodego

omawia znaczenie wykopalisk archeologicznych

wyjaśnia znaczenie szlaku bursztynowego dla rozwoju handlu w Europie

porównuje okoliczności powstawania państw w Europie Zachodniej i Wschodniej

uzasadnia rolę głagolicy w chrystianizacji Słowian

omawia znaczenie chrystianizacji w przemianie sposobu życia Słowian

zagadnienia wykraczające poza podstawę programową

31. Początki państwa polskiego

 

Zagadnienia

1. Osadnictwo i gospodarka w czasach plemiennych.

2. Plemiona polskie.

3. Państwo Mieszka I.

4. Chrzest Polski.

wymienia plemiona zamieszkujące ziemie polskie

wie, co się stało w roku: 966, 972

wie, kim byli: Mieszko I, Dobrawa, Jordan

opowiada o przyjęciu chrztu przez Mieszka I

rozumie pojęcia: plemię, danina, biskupstwo misyjne

 

wskazuje na mapie ziemie podbite przez Mieszka I

przedstawia osadnictwo i gospodarkę w czasach plemiennych

opowiada o funkcjonowaniu i organizacji państwa Mieszka I

wyjaśnia przyczyny skuteczności podbojów Mieszka I

wskazuje przyczyny i skutki chrztu Polski

wyjaśnia, dlaczego za Mieszka I zmieniały się stosunki polsko-niemieckie

wymienia różnice między plemionami zamieszkującymi ziemie polskie, rozumie ich konsekwencje dla budowy państwa

dostrzega przełomowe znaczenie chrztu dla rozwoju państwa polskiego

13 – 1., 3., 4.

32. Polska pod panowaniem Bolesława Chrobrego

 

Zagadnienia

1. Bolesław Chrobry i biskup Wojciech.

2. Zjazd gnieźnieński.

3. Plany Ottona III w stosunku do Polski.

4. Wojny Bolesława Chrobrego.

5. Koronacja Bolesława Chrobrego – Królestwo Polskie.

wskazuje na mapie państwo Bolesława Chrobrego

wie, kim byli: Bolesław Chrobry, św. Wojciech, Otto III

pamięta, co oznaczają daty: 997, 1000, 1018, 1025

opowiada o okolicznościach śmierci biskupa Wojciecha

wie, jakie wojny toczył Bolesław Chrobry, zna ich skutki

uzasadnia znaczenie koronacji dla położenia państwa

wyjaśnia znaczenie zjazdu gnieźnieńskiego dla przyszłości Polski

przedstawia stanowisko Ottona III wobec Polski

ocenia panowanie Bolesława Chrobrego

podaje przyczyny i skutki zjazdu gnieźnieńskiego

wyjaśnia przyczyny i skutki wojen toczonych za panowania Bolesława Chrobrego

uzasadnia przydomek nadany Bolesławowi przez potomnych

uzasadnia znaczenie koronacji Bolesława dla pozycji Polski w Europie

wyjaśnia zmienną postawę Niemiec wobec Polski za panowania Bolesława

dostrzega znaczenie utworzenia arcybiskupstwa w Gnieźnie

charakteryzuje politykę międzynarodową Bolesława

13. – 1., 4.

33. Zmienne losy monarchii pierwszych Piastów

 

Zagadnienia

1. Upadek państwa piastowskiego.

2. Książę Kazimierz Odnowiciel.

3. Panowanie Bolesława Śmiałego.

4. Konflikt Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem.

5. Rządy Władysława Hermana.

rozumie pojęcia: sukcesja, palatyn

wymienia kolejnych władców Polski z dynastii Piastów

pamięta daty: 1031, 1039, 1076, 1079

wie, kto najeżdżał na polskie ziemie

opowiada o rządach Kazimierza Odnowiciela

zna postać Władysława Hermana

opowiada o rządach Władysława Hermana

opowiada o konflikcie pomiędzy Bezprymem a Mieszkiem II i o jego rozwiązaniu

omawia sytuację Polski w czasie kryzysu po śmierci Mieszka II

opisuje przebieg konfliktu pomiędzy królem Bolesławem Śmiałym a biskupem Stanisławem

przedstawia skutki kryzysu po śmierci Mieszka II

uzasadnia, dlaczego potomni nadali Kazimierzowi przydomek „Odnowiciel”

wyjaśnia okoliczności najazdu Czechów na Polskę

ocenia rządy Kazimierza Odnowiciela, Bolesława Śmiałego, Władysława Hermana

wyjaśnia przyczyny kryzysu monarchii w czasach wczesnopiastowskich

przedstawia okoliczności konfliktu króla Bolesława Śmiałego z biskupem Stanisławem

porównuje rządy twórców państwa polskiego z rządami ich następców

13. – 1., 4.

34. Państwo i społeczeństwo w czasach wczesnopiastowskich

 

Zagadnienia

1. Kształtowanie się ponadplemiennej monarchii.

2. Ustrój prawa książęcego i jego przemiany.

3. Organizacja państwa– system grodowy.

 

rozumie pojęcia: monarchia patrymonialna, danina, regalia, prawo książęce, rycerstwo, duchowieństwo, gród, podgrodzie

wymienia daniny, jakie na rzecz państwa musieli uiszczać mieszkańcy

omawia pozycję księcia w państwie, rozumie zakres jego władzy

wyjaśnia znaczenie systemu podatkowego dla działalności władzy

wyjaśnia przyczyny nierównomiernego rozłożenia sieci grodów w państwie piastowskim

uzasadnia znaczenie systemu grodowego dla zapewnienia sprawnego funkcjonowania państwa

uzasadnia znaczenie danin dla funkcjonowania państwa

podaje, za czyjego panowania nastąpiły zmiany w społeczeństwie, i uzasadnia, dlaczego się tak stało

dostrzega mechanizmy funkcjonowania władzy w kraju i je opisuje

13. – 2., 4.

35. Spór cesarstwa z papiestwem o inwestyturę

 

Zagadnienia

1. Ciemne wieki w dziejach Kościoła.

2. Cluny – źródło odnowy Kościoła.

3. Reforma gregoriańska.

4. Grzegorz VII i Henryk IV – spór o inwestyturę.

5. Konkordat wormacki.

 

 

rozumie pojęcia: konkordat, „pójść do Canossy”, reforma gregoriańska, celibat, konkordat, konklawe

pamięta, kim byli Grzegorz VII i Henryk IV

wyjaśnia istotę konfliktu pomiędzy cesarzem i papieżem

pamięta datę konkordatu wormackiego: 1122 r.

opowiada o przebiegu konfliktu między cesarzem i papieżem

wyjaśnia, na czym polegał kompromis zawarty pomiędzy cesarzem a papieżem

omawia przyczyny konfliktu pomiędzy papieżem i cesarzem

uzasadnia, dlaczego ani papież, ani cesarz nie chcieli się wyrzec wpływu na obsadę stanowisk kościelnych

uzasadnia znaczenie reform kluniackich dla poprawy sytuacji w Koś ciele

wskazuje skutki sporu pomiędzy papieżem a cesarzem

9. – 4.

36. Powtórzenie wiadomości – wczesne średniowiecze

 

Zagadnienia

1. System lenny.

2. Kształtowanie się państw we wczesnośredniowiecznej Europie.

3. Piastowie budują państwo polskie.

zna pojęcia: zakon, opat, regalia, szlak bursztynowy, wasal, senior, lenno, renesans karoliński, Koran, islam, konkordat, reforma gregoriańska

wie, kim byli: Mahomet, Karol Wielki

wymienia władców z dynastii Piastów, krótko opisuje ich rządy

wymienia plemiona zamieszkujące ziemie polskie

zna daty: chrztu Polski, zjazdu gnieźnieńskiego, koronacji Bolesława Chrobrego, śmierci biskupa Wojciecha, najazdu czeskiego na ziemie polskie, koronacji Bolesława Śmiałego

 

 

zna pojęcie: feudalizm

opisuje sposób funkcjonowania monarchii patrymonialnej

wymienia postanowienia zjazdu gnieźnieńskiego, przyczyny chrztu Polski

charakteryzuje państwo Karola Wielkiego

opisuje założenia islamu

opisuje przebieg kryzysu w czasie panowania pierwszych Piastów

opowiada o działalności zakonów

opowiada o wojnach polsko-niemieckich za panowania pierwszych Piastów

opisuje feudalizm i jego funkcjonowanie

przedstawia przyczyny i skutki przyjęcia chrztu dla Polski

przedstawia sytuację gospodarczą Polski za panowania pierwszych Piastów

opowiada o zmianach, jakie zaszły w społeczeństwie za rządów Piastów

wyjaśnia przydomki nadane pierwszym władcom piastowskim przez potomnych

dostrzega zmienny charakter stosunków polsko-niemieckich, potrafi wyjaśnić przyczyny tej zmienności

przedstawia znaczenie zakonów dla kultury Europy

dostrzega i opisuje zmiany, jakie nastąpiły w społeczeństwie w okresie feudalizmu

przedstawia politykę władców Polski i potrafi ją uzasadnić

przedstawia konsekwencje reformy gregoriańskiej

 

37. Wyprawy krzyżowe

 

Zagadnienia

1. Chrześcijańscy pielgrzymi i muzułmańscy Seldżucy.

2. Papież wzywa do wyprawy krzyżowej.

3. Osiem krucjat.

4. Klęska krzyżowców.

5. Bilans krucjat.

wie, co oznaczają pojęcia: Seldżucy, synod, krucjata, Ziemia Święta, zakony rycerskie, Królestwo Jerozolimskie

wymienia zakony powstałe w Ziemi Świętej

zna zadania rycerzy zakonnych

wie, co się stało w roku: 1095, 1096, 1291

opisuje przebieg krucjat

omawia położenie pielgrzymów pod panowaniem Seldżuków

wskazuje na mapie ziemie zajęte przez krzyżowców oraz trasę ich przemarszu

wie, dlaczego ludzie brali udział w krucjatach

 

wyjaśnia przyczyny ruchu krucjatowego

omawia znaczenie krucjat dla położenia Kościoła

omawia rolę wypraw krzyżowych dla położenia rycerstwa

porównuje działalność zakonów rycerskich z innymi zakonami

wskazuje skutki wypraw krzyżowych

zagadnienia wykraczające poza podstawę programową

38. Barwny świat średniowiecznego rycerstwa

 

Zagadnienia

1. Uzbrojenie rycerza.

2. Rycerstwo jako grupa społeczna.

3. Kultura rycerska.

 

zna pojęcia: rycerz, giermek, zbroja, pasowanie na rycerza, turniej

wymienia uzbrojenie rycerza

zna obowiązki rycerza

opowiada o powinnoś ciach giermka

opisuje drogę do pasowania na rycerza

wie, dlaczego rycerz był w swej epoce „żywym pociskiem”

opisuje ceremonię pasowania na rycerza

opisuje kulturę rycerską

wie, jaki utwór literacki opiewa cechy idealnego rycerza

wie, dlaczego rycerz należał do elity społecznej

umie opisać przemiany w uzbrojeniu rycerza

12. – 2.

39. Imperium mongolskie

 

Zagadnienia

1. Podboje Czyngis-chana.

2. Podbój Rusi.

3. Inwazja na Węgry i Polskę.

4. Złota Orda i jej losy.

wie, kim był Czyngis-chan

wskazuje na mapie tereny podbite przez Czyngis-chana

wie, kiedy nastąpiła inwazja mongolska na Polskę i Węgry

zna datę i rezultat bitwy pod Legnicą

 

opisuje podboje Mongołów

opisuje działalność Złotej Ordy

wyjaśnia, dlaczego Mongołowie podbili tak duże tereny

podaje przyczyny klęski Polaków pod Legnicą

porównuje taktykę walki Mongołów i rycerstwa europejskiego

zagadnienia wykraczające poza podstawę programową

40. Gospodarka i społeczeństwo w średniowiecznej Europie

 

Zagadnienia

1. Życie gospodarcze po upadku Cesarstwa Zachodniorzymskiego.

2. Włość senioralna.

3. Postęp w rolnictwie.

4. Rozwój miast.

5. „Czarna śmierć” i konsekwencje epidemii.

zna pojęcia: pańszczyzna, renta feudalna, stan, poddaństwo, trójpolówka, cech, gospodarka towarowo-pieniężna, „czarna śmierć”, mroczne wieki

wymienia stany tworzące średniowieczne społeczeństwo

opisuje średniowieczne stany

wymienia wynalazki, które doprowadziły do postępu w rolnictwie

omawia przebieg i konsekwencje „czarnej śmierci”

opisuje zastój gospodarczy we wczesnym średniowieczu

charakteryzuje włości seniora

wyjaśni, jak i dlaczego rozwinęły się miasta

wskazuje zmiany w rolnictwie w okresie średniowiecza

wyjaśnia wpływ zmian w rolnictwie na życie codzienne ludzi w średniowieczu

porównuje społeczeństwo średniowieczne ze społeczeństwem starożytnego Rzymu i Grecji

dostrzega i omawia powiązania pomiędzy narzędziami upowszechnionymi w średniowieczu a sytuacją gospodarczą

11. – 2., 3.

12. – 2.

41. Kościół i kultura w średniowiecznej Europie

 

Zagadnienia

1. Kultura kościelna i ludowa.

2. Scholastyka i narodziny uniwersytetów.

3. Franciszkanie i dominikanie.

4. Świątynie romańskie i gotyckie.

zna pojęcia: scholastyka, gotyk, styl romański, witraż, teologia, żywoty świętych, uniwersytet, dominikanie, franciszkanie, uniwersalizm, koncyliaryzm, niewola awiniońska papieża

charakteryzuje kulturę rycerską, kościelną, ludową

opowiada, czym zajmowano się na uniwersytecie

zna postać św. Tomasza z Akwinu

rozróżnia budowle w stylu romańskim i gotyckim

wymienia osiągnięcia cywilizacyjne średniowiecza

wyjaśnia rolę zakonów

charakteryzuje i wskazuje budowle romańskie i gotyckie

omawia znaczenie uniwersytetów

wyjaśnia przyczyny uniwersalizmu kultury w Europie

wskazuje przejawy kryzysu w Kościele w XV w.

dostrzega rolę Kościoła i chrześcijaństwa w życiu ludzi okresu średniowiecza

omawia przykłady jedności kultury europejskiej

12. – 1., 3.

42. Monarchie stanowe

 

Zagadnienia

1. Narodziny reprezentacji stanowych.

2. Ustrój monarchii stanowej na przykładzie Anglii.

3. Monarchie stanowe w Europie.

rozumie pojęcia: parlament, monarchia stanowa, Stany Generalne, stan, przywilej, Wielka Karta Swobód, Izba Gmin, Izba Lordów

wymienia stany społeczne, krótko je opisuje

podaje, czym różniły się między sobą stany w monarchii stanowej

przytacza hasło, pod jakim powstawała polska monarchia stanowa

uzasadnia, że korzeni współczesnego angielskiego parlamentu należy szukać w średniowieczu

wyjaśnia, czym charakteryzowała się działalność parlamentu angielskiego

omawia mechanizmy powstania monarchii stanowej

podaje, czym była i jakie znaczenie miała w Anglii Wielka Karta Swobód

rozumie, że korzeni współczesnych form ustrojowych należy szukać nie tylko w starożytności, ale też w średniowieczu, potrafi wskazać przykłady

11. – 2.

43. Polska w okresie rozbicia dzielnicowego

 

Zagadnienia

1. Wojny Bolesława Krzywoustego.

2. Testament Bolesława Krzywoustego.

3. Rozbicie dzielnicowe.

4. Wzrost zagrożenia zewnętrznego – Brandenburgia i Tatarzy.

5. Państwo krzyżackie nad Bałtykiem.

6. Kolonizacja na prawie niemieckim.

pamięta znaczenie pojęć: Krzyżacy, seniorat, testament Bolesława Krzywoustego, kolonizacja, zasadźca

wie, co się stało w roku: 1109, 1138, 1226

podaje zasady testamentu Bolesława Krzywoustego

wyjaśnia, w jaki sposób

została złamana zasada senioratu

wie, kto, kiedy i dlaczego sprowadził na ziemie polskie Krzyżaków

opowiada o przebiegu wojny Bolesława Krzywoustego z cesarzem Henrykiem V

wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Polski przez Bolesława Krzywoustego

wskazuje na mapie dzielnice powstałe na mocy testamentu Bolesława Krzywoustego

wymienia ziemie, które Polska utraciła w okresie rozbicia dzielnicowego, wskazuje je na mapie

podaje przyczyny konfliktu pomiędzy Bolesławem Krzywoustym a Zbigniewem

wyjaśnia przyczyny wprowadzenia zasady senioratu w Polsce

omawia okoliczności złamania zasady senioratu

wskazuje przyczyny sprowadzenia Krzyżaków na ziemie polskie

wyjaśnia, dlaczego cesarz udzielił Zbigniewowi pomocy

wymienia konsekwencje rozbicia dzielnicowego

wskazuje przyczyny utraty przez Polskę kolejnych ziem

podaje przyczyny i skutki kolonizacji prowadzonej przez książąt dzielnicowych

14. – 1., 2., 3., 4.

44. Zjednoczone Królestwo Polskie

 

Zagadnienia

1. Tendencje zjednoczeniowe.

2. Koronacje Przemysła II

i Wacława II.

3. Władysław Łokietek królem Polski.

4. Zagarnięcie Pomorza Gdańskiego przez Krzyżaków.

5. Zbrojne i pokojowe próby odzyskania utraconych ziem.

wie, kim byli: Jakub Świnka, Przemysł II, Wacław II, Władysław Łokietek

omawia efekt wojen z Krzyżakami za panowania Łokietka

wie, co wydarzyło się w roku: 1295, 1308, 1320, 1331

podaje okoliczności utraty Pomorza Gdańskiego przez Polskę

wymienia zwolenników zjednoczenia Polski

wskazuje na mapie ziemie, którymi władał Władysław Łokietek

opowiada, jakie działania podjął Przemysł II, aby uzyskać koronę

podaje przyczyny dążeń zjednoczeniowych

wskazuje trudności, jakie napotykali książęta chcący objąć władzę nad zjednoczonymi ziemiami polskimi

rozumie rolę Kościoła w jednoczeniu polskich ziem, podaje przykłady

wie, dlaczego Polska utraciła Pomorze Gdańskie, rozumie konsekwencje tego wydarzenia

podsumowuje panowanie Władysława Łokietka

dostrzega zalety istnienia jednolitego państwa

wyjaśnia, dlaczego Czesi próbowali przejąć polską koronę

14. – 1., 3.

45. Kazimierz Wielki królem Polski

 

Zagadnienia

1. Działania dyplomatyczne Kazimierza Wielkiego.

2. Przemiany gospodarcze w czasach Kazimierza Wielkiego.

3. Ustrój, prawodawstwo i system obrony państwa.

4. Powstanie Akademii Krakowskiej.

zna pojęcia: sąd papieski, prawo składu, Akademia Krakowska, wieczysta jałmużna

pokazuje na mapie państwo polskie za panowania Kazimierza Wielkiego

wie, co było w roku: 1343, 1348, 1364

wskazuje dziedziny funkcjonowania państwa, które rozwijały się dzięki działalności Kazimierza Wielkiego

opowiada o polityce zagranicznej władcy

wymienia działania podjęte przez Kazimierza w celu przyspieszenia rozwoju gospodarczego Polski, podniesienia poziomu nauki, obronności oraz stanu prawa

rozumie dlaczego Kazimierz Wielki rozwiązywał konflikty drogą pokojową, a nie zbrojną

uzasadnia, dlaczego potomni nadali królowi przydomek „Wielki”

ocenia znaczenie powstania Akademii Krakowskiej, reform gospodarczych i prawnych dla rozwoju kraju

wskazuje przykłady nowatorskich działań Kazimierza Wielkiego, rozumie ich przyczyny

14. – 5., 6.

46. Od unii węgierskiej do unii litewskiej

 

Zagadnienia

1. Ludwik Węgierski na tronie polskim.

2. Pogańska Litwa.

3. Unia polsko-litewska w Krewie.

4. Wielka wojna z Krzyżakami.

zna pojęcia: unia personalna, Jagiellonowie, przywilej koszycki

wie, co było w roku: 1385, 1374, 1410

wie, kim byli: Ludwik Węgierski, Jadwiga, Władysław Jagiełło, Ulrich von Jungingen

wskazuje na mapie państwa: litewskie, polskie, krzyżackie w XIV–XV w.

wymienia dynastie władające Polską w XIV w.

podaje miejsce największej bitwy w wojnach Polski z zakonem krzyżackim i omawia jej skutek

podaje przyczyny objęcia polskiego tronu przez Ludwika Węgierskiego

wyjaśnia, dlaczego Polskę i Litwę połączyła unia personalna

wymienia postanowienia unii w Krewie

omawia skutki unii krewskiej dla Polski i Litwy

opowiada o okolicznościach wybuchu wielkiej wojny z zakonem krzyżackim

wie, dlaczego w XIV w., panowały w Polsce trzy dynastie, zna okoliczności, w jakich obejmowały one władzę

wyjaśnia, dlaczego doszło do wielkiej wojny z zakonem krzyżackim

wyjaśnia znaczenie przywileju koszyckiego

omawia przyczyny i skutki unii polsko-litewskiej dla obu państw

15. – 1., 2.

47. Polska Jagiellonów w XV w.

 

Zagadnienia

1. Druga unia polsko-węgierska.

2. Wojna trzynastoletnia.

3. Przemiany ustroju państwa – przywileje szlacheckie, powstanie sejmu walnego.

4. Rycerz staje się ziemianinem.

podaje, kto zawarł unię polsko-węgierską, określa wiek tego wydarzenia

wie, co było w roku: 1444, 1454, 1466

kojarzy postacie Kazimierza Jagiellończyka i Władysława Warneńczyka z konkretnymi wydarzeniami

rozumie pojęcia: inkorporacja, Związek Pruski, Prusy Krzyżackie, Prusy Królewskie, pokój toruński II, rada królewska, senat, sejm walny, sejmik ziemski, elekcja

 

opisuje życie ziemianina – wie, czym zajmowała się szlachta

wyjaśnia zasady funkcjonowania sejmu

wyjaśnia i omawia przyczyny i skutki unii polsko-węgierskiej

podaje, dlaczego wybuchła wojna trzynastoletnia

omawia przyczyny i okoliczności powstania demokracji szlacheckiej

15. – 1., 2., 3.

48. Kultura w średniowiecznej Polsce

 

Zagadnienia

1. Przyjęcie chrześcijaństwa a przemiany kulturowe.

2. Ośrodki życia kulturalnego w średniowiecznej Polsce – rola Akademii Krakowskiej.

wie, kim byli: Gali Anonim, Wincenty Kadłubek, Jan Długosz, Wit Stwosz, Paweł Włodkowic, Mikołaj Kopernik

wymienia polskie kroniki

wskazuje główne cechy stylów romańskiego i gotyckiego

rozumie znaczenie Akademii Krakowskiej dla rozwoju polskiej nauki i kultury

rozumie pojęcia: Bogurodzica, ratusz, sukiennice, rocznik, kronika, rotunda

wskazuje miejsca z budowlami romańskimi i gotyckimi na ziemiach polskich

wie, że życie kulturalne rozkwitało wokół dworu i Kościoła

wymienia zakony, które przyczyniły się do rozwoju kulturalnego w Polsce

porównuje styl gotycki z romańskim

na podstawie fotografii rozpoznaje cechy stylów romańskiego i gotyckiego

wskazuje, czym różnił się nurt ludowy kultury od dworskiego

wymienia cechy wspólne kultury polskiej i europejskiej w okresie średniowiecza

12. – 1., 3.

49. Powtórzenie wiadomości – rozkwit i schyłek wieków średnich

 

Zagadnienia

1. Kultura średniowiecznej

Europy.

2. Od monarchii patrymonialnej do monarchii stanowej.

3. Zjednoczone Królestwo Polskie – państwo, społeczeństwo, gospodarka, kultura.

wie, co było w roku: 1109, 1138, 1122, 1308, 1320, 1364

zna postacie: Kazimierza Wielkiego, Władysława Łokietka, Bolesława Krzywoustego, Czyngis-chana

zna pojęcia: sąd papieski, Krzyżacy, testament Bolesława Krzywoustego, monarchia stanowa, stan, niewola awiniońska, uniwersytet, trójpolówka, renta feudalna, Mongołowie, krucjata, zakon rycerski, „czarna śmierć”

wskazuje na mapie Ziemię Świętą

wymienia stany istniejące w średniowiecznej Europie

wymienia zakony działające w średniowiecznej Europie

wyjaśnia, czym były zakony rycerskie i podaje ich przykłady

opisuje działania: Bolesława Krzywoustego, Władysława Łokietka, Kazimierza Wielkiego

zna postać św. Tomasza z Akwinu

omawia okoliczności sprowadzenia do Polski Krzyżaków oraz stosunki polsko-krzyżackie do panowania Kazimierza Wielkiego

wskazuje okoliczności rozbicia dzielnicowego oraz zjednoczenia ziem polskich

opisuje monarchię stanową

opowiada o konflikcie Kościół–cesarstwo

opisuje przebieg krucjat

wie, kiedy była bitwa pod Legnicą, zna jej rezultat

podaje przyczyny i skutki konfliktu pomiędzy cesarstwem a papiestwem

przedstawia zmiany gospodarcze w Europie w okresie średniowiecza

podaje przyczyny i skutki rozbicia dzielnicowego

opowiada o zjednoczeniu ziem polskich, wskazując jego przyczyny

przedstawia zmiany gospodarcze, jakie zaszły w Europie

opisuje styl romański i gotycki

podaje przyczyny i omawia przykłady rozwoju Europy w X–XII w.

diagnozuje kryzys XIV–XV w.

wymienia skutki kryzysu dla Europy Zachodniej

 

 

* W kolumnie tej podano realizowane na danej lekcji punkty i podpunkty podstawy programowej.

Wymagania programowe dla klasy II

 

 

Anita Plumińska-Mieloch

 

Bliżej historii. Gimnazjum

Plan wynikowy dla klasy 2

 

 

 

 

 

 

 

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Podstawa progra-mowa*

1. Wielkie odkrycia geograficzne

 

Zagadnienia

1. Wynalazki umożliwiające dalekie podróże morskie.

2. Poszukiwanie drogi morskiej do Indii.

3. Pierwsze wielkie odkrycia geograficzne.

wie, kim był Krzysztof Kolumb

wskazuje na mapie ziemie odkryte przez Europejczyków na przełomie XV i XVI w.

rozumie pojęcia: busola, karawela

wie, dlaczego rdzennych mieszkańców Ameryki nazwano Indianami

pamięta datę pierwszej wyprawy Kolumba – 1492 r.

wymienia państwa, które przodowały w odkryciach geograficznych na przełomie XV i XVI w.

zna postacie: Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana, Amerigo Vespucciego

wie, w jakich okolicznościach dowiedziono, że Ziemia ma kulisty kształt

wie, dlaczego Europejczycy zaczęli organizować dalekie podróże morskie

wie, jakie były wyobrażenia XV-wiecznych Europejczyków na temat otaczającego ich świata

uzasadnia kluczową rolę wynalazków w rozwoju dalekomorskiej żeglugi

uzasadnia, dlaczego Hiszpania i Portugalia stały się prekursorami odkryć geograficznych na przełomie XV i XVI w.

16. – 1., 2.

 

Temat lekcji

Ocena dopuszczająca

Ocena dostateczna

Ocena dobra

Ocena bardzo dobra

Podstawa progra-mowa

2. Konsekwencje wielkich odkryć geograficznych

 

Zagadnienia

1. Majowie, Aztekowie, Inkowie i ich państwa.

2. Europejskie podboje i kolonie zamorskie.

3. Konsekwencje wielkich odkryć geograficznych dla Europy.

wymienia cywilizacje prekolumbijskie oraz podaje ich osiągnięcia

rozumie pojęcia: konkwistador, towary kolonialne, dualizm gospodarczy

wylicza towary sprowadzane do Europy z kolonii

opowiada o działaniach konkwistadorów

charakteryzuje organizację państw Majów, Azteków i Inków

rozumie i omawia wpływ posiadania kolonii na gospodarkę państw europejskich

docenia osiągnięcia cywilizacji pozaeuropejskich i porównuje je z osiągnięciami cywilizacji europejskiej

wie, skąd wzięła się nazwa „Ameryka Łacińska”

rozumie, dlaczego konkwistadorom udało się w krótkim czasie podbić imperia indiańskie w Ameryce

 

 

16. – 2.

3. Kultura odrodzenia we Włoszech

 

Zagadnienia

1. Włochy kolebką renesansu.

2. Charakterystyczne zjawiska kultury odrodzenia.

3. Najwybitniejsi twórcy włoskiego renesansu.

rozumie pojęcia: odrodzenie (renesans), humanizm, człowiek renesansu, mecenat

zna postacie: Leonarda da Vinci, Michała Anioła, Rafaela Santi oraz wymienia ich najwybitniejsze dzieła

 

 

wymienia cechy kultury renesansowej

wskazuje na mapie kolebkę odrodzenia

uzasadnia, dlaczego kultura renesansu narodziła się we Włoszech

porównuje kulturę epok renesansu i średniowiecza

rozumie, na czym polegało „odrodzenie” kultury antycznej w czasach renesansu

wyjaśnia źródła rozwoju kultury renesansowej we Włoszech

17. – 1., 2.

4. Renesans w Europie i przewrót kopernikański

 

Zagadnienia

1. Wynalazek druku.

2. Wielcy humaniści europejscy.

3. Przewrót kopernikański.

wie, kto i kiedy wynalazł ruchomą czcionkę drukarską

opowiada o życiu i dokonaniach Mikołaja Kopernika

zna najwybitniejszych przedstawicieli europejskiego renesansu

rozumie pojęcie system heliocentryczny

rozpoznaje modele geocentryczny i heliocentryczny

 

 

rozumie znaczenie druku dla rozwoju kultury

rozumie znaczenie odkrycia dokonanego przez Mikołaja Kopernika

wyjaśnia, dlaczego dzieło O obrotach sfer niebieskich znalazło się na liście ksiąg zakazanych przez Kościół

17. – 2., 3.

5. Początki reformacji

 

Zagadnienia

1. Sytuacja Kościoła katolickiego w XV w.

2. Marcin Luter i jego nauka.

3. Powstanie i rozwój luteranizmu.

 

 

 

rozumie pojęcia: reformacja, sekularyzacja, luteranie, protestanci

zna postanowienia pokoju augsburskiego

zna daty: wystąpienia Lutra, podpisania pokoju augsburskiego

charakteryzuje główne założenia luteranizmu

wyjaśnia, dlaczego Luter wystąpił z krytyką papiestwa

wyjaśnia przyczyny wojen religijnych w Niemczech

porównuje główne założenia nauki głoszonej przez zwolenników luteranizmu oraz przez Kościół katolicki

opisuje cele i działania Marcina Lutra

rozumie wpływ sytuacji społeczno-politycznej w Niemczech na rozwój luteranizmu

rozumie i analizuje długofalowe znaczenie pokoju augsburskiego

18. – 1., 2.

6. Rozwój reformacji

 

Zagadnienia

1. Kalwinizm.

2. Wojny religijne we Francji.

3. Powstanie Kościoła anglikańskiego.

4. Inne wyznania protestanckie.

wie, kim byli: Jan Kalwin, Henryk VIII

rozumie pojęcia: hugenoci, kalwinizm, anglikanizm, arianie

wymienia różne wyznania protestanckie

wie, co się wydarzyło w 1534 r.

 

 

 

przedstawia okoliczności powstania Kościoła anglikańskiego

charakteryzuje wojny religijne we Francji

porównuje podłoże społeczno-polityczne reformacji w Niemczech, Francji i Anglii

rozumie, dlaczego radykalni protestanci spotykali się z niechęcią ze strony przedstawicieli innych wyznań

udowadnia wpływ wydarzeń z XVI w. na dzisiejszą sytuację wyznaniową

18. – 2.

7. Reforma katolicka

 

Zagadnienia

1. Sobór trydencki.

2. Powstanie i działalność zakonu jezuitów.

3. Konsekwencje reform chrześcijaństwa.

rozumie pojęcia: sobór trydencki, inkwizycja, jezuici, tolerancja religijna, kontrreformacja

zna postanowienia soboru trydenckiego

 

charakteryzuje działania podejmowane przez zakony w celu odbudowy pozycji katolicyzmu

wyjaśnia cele zwołania soboru trydenckiego

wskazuje postanowienia soboru trydenckiego służące wzmocnieniu katolicyzmu

wskazuje postanowienia soboru trydenckiego odgrywające do dziś ważną rolę

wskazuje pozytywne i negatywne skutki XVI-wiecznych reform chrześcijaństwa

rozumie, dlaczego jezuici byli skuteczni w dziele kontrreformacji

 

 

18. – 3.

8. Lekcja powtórzeniowa. Europa i świat w XVI w.

 

Zagadnienia

1. Społeczne i gospodarcze konsekwencje wielkich odkryć geograficznych dla Europy i innych kontynentów.

2. Osiągnięcia kultury renesansowej.

3. Długofalowe konsekwencje XVI-wiecznych reform chrześcijaństwa.

wymienia najważniejsze wydarzenia z historii XVI stulecia

wskazuje i charakteryzuje najwybitniejsze postacie XVI w.

wie, co wydarzyło się w roku: 1492, 1517, 1555

zna i omawia dokonania: Jana Gutenberga, Krzysztofa Kolumba, Vasco da Gamy, Ferdynanda Magellana, Marcina Lutra, Henryka VIII

zna przyczyny i konsekwencje wielkich odkryć geograficznych, reformacji i reformy Kościoła katolickiego

omawia proces kształtowania się nowych wyznań chrześcijańskich

charakteryzuje zmiany, które zaszły w życiu społeczeństw europejskich w XVI w.

podaje genezę i konsekwencje ekspansji kolonialnej państw europejskich

podaje genezę i konsekwencje dualizmu w rozwoju gospodarczym Europy

wskazuje i omawia widoczne w otaczającym nas dzisiaj świecie konsekwencje XVI-wiecznych wydarzeń oraz procesów historycznych

 

Sprawdzian 1.

9. Polska i Litwa pod rządami ostatnich Jagiellonów

 

Zagadnienia

1. Konflikt Polski i Litwy z państwem moskiewskim.

2. Sekularyzacja zakonu krzyżackiego w Prusach.

3. Przyłączenie Mazowsza do Korony.

4. Początek wojen o panowanie na Bałtyku.

 

wskazuje na mapie obszar Polski na przełomie XV i XVI w.

wie, co wydarzyło się w 1525 r.

rozumie pojęcia: hołd pruski, kaper

opisuje panowanie: Aleksandra Jagiellończyka, Zygmunta I Starego i Zygmunta II Augusta, zwracając uwagę na politykę prowadzoną przez tych władców

rozumie znaczenie przyłączenia Mazowsza do Korony

rozumie konsekwencje wojen Polski i Litwy z Krzyżakami oraz państwem moskiewskim

rozumie i uzasadnia decyzję Zygmunta Augusta o budowie polskiej floty na Bałtyku

ocenia politykę zagraniczną ostatnich Jagiellonów

19. – 1.

10. Kształtowanie się demokracji szlacheckiej

 

Zagadnienia

1. Konstytucja nihil novi.

2. Obowiązki i prawa szlachty polskiej.

3. Praca sejmu walnego.

4. Stan szlachecki i jego zróżnicowanie.

 

rozumie pojęcia: przywilej, sejm walny, konstytucja nihil novi, pospolite ruszenie, magnat, demokracja szlachecka, izba poselska, izba senatorska

opisuje działanie sejmu walnego oraz sposób wybierania posłów

zna obowiązki i prawa polskiego szlachcica

przedstawia podziały społeczne stanu szlacheckiego ze względu na poziom zamożności jego członków

rozumie i wykazuje, jaką rolę w systemie obronnym Polski odgrywało pospolite ruszenie

rozumie znaczenie konstytucji nihil novi dla funkcjonowania państwa

określa kompetencje sejmu walnego

uzasadnia, dlaczego ustrój Rzeczypospolitej ukształtowany w XVI w. określa się mianem demokracji szlacheckiej

20. – 1.

11. Powstanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów

 

Zagadnienia

1. Ruch egzekucyjny.

2. Droga do unii realnej Polski i Litwy.

3. Powstanie Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

 

 

rozumie pojęcia: egzekucja praw i dóbr, unia lubelska, unia realna

zna postać Zygmunta II Augusta

opisuje, w jaki sposób doszło do powstania Rzeczypospolitej Obojga Narodów

wymienia przyczyny podpisania unii lubelskiej

wskazuje na mapie obszar Rzeczypospolitej Obojga Narodów

rozumie znaczenie postulatów wysuwanych przez ruch egzekucyjny

przedstawia główne postanowienia unii lubelskiej

wymienia i omawia mocne oraz słabe strony polsko-litewskiej unii realnej

ocenia unię lubelską z perspektywy Polski oraz Litwy

19. – 2.

12. Rzeczpospolita monarchią

elekcyjną

 

Zagadnienia

1. Zasady wolnej elekcji.

2. Panowanie Henryka Walezego i Stefana Batorego.

3. Wpływ wolnej elekcji na funkcjonowanie państwa.

 

rozumie pojęcia: wolna elekcja, sejm elekcyjny, konfederacja, artykuły henrykowskie

zna postacie: Henryka Walezego, Stefana Batorego

zna datę pierwszej wolnej elekcji

wie, dlaczego w Polsce wprowadzono zasadę wolnej elekcji

przedstawia zasady wolnej elekcji

dostrzega i omawia wady oraz zalety monarchii elekcyjnej

omawia wpływ artykułów henrykowskich na sprawowanie władzy przez polskich monarchów

20. – 2., 3.

13. Gospodarka Rzeczypospolitej w XVI w.

 

Zagadnienia

1. Wpływ sytuacji w Europie na gospodarkę Rzeczypospolitej.

2. Folwark szlachecki.

3. Sytuacja chłopów.

rozumie pojęcia: „spichlerz Europy”, pańszczyzna, folwark

wymienia towary, które XVI-wieczna Rzeczpospolita importowała i eksportowała

omawia znaczenie pańszczyzny dla funkcjonowania folwarku szlacheckiego

wskazuje na mapie: Wisłę, Gdańsk, Toruń

omawia znaczenie Gdańska w handlu prowadzonym przez Rzeczpospolitą

charakteryzuje wpływ przemian ekonomicznych w Europie Zachodniej na gospodarkę Polski

dostrzega zależności między wzrostem politycznego znaczenia szlachty a zdobyciem przez nią pozycji głównego producenta zboża w Polsce

zagadnienia

wykraczające

poza

podstawę

programową

14. Rzeczpospolita wielu narodów i religii – kultura „złotego wieku”

 

Zagadnienia

1. Ludność i religie Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

2. Odrodzenie w Polsce.

3. Twórcy kultury polskiej epoki renesansu.

wymienia grupy narodowościowe zamieszkujące ziemie Rzeczypospolitej w XVI w.

wskazuje religie mieszkańców XVI-wiecznej Rzeczypospolitej

rozumie pojęcia: konfederacja warszawska, „złoty wiek kultury”

zna postacie: Bony Sforzy, Mikołaja Reja, Jana Kochanowskiego

wskazuje zabytki renesansowe na ziemiach polskich (ze szczególnym uwzględnieniem własnego regionu)

 

omawia najważniejsze osiągnięcia kultury renesansowej w Polsce

dostrzega genezę konfederacji warszawskiej oraz jej wpływ na położenie innowierców w Polsce XVI w.

dostrzega wpływ renesansu włoskiego na kulturę polską

wyjaśnia specyfikę stosunków religijnych w Rzeczypospolitej na tle europejskim

19. – 3., 4., 5.

20. – 2.

15. Lekcja powtórzeniowa. Polska w XVI w.

 

Zagadnienia

1. Kształtowanie się i ustrój polityczny Rzeczypospolitej Obojga Narodów.

2. Społeczeństwo Polski i Litwy – podziały społeczno-ekonomiczne, narodowościowe i wyznaniowe.

3. Kultura renesansowa w Polsce.

 

wie, co wydarzyło się w roku: 1525, 1569

zna i omawia dokonania: Zygmunta I Starego, Zygmunta II Augusta, Stefana Batorego

omawia funkcjonowanie ustroju Rzeczypospolitej Obojga Narodów

 

wskazuje długofalowe konsekwencje omawianych zjawisk (zmian gospodarczych, społecznych, politycznych i wyznaniowych)

 

Sprawdzian 2.

16. Kultura europejska w XVII w.

 

Zagadnienia

1. Cechy charakterystyczne kultury baroku.

2. Wielcy uczeni XVII w.

 

 

 

rozumie pojęcie barok

omawia cechy sztuki barokowej

wymienia twórców kultury barokowej

zna wybitnych uczonych XVII w. i ich dokonania

porównuje kulturę barokową i renesansową

wymienia nowe prądy filozoficzne, które pojawiały się w XVII w.

dostrzega wpływ kontrreformacji na sztukę barokową

dostrzega rolę sztuki barokowej w odbudowie pozycji Kościoła katolickiego

20. – 5.

17. Wiek XVII – stulecie niekończącej się wojny

 

Zagadnienia

1. Sytuacja polityczna w Europie na początku XVII w.

2. Wojna trzydziestoletnia – przyczyny, przebieg i skutki.

3. Stulecie „rewolucji militarnej”.

 

 

wymienia państwa, które brały udział w wojnie trzydziestoletniej

wie, kiedy wybuchła wojna trzydziestoletnia

wskazuje przyczyny wojny trzydziestoletniej

dostrzega wpływ wojen XVII stulecia na zmiany zachodzące w sztuce militarnej

porównuje skutki wojny trzydziestoletniej z konsekwencjami długotrwałych wojen czasów współczesnych

rozumie i wymienia skutki wojny trzydziestoletniej dla gospodarki i społeczeństw Europy

zagadnienia

wykraczające

poza

podstawę

programową

18. Absolutyzm we Francji

 

Zagadnienia

1. Polityka kardynała Richelieu.

2. Ludwik XIV – „Król-Słońce”.

3. Wersal i jego rola w państwie.

4. Merkantylizm.

rozumie pojęcia: absolutyzm, merkantylizm

rozumie znaczenie słów: „Państwo to ja”

wie, kim był Ludwik XIV

opisuje rządy absolutne na przykładzie państwa Ludwika XIV

rozumie główne założenia merkantylizmu

wskazuje wady i zalety merkantylizmu

porównuje ustrój XVII-wiecznej Francji z ustrojem polsko-litewskiej Rzeczypospolitej

dostrzega podstawowe różnice między ustrojem Rzeczypospolitej Obojga Narodów a systemem monarchii absolutnej

 

 

 

22. – 1., 4.

19. Anglia na drodze ku monarchii parlamentarnej

 

Zagadnienia

1. Sytuacja polityczno-społeczna w Anglii w przededniu rewolucji.

2. Konflikt król–parlament.

3. Rządy Cromwella.

4. Monarchia parlamentarna w Anglii.

rozumie pojęcia: lord protektor, monarchia parlamentarna, purytanie

opisuje przebieg rewolucji w Anglii

wskazuje na mapie Anglię

zna postać Olivera Cromwella

zna datę ścięcia króla Karola I

wie, na czym polega funkcjonowanie ustroju monarchii parlamentarnej

porównuje monarchie parlamentarną i absolutną

porównuje ustrój polsko-litewskiej Rzeczypospolitej z systemem angielskiej monarchii parlamentarnej

wskazuje pozostałości XVII-wiecznej rewolucji w ustroju współczesnej Wielkiej Brytanii

22. – 2., 3., 4.

20. Lekcja powtórzeniowa. Europa w XVII w.

 

Zagadnienia

1. Kultura barokowa w Europie.

2. Osiągnięcia nauki XVII w.

3. Różne typy ustrojów politycznych w Europie XVII w.

4. Ustrój Rzeczypospolitej Obojga Narodów na tle Europy.

zna najważniejsze wydarzenia z historii politycznej XVII w.

wie, co wydarzyło się w latach 1618–1648 oraz w 1640 i 1688 r.

wymienia rożne typy ustrojów politycznych w XVII-wiecznej Europie

wymienia największe osiągnięcia sztuki, literatury i nauki w XVII w.

dostrzega konsekwencje rewolucji angielskiej w dzisiejszym sposobie sprawowania władzy w Wielkiej Brytanii

wskazuje różnice między ustrojami różnych państw XVII-wiecznej Europy

wskazuje wady i zalety różnych systemów ustrojowych XVII-wiecznej Europy

 

Sprawdzian 3.

21. Królowie elekcyjni schyłku XVI w. i w XVII stuleciu

 

Zagadnienia

1. Monarchia elekcyjna w polsko-litewskiej Rzeczypospolitej – próba oceny.

2. Władcy polscy z dynastii Wazów.

3. Królowie „Piastowie” na tronie Rzeczypospolitej.

rozumie pojęcia: monarchia elekcyjna, dynastia Wazów

wymienia królów Polski z dynastii Wazów

wskazuje na mapie Rzeczpospolitą pod rządami Wazów

wymienia królów „Piastów” panujących w Rzeczypospolitej XVII w.

 

porównuje ustrój oparty na wolnej elekcji z monarchią dziedziczną i ocenia oba systemy

wyjaśnia, dlaczego szlachta w trzech kolejnych elekcjach wybierała na tron przedstawicieli dynastii Wazów

22. – 4.

22.Wojny Rzeczypospolitej z Rosją

 

Zagadnienia

1. Sytuacja polityczna w Rosji po śmierci Iwana IV Groźnego.

2. Dymitr Samozwaniec i jego rządy.

3. Interwencja Zygmunta III Wazy w Rosji.

 

rozumie pojęcia: samodzierżawie, wielka smuta, bojarzy, dymitriada

zna postać Stanisława Żółkiewskiego

wie, co wydarzyło się w roku: 1605, 1610, 1612, 1634

omawia przyczyny i skutki polskiej interwencji w Rosji

zna postanowienia pokoju w Polanowie

wskazuje na mapie ziemie przyłączone do Rzeczypospolitej na mocy pokoju w Polanowie

wie, dlaczego w dzisiejszej Rosji jedno z najważniejszych świąt państwowych jest obchodzone w rocznicę wygnania Polaków z moskiewskiego Kremla

omawia rolę Zygmunta III Wazy w konflikcie polsko-rosyjskim

analizuje polityczne skutki polskiej interwencji w Rosji

21. – 1., 3.

23. Powstanie kozackie

 

Zagadnienia

1. Kozacy i ich codzienne życie.

2. Przyczyny powstań kozackich.

3. Powstanie Chmielnickiego.

rozumie pojęcia: Kozacy, ugoda perejasławska, czajka, husaria

wie, co wydarzyło się w 1648 i 1654 r.

wymienia bitwy stoczone przez wojska Rzeczypospolitej z Kozakami

opisuje etapy powstania Chmielnickiego

 

omawia i ocenia politykę Rosji wobec Ukrainy

opowiada o celach powstań kozackich

wymienia konsekwencje powstania Chmielnickie

rozumie i wskazuje złożone przyczyny powstania Chmielnickiego

wskazuje długofalowe skutki powstania Chmielnickiego dla stosunków Polaków i Ukraińców

21. – 1., 2., 3.

24. Wojny Rzeczypospolitej ze Szwecją

 

Zagadnienia

1. Unia polsko-szwedzka.

2. Początek wojen polsko-szwedzkich.

3. Szwedzki „potop”.

rozumie i wyjaśnia pojęcie „potop”

wymienia bitwy z okresu wojen polsko-szwedzkich: bitwa pod Kircholmem, obrona klasztoru na Jasnej Górze

zna postacie: Stefana Czarnieckiego, Jana Chodkiewicza, Augustyna Kordeckiego, Janusza Radziwiłła

omawia znaczenie obrony Jasnej Góry w okresie „potopu”

zna okoliczności utraty przez Polskę zwierzchności lennej nad Prusami Książęcymi

wie, co wydarzyło się w roku: 1605, 1655, 1657, 1660

 

wymienia przyczyny wojen polsko-szwedzkich

omawia postanowienia pokoju w Oliwie

rozumie przyczyny i skutki utraty lenna pruskiego przez Polskę

omawia różne postawy Polaków wobec Szwedów w okresie „potopu”, szuka genezy zmian tych postaw

21. – 1., 3.

25. Kryzys Rzeczypospolitej w połowie XVII w.

 

Zagadnienia

1. Zniszczenia wojenne.

2. Kryzys polityczny.

rozumie pojęcia: złota wolność szlachecka, oligarchia magnacka, konfederacja, abdykacja, liberum veto

wskazuje skutki gospodarcze wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą ze Szwecją, Rosją i Kozakami

wymienia przejawy kryzysu politycznego Rzeczypospolitej

wskazuje mechanizmy polityczne paraliżujące pracę sejmu

ocenia skutki społeczne i polityczne wojen XVII w.

wyjaśnia przyczyny kryzysu gospodarczego, społecznego i politycznego Rzeczypospolitej w XVII w.

 

 

 

określa, w jaki sposób magnateria zdobyła w Rzeczypospolitej dominującą pozycję, i wskazuje skutki tego zjawiska

omawia międzynarodowe skutki wojen toczonych przez Rzeczpospolitą

21. – 3., 4.

26. Wojny Rzeczypospolitej z Turcją

 

Zagadnienia

1. Konflikt polsko-turecki na początku XVII w.

2. Zdobycie Kamieńca Podolskiego przez Turków i układ w Buczaczu.

3. Odsiecz wiedeńska.

 

 

zna postać Jana III Sobieskiego

wie, kiedy i z jakim skutkiem Polacy stoczyli z Turkami bitwy pod Cecorą, Chocimiem i Wiedniem

zna przyczyny i skutki wojen toczonych przez Polskę z Turcją

zna postanowienia układu w Buczaczu

wie, dlaczego Jana III Sobieskiego nazywano „Lwem Lechistanu”

wskazuje na mapie Kamieniec Podolski i Podole

ocenia skutki odsieczy wiedeńskiej dla Polski

wyjaśnia, dlaczego traktat buczacki uznawany był za hańbiący dla Rzeczypospolitej

21. – 1., 3.

27. Barok w Polsce

 

Zagadnienia

1. Architektura, religijność i szkolnictwo polskiego baroku.

2. Działalność zakonów na ziemiach polskich.

3. Kultura sarmatyzmu.

wymienia przykłady architektury barokowej na ziemiach Rzeczypospolitej (z uwzględnieniem własnego regionu)

zna rezydencje królów polskich zbudowane w stylu barokowym

rozumie pojęcia: sarmatyzm, ksenofobia

opisuje polski strój szlachecki

omawia działalność zakonów na ziemiach polskich w XVII w.

opisuje sarmacki styl życia

omawia przyczyny narastania ksenofobii wśród polskiej szlachty

wyjaśnia, dlaczego Polacy w XVII w. nazywali swoje państwo „przedmurzem chrześcijaństwa”

omawia wpływy wschodnie w polskiej kulturze doby baroku

20. – 5.

28. Lekcja powtórzeniowa. Polska w XVII w.

 

Zagadnienia

1. Wojny toczone przez Rzeczpospolitą w XVII w. i ich konsekwencje.

2. Barok w Polsce.

3. Kryzys ustroju demokracji szlacheckiej.

zna i wskazuje na mapie państwa, z którymi w XVII w. Rzeczpospolita toczyła wojny

wskazuje najważniejsze bitwy z okresu wojen Rzeczypospolitej ze Szwecją, Rosją, Turcją i Kozakami

zna królów panujących w Rzeczypospolitej w XVII w. i potrafi wskazać najważniejsze wydarzenia z okresu panowania każdego z nich

zna przyczyny i skutki wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą w XVII stuleciu

opisuje konsekwencje wojen dla życia gospodarczego i politycznego XVII-wiecznej Rzeczypospolitej

charakteryzuje kulturę baroku w Polsce

dostrzega i omawia specyfikę polskiego baroku

omawia konsekwencje XVII-wiecznych wojen dla sytuacji wewnętrznej oraz pozycji międzynarodowej Rzeczypospolitej

 

Sprawdzian 4.

 

29. Kultura umysłowa XVIII w.

 

Zagadnienia

1. Nowe idee – postęp, prawa obywatelskie, umowa społeczna.

2. Postęp naukowy i techniczny oraz przemiany w gospodarce europejskiej.

3. Architektura i sztuka XVIII stulecia.

zna dokonania: Woltera, Jana Jakuba Rousseau, Wolfganga Amadeusza Mozarta

zna pojęcia: oświecenie, „stulecie świateł”, encyklopedyści, manufaktura, absolutyzm oświecony, rokoko, klasycyzm, umowa społeczna

wskazuje przykłady budowli wzniesionych w stylu rokokowym i klasycystycznym

 

wyjaśnia, dlaczego XVIII stulecie nazywane jest „epoką świateł”

dostrzega rolę Wielkiej Encyklopedii Francuskiej w rozwoju kultury epoki oświecenia

dostrzega przejawy postępu technicznego w XVIII stuleciu

przedstawia koncepcję umowy społecznej

rozumie wpływ postępu technicznego na rozwój gospodarki w XVIII w.

wymienia główne idee oświecenia i rozpoznaje je w literaturze, polityce i sztuce

23. – 1., 2.

30. Wielka Brytania XVIII stulecia w epoce „rewolucji przemysłowej”

 

Zagadnienia

1. Ustrój polityczny Wielkiej Brytanii.

2. Rozwój gospodarczy Wielkiej Brytanii w XVIII w.

3. Początki nowoczesnej ekonomii.

4. Znaczenie rewolucji przemysłowej.

 

zna zasadę trójpodziału władz

omawia rewolucję agrarną

wie, kto i kiedy wynalazł maszynę parową

wyjaśnia znaczenie pojęć: „rewolucja przemysłowa”, liberalizm ekonomiczny, kapitalizm

rozumie znaczenie wynalezienia maszyny parowej dla rozwoju gospodarczego Wielkiej Brytanii

omawia wpływ rewolucji przemysłowej na rozwój gospodarczy Wielkiej Brytanii

dostrzega zmiany społeczne spowodowane przez rewolucję przemysłową

23. – 2.

31. – 1.

31. Oświecony absolutyzm: Prusy, Austria, Rosja

 

Zagadnienia

1. Prusy – wzrost potęgi militarnej.

2. Reformy Marii Teresy oraz Józefa II w Austrii.

3. Rosja Piotra I.

zna dynastie panujące w XVIII w. w Austrii, Prusach i Rosji

wskazuje na mapie sąsiadów Polski w XVIII w.

wymienia reformy przeprowadzone w Prusach przez Fryderyka Wilhelma I i Fryderyka II

opisuje zmiany wprowadzone w Austrii przez Marię Teresę i Józefa II

wymienia reformy wprowadzone w Rosji przez Piotra I

 

uzasadnia, dlaczego XVIII-wieczne Prusy nazywano „państwem militarnym”

dostrzega i omawia cechy absolutyzmu oświeconego w Austrii, Prusach i Rosji

porównuje reformy wprowadzone w Prusach, Austrii i Rosji

23. – 3.

32. Kolonie angielskie w Ameryce Północnej

 

Zagadnienia

1. Sytuacja kolonii brytyjskich w Ameryce.

2. Rozwój gospodarczy kolonii.

3. Przyczyny konfliktu między koloniami a metropolią.

 

 

 

opisuje rozwój kolonii brytyjskich w Ameryce

zna pojęcia: metropolia, kolonia, „bostońskie picie herbaty” („herbatka bostońska”)

wie, co wydarzyło się w 1773 r.

opisuje sytuację kolonii brytyjskich w Ameryce Północnej w XVIII w.

wskazuje przyczyny konfliktu między metropolią a koloniami

rozróżnia i omawia ekonomiczne oraz polityczne przyczyny konfliktu metropolii z koloniami

omawia wpływ tolerancji religijnej na rozwój kolonii angielskich

25. – 1.

33. Powstanie Stanów Zjednoczonych

 

Zagadnienia

1. Deklaracja niepodległości.

2. Wojna o niepodległość.

3. Stany Zjednoczone niepodległym państwem.

4. Konstytucja Stanów Zjednoczonych.

zna postacie: Benjamina Franklina, Jerzego Waszyngtona

wie, co wydarzyło się w roku: 1776, 1787

zna najważniejsze postanowienia konstytucji USA

rozumie pojęcie konstytucja

wie, dlaczego Amerykanie obchodzą najważniejsze święto narodowe 4 lipca

opisuje etapy uzyskiwania niepodległości przez kolonie brytyjskie w Ameryce

wymienia nazwiska Polaków biorących udział w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych

 

 

wymienia czynniki, które ułatwiły uzyskanie niepodległości przez Stany Zjednoczone

wymienia główne założenia ustroju politycznego USA

wyjaśnia, w jaki sposób Konstytucja Stanów Zjednoczonych realizowała zasadę trójpodziału władz

wskazuje postanowienia konstytucji USA, które przetrwały do dziś

wyjaśnia, dlaczego Francja popierała kolonistów amerykańskich w walce o niepodległość

25. – 1., 2., 3.

34. Wybuch Wielkiej Rewolucji Francuskiej

 

Zagadnienia

1. Francja w przededniu wybuchu rewolucji.

2. Początek rewolucji francuskiej.

3. Obalenie monarchii.

 

 

rozumie pojęcia: burżuazja, Stany Generalne, Bastylia, monarchia konstytucyjna

zna podział społeczeństwa francuskiego przed rewolucją

wie, co wydarzyło się w roku: 1789, 1792

zna postać Ludwika XVI

charakteryzuje stosunki społeczne we Francji przed wybuchem rewolucji

podaje przyczyny wybuchu rewolucji

zna okoliczności powstania republiki we Francji

rozumie przyczyny wybuchu wojny między rewolucyjną Francją a Prusami i Austrią

wyjaśnia znaczenie filozofii oświecenia jako jednego z czynników odgrywających ważną rolę w genezie rewolucji francuskiej

opisuje główne zasady rewolucji wyrażone w Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela

28. – 1., 3.

35. Francja republiką

 

Zagadnienia

1. Terror rewolucyjny.

2. Rządy jakobinów.

3. Dziedzictwo Wielkiej Rewolucji Francuskiej.

rozumie pojęcia: gilotyna, terror, jakobini

wie, czym charakteryzowały się rządy jakobinów

opisuje zachowanie przywódców rewolucji w stosunku do Kościoła katolickiego

wskazuje skutki rewolucji francuskiej

uzasadnia reakcję państw europejskich na śmierć Ludwika XVI

wskazuje cechy charakterystyczne dyktatury jakobińskiej

wyjaśnia, dlaczego władze rewolucyjnej Francji walczyły z Kościołem katolickim

28. – 1., 2.

36. Lekcja powtórzeniowa. Świat w XVIII w.

 

Zagadnienia

1. Filozofia oświecenia i jej rola w genezie rewolucji francuskiej.

2. Rewolucje XVIII w.:

a) rewolucja przemysłowa w Wielkiej Brytanii,

b) wojna o niepodległość Stanów Zjednoczonych,

c) Wielka Rewolucja Francuska.

omawia trzy rewolucje XVIII w.

lokuje w czasie i przestrzeni XVIII-wieczne rewolucje

zna bohaterów każdej z trzech XVIII-wiecznych rewolucji

 

rozumie, wskazuje i wyjaśnia dalekosiężne skutki trzech rewolucji XVIII w.

 

 

Sprawdzian 5.

37. Rzeczpospolita w okresie kryzysu – czasy saskie

 

Zagadnienia

1. Panowanie Augusta II Mocnego.

2. Wielka Wojna Północna.

3. Uzależnienie Rzeczypospolitej od Rosji.

4. Saska anarchia

5. Pierwsze próby reform.

zna postacie: Augusta II Mocnego, Augusta III, Stanisława Leszczyńskiego

podaje genezę powiedzeń: „od Sasa do Lasa”, „za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa”

rozumie pojęcia: Sejm Niemy, traktat trzech czarnych orłów, anarchia, Collegium Nobilium

wie, co wydarzyło się w 1717 i 1709 r.

wymienia i charakteryzuje przejawy kryzysu państwa polsko-litewskiego za panowania Wettynów

wie, w jakich okolicznościach obejmowali polski tron: August II Mocny, August III, Stanisław Leszczyński

dostrzega przejawy ożywienia gospodarczego i kulturalnego w Polsce czasów saskich

uzasadnia niebezpieczeństwo wynikające dla Polski z tzw. traktatu trzech czarnych orłów

charakteryzuje rządy Wettynów w Polsce

wymienia próby reform podejmowane w Polsce w pierwszej połowie XVIII w.

wyjaśnia zmianę położenia międzynarodowego Polski w czasach saskich

przedstawia i analizuje przejawy kryzysu państwa polsko-litewskiego w czasach saskich

omawia projekty reform autorstwa Stanisława Leszczyńskiego i Stanisława Konarskiego

24 – 1., 2., 3.

38. Ostatnia wolna elekcja i I rozbiór

 

Zagadnienia

1. Elekcja Stanisława Augusta i pierwsze reformy.

2. Stosunek Rosji do reform przeprowadzanych w Polsce.

3. Konfederacja barska.

4. I rozbiór Polski.

wie, co wydarzyło się w roku: 1764, 1768, 1772

rozumie pojęcia: Familia, Szkoła Rycerska, prawa kardynalne, konfederacja barska

wskazuje na mapie obszar Rzeczypospolitej za panowania Stanisława Augusta (przed 1772 r. i po tej dacie)

 

charakteryzuje reformy przeprowadzone przez Stanisława Augusta w latach sześćdziesiątych XVIII w.

wskazuje i omawia przyczyny I rozbioru

dostrzega konsekwencje rosyjskich ingerencji w wewnętrzne sprawy Polski

27. – 1.

39. Reformy stanisławowskie

 

Zagadnienia

1. Próby reform w latach siedemdziesiątych XVIII w.

2. Odrodzenie kulturalne.

3. Ożywienie gospodarcze.

4. Warszawa stanisławowska.

wymienia reformy wprowadzone przez Stanisława Augusta w latach siedemdziesiątych XVIII w.

rozumie pojęcia: Komisja Edukacji Narodowej, czynsz, obiady czwartkowe

rozumie znaczenie KEN dla reformy szkolnictwa w Polsce

wymienia przejawy ożywienia gospodarczego na ziemiach polskich

rozumie znaczenie mecenatu królewskiego dla rozwoju sztuki w Polsce

charakteryzuje kulturę oświecenia w Polsce

wymienia przykłady sztuki polskiej okresu klasycyzmu (w tym Łazienki Królewskie) z uwzględnieniem własnego regionu

 

wyjaśnia znaczenie reform stanisławowskich dla rozwoju Polski w drugiej połowie XVIII w.

wyjaśnia znaczenie obrazów Canaletta dla odbudowy Warszawy po II wojnie światowej

26. – 1., 4.

40. Sejm Wielki i Konstytucja 3 maja

 

Zagadnienia

1. Sytuacja międzynarodowa a zwołanie sejmu w 1788 r.

2. Stronnictwa na Sejmie Wielkim.

3. Reformy Sejmu Wielkiego.

4. Konstytucja 3 maja.

 

wie, kiedy zwołano Sejm Czteroletni

zna datę uchwalenia Konstytucji 3 maja

zna najważniejsze reformy Sejmu Wielkiego

zna postanowienia Konstytucji 3 maja

zna okoliczności zwołania Sejmu Wielkiego

zna stronnictwa z okresu Sejmu Wielkiego, ich programy oraz przywódców

wyjaśnia znaczenie reform Sejmu Wielkiego dla bezpieczeństwa Polski na arenie międzynarodowej

rozumie, dlaczego Prusy i Rosja poczuły się zaniepokojone reformami Sejmu Wielkiego

omawia znaczenie sytuacji międzynarodowej dla zwołania Sejmu Wielkiego

omawia przełomowe znaczenie Konstytucji 3 maja dla Polski

26. – 2.

41. Wojna w obronie konstytucji i II rozbiór Polski

 

Zagadnienia

1. Wojna polsko-rosyjska w obronie konstytucji.

2. II rozbiór Polski.

3. Powstanie polskiej opozycji na emigracji.

rozumie pojęcia: konfederacja targowicka, sejm grodzieński

wie, kim byli Tadeusz Kościuszko i Józef Poniatowski

wie, kiedy nastąpił II rozbiór Polski

wskazuje na mapie ziemie zabrane Polsce w II rozbiorze przez Rosję i Prusy

podaje okoliczności uznania przez polski sejm traktatu rozbiorowego

zna okoliczności powstania konfederacji targowickiej

uzasadnia, dlaczego Austria nie wzięła udziału w II rozbiorze Polski

wie, dokąd i dlaczego udali się na emigrację Polacy protestujący przeciw II rozbiorowi

zna okoliczności ustanowienia orderu Virtuti Militari

wyjaśnia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i ocenia jej następstwa

26. – 3.

27. – 1.

42. Powstanie kościuszkowskie i upadek Rzeczypospolitej

 

Zagadnienia

1. Przyczyny wybuchu insurekcji kościuszkowskiej.

2. Przebieg powstania kościuszkowskiego.

3. Insurekcja w Warszawie i Wilnie.

4. Uniwersał połaniecki.

5. III rozbiór Polski.

zna daty: wybuchu insurekcji kościuszkowskiej, bitew pod Racławicami i Maciejowicami, III rozbioru

rozumie pojęcia: insurekcja, uniwersał, kosynierzy

zna postacie: Tadeusz Kościuszki, Jana Kilińskiego

wymienia państwa, które brały udział w III rozbiorze Polski

wskazuje na mapie ziemie Rzeczypospolitej zagarnięte w III rozbiorze przez poszczególne państwa

zna okoliczności wybuchu powstania kościuszkowskiego

zna cel wydania uniwersału połanieckiego

wskazuje przyczyny klęski powstania kościuszkowskiego

omawia cele powstania kościuszkowskiego

rozróżnia wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny upadku Rzeczypospolitej

próbuje ocenić rządy ostatniego króla Polski

27. – 1., 2., 3.

43. Lekcja powtórzeniowa. Polska w XVIII w.

 

Zagadnienia

1. Kryzys Rzeczypospolitej w czasach saskich.

2. Rozbiory.

3. Próby ratowania państwa.

wskazuje na mapie ziemie polskie zagarnięte w trakcie rozbiorów przez poszczególne państwa

zna daty trzech rozbiorów

wymienia przyczyny i przejawy kryzysu Rzeczypospolitej w czasach saskich

wymienia reformy wprowadzone w Polsce w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XVIII stulecia

wymienia główne postanowienia Konstytucji 3 maja

opisuje działalność Stanisława Augusta na polu gospodarki, sztuki, polityki

analizuje przyczyny upadku Rzeczypospolitej, rozróżniając czynniki gospodarcze i polityczne

 

Sprawdzian 6.

44. Napoleon Bonaparte obejmuje władzę we Francji

 

Zagadnienia

1. Francja w czasach Dyrektoriatu.

2. Kariera Napoleona Bonapartego.

3. Cesarstwo we Francji.

 

zna pojęcia: Dyrektoriat, konsulat, cesarstwo

zna daty utworzenia cesarstwa we Francji i wydania Kodeksu cywilnego

wymienia reformy przeprowadzone przez Napoleona Bonapartego

opisuje drogę Napoleona Bonapartego do przejęcia pełni władzy we Francji

opisuje przemiany form rządów we Francji (od wybuchu rewolucji do ustanowienia cesarstwa)

wyjaśnia, dlaczego Francuzi w większości popierali Bonapartego

wskazuje przyczyny sukcesów Bonapartego w polityce wewnętrznej

29. – 1.

45. Początki nowego ładu w Europie

 

Zagadnienia

1. Konflikt francusko-angielski.

2. Wojny Napoleona z Austrią, Rosją i Prusami.

wymienia i wskazuje na mapie państwa, z którymi Napoleon toczył wojny

rozumie pojęcia: blokada kontynentalna, koalicja

wymienia bitwy stoczone przez wojska Napoleona z Prusakami i Austriakami

wskazuje na mapie obszary uzależnione od napoleońskiej Francji

wie, dlaczego wojska francuskie odnosiły sukcesy na polach bitew

wymienia przyczyny wojen toczonych przez napoleońską Francję

wymienia zmiany wprowadzone w Europie przez Bonapartego

uzasadnia, dlaczego Napoleon zmusił Habsburgów do rezygnacji z tytułu cesarzy rzymskich narodu niemieckiego

opisuje zmiany, które zaszły w Europie w okresie napoleońskim w dziedzinach: gospodarki, polityki, życia społecznego

29. – 1.

46.Napoleon a sprawa niepodległości Polski

 

Zagadnienia

1. Legiony Polskie we Włoszech.

2. Utworzenie Księstwa Warszawskiego.

3. Ustrój Księstwa Warszawskiego.

4. Wojna 1809 r.

wie, kiedy: utworzono Legiony Polskie we Włoszech, powstało Księstwo Warszawskie, przyłączono do Księstwa ziemie trzeciego zaboru austriackiego

wie, kim byli: Jan Henryk Dąbrowski, Józef Wybicki

zna cele, które stawiali sobie twórcy Legionów

opisuje okoliczności powstania Mazurka Dąbrowskiego

opisuje okoliczności utworzenia Księstwa Warszawskiego

wskazuje na mapie Księstwo Warszawskie

opisuje stosunek Polaków do napoleońskiej Francji

charakteryzuje ustrój Księstwa Warszawskiego

ocenia rolę Legionów i Księstwa Warszawskiego w dziejach Polski

ocenia postawę Napoleona Bonapartego wobec Polaków

29. – 2., 3.

47. Upadek Napoleona

 

Zagadnienia

1. Europa napoleońska.

2. Kampania rosyjska Napoleona.

3. „Bitwa narodów” i abdykacja Napoleona.

4. 100 dni Napoleona.

5. Próba oceny Napoleona Bonapartego.

wie, kiedy: rozpoczęła się wojna Napoleona z Rosją, rozegrała się „bitwa narodów”, Napoleon I abdykował, rozegrała się bitwa pod Waterloo

opisuje postawę Polaków w czasie ostatnich lat panowania Napoleona

wymienia przyczyny ataku Napoleona na Rosję

wskazuje przyczyny klęski poniesionej w 1813 r. przez napoleońską Francję

zna różne oceny Napoleona I

analizuje zmiany wprowadzone przez Napoleona w Europie

29. – 1.

48. Lekcja powtórzeniowa. Napoleon i próby odbudowy niepodległej Polski

 

Zagadnienia

1. Reformy wewnętrzne Bonapartego.

2. Polityka zagraniczna Francji pod rządami Napoleona Bonapartego.

3. Napoleon Bonaparte a Polacy.

wymienia reformy wprowadzone we Francji przez Napoleona Bonapartego

charakteryzuje relacje między Napoleonem a Polakami i Księstwem Warszawskim

opisuje politykę zagraniczną Francji pod rządami Bonapartego

ocenia znaczenie okresu napoleońskiego dla Europy i ziem polskich

 

 

Sprawdzian 7.



* W kolumnie tej podano realizowane na danej lekcji punkty i podpunkty podstawy programowej.

Wymagania programowe dla klasy III

Nr lekcji

Temat

Wymagania na ocenę dopuszczając

Wymagania na ocenę dostateczną

Wymagania na ocenę dobrą

Wymagania na ocenę bardzo dobrą

Wymagania na ocenę celującą

1

lekcja organizacyjna. Historia w klasie III.

 

Zagadnienia:

Zapoznanie z tematyką zajęć, kryteriami oceniania

 

 

 

 

 

2,3,4

 

Rzeczpospolita w ogniu walk.

 

Zagadnienia

1. Konflikty z Turcją.

2. Powstania kozackie, wojny polsko rosyjskie

3.wojny polsko szwedzkie.

 

- wie z jakim państwem Polska zawarła unie personalną za panowania Zygmunta III Wazy,

- zna państwo, z którego pochodził Zygmunt III Waza, wskazuje je na mapie,

- wie kto stoczył, kiedy i kto wygrał bitwy pod Kircholmem, Kłuszynem,

- zna pojęcie: dymitriada, magnateria

 

- rozumie pojęcia: Kozacy, ugoda perejasławska,

husaria,

- wie co wydarzyło się w 1648 ,1654 r, 1655, 1660, 1683 r,

- wymienia bitwy stoczone przez wojska Rzeczypospolitej z Kozakami, Turkami, Szwedami;

- wie kim był Chmielnicki,Stefan Czarnecki, Jan Chodkiewicz, Augustyn Kordecki, Jan III Sobieski;

- rozumie i wyjaśnia pojęcie „potop”

- wymienia bitwy z okresu wojen polsko-szwedzkich: bitwa pod Kircholmem, obrona klasztoru na Jasnej Górze

- wie, kiedy i z jakim

skutkiem Polacy

stoczyli z Turkami

bitwy pod Cecorą,

Chocimiem i

Wiedniem

- zna postacie Jana Karola Chodkiewicza,Stanisława Żółkiewskiego,

- opowiada o przebiegu wojen polsko -szwedzkich,

- opowiada o przebiegu dymitriady,

- przedstawia życie magnaterii,

- wymienia władców z dynastii Wazów,

- opisuje etapy powstania

Chmielnickiego,.

- Opisuje przebieg potopu,

- zna postanowienia

układu w Buczaczu

- wie, dlaczego Jana III Sobieskiego nazywano

Lwem Lechistanu”

- wskazuje na mapie Kamieniec Podolski i Podole

 

- przedstawia okoliczności w jakich Wazowe objęli tron polski,

- przedstawia postanowienia pokoju w Sztumskiej Wsi,

- wskazuje przyczyny i skutki interwencji polskiej w Rosji,

- charakteryzuje próby reform podejmowanych przez Wazów,

 

- opowiada o celach powstań kozackich

- wymienia konsekwencje powstania Chmielnickie,

- wymienia przyczyny wojen polsko-szwedzkich

- omawia postanowienia pokoju w Oliwie,

- przedstawia skutki odsieczy wiedeńskiej dla Polski

- wskazuje przyczyny i skutki objęcia tronu polskiego przez Wazów,

- dostrzega wpływ magnaterii na sytuację polityczną w Polsce, rozumie przyczyny pozycji magnaterii,

- rozumie i wskazuje złożone przyczyny powstania Chmielnickiego,

- rozumie przyczyny i skutki utraty lenna pruskiego przez Polskę,

- wyjaśnia, dlaczego traktat buczacki uznawany był za hańbiący

- rozumie i analizuje sprzeciw szlachty wobec prób reform państwa podejmowanych przez Wazów,

- omawia skutki polityki dynastycznej Wazów

- wskazuje długofalowe skutki powstania Chmielnickiego dla stosunków Polaków i Ukraińców,

- omawia różne postawy Polaków wobec Szwedów w okresie „potopu”,

- szuka genezy zmian tych postaw,

- rozumie znaczenie bitwy pod Wiedniem dla dziejów Europy,

5,6

Na drodze do upadku

 

Zagadnienia

1. Demograficzne i gospodarcze skutki wojen w XVII w.

2. Sytuacja polityczna.

3. czasy saskie.

4. Stanisław Leszczyński i Stanisław Konarski – program odbudowy

- rozumie pojęcia: złota wolność szlachecka, oligarchia magnacka, konfederacja, abdykacja, liberum veto,

- zna postacie: Augusta II Mocnego, Augusta III, Stanisława Leszczyńskiego, Stanisława Konarskiego

- podaje genezę powiedzeń: „od Sasa do Lasa”, „za króla Sasa jedz, pij i popuszczaj pasa”

- rozumie pojęcia: , anarchia, Collegium Nobilium

 

 

- wskazuje skutki gospodarcze wojen prowadzonych przez Rzeczpospolitą ze Szwecją, Rosją i Kozakami

- wymienia przejawy kryzysu politycznego Rzeczypospolitej,

za panowania Wettinów

- wie, w jakich okolicznościach obejmowali polski tron: August II Mocny, August III, Stanisław Leszczyński

- dostrzega przejawy ożywienia gospodarczego i kulturalnego w Polsce czasów saskich

- wskazuje mechanizmy polityczne paraliżujące pracę sejmu

- wyjaśnia przyczyny kryzysu gospodarczego, społecznego, i politycznego Rzeczypospolitej w XVII w.,

- charakteryzuje rządy

saskie w

Rzeczypospolitej

- wymienia pierwsze próby reform podejmowane w Polsce w pierwszej poł. XVIII w.

 

- omawia międzynarodowe skutki wojen toczonych przez Rzeczpospolitą,

- przedstawia i analizuje przejawy kryzysu państwa polsko-litewskiego w czasach saskich

- omawia projekt reform autorstwa Stanisława Leszczyńskiego i Stanisława Konarskiego

- ocenia skutki społeczne i polityczne wojen XVII w. wojen w XVII w oraz rządów saskich

7

. Osiągnięcia kulturalne epoki oświecenia.

 

Zagadnienia

1. Nauka.

2. Wynalazki

3. Dalekie podróże.

4. Sztuka, literatura i muzyka oświeceniowa.

 

- zna dokonania: Woltera, Jana Jakuba Rousseau, Wolfganga Amadeusza Mozarta, Jamesa Cooka

- zna pojęcia: oświecenie rokoko, klasycyzm,

- wskazuje przykłady budowli wzniesionych w stylu rokokowym i klasycystycznym,

- wymienia wynalazki czasu oświecenia,

 

- wie jakie dyscypliny naukowe rozwinęły się w epoce oświecenia,

- zna przyczyny kolejnych wypraw geograficznych,

rozpoznaje budowlę klasycystyczną

- dostrzega przejawy postępu technicznego w XVII w, omawia jego wpływ na życie codzienne

- rozumie wpływ postępu technicznego na rozwój gospodarki w XVIII w.

- wyjaśnia dlaczego omawianą epokę nazywano oświeceniem

8

 

Przewrót umysłowy

 

Zagadnienia

1. Nowy światopogląd.

2. Ideologia oświecenia.

3. Monteskiusz teoretyk demokracji.

4. Ideologia oświecenia na uniwersytetach.

5. Wolnomularstwo.

6. Książki i gazety

- rozumie pojęcie oświecenie,

-zna postać i poglądy, Monteskiusza,

-wie kim byli encyklopedyści

-wie kim byli wolnomularze,

-wie kim był Rousseau,

-opowiada o działalności encyklopedystów,

-zna postać i poglądy Woltera

-zna hasła głoszone przez wolnomularzy,

-wie w jaki sposób idee oświecenia zdobywały nowych zwolenników

-zna poglądy J.J.Rousseau i Woltera

-omawia rolę prasy i publikacji w rozprzestrzenianiu się nowych prądów,

- zna stosunek Kościoła do wolnomularstwa

- rozumie rewolucyjność poglądów Rousseau,

- omawia rolę stowarzyszeń filozoficznych i literackich dla rozprzestrzeniania się idei oświecenia,

 

 

- dostrzega rewolucyjność filozofów oświecenia i ich wpływ na świat współczesny

- dostrzega wpływy myśli oświecenia we współczesnym świecie

9

Społeczeństwo i gospodarka

 

Zagadnienia

1. Eksplozja demograficzna.

2. Miasta.

3. Rewolucja przemysłowa w Anglii

3. Rewolucja agrarna.

4. Teorie ekonomiczne.

- rozumie pojęcie eksplozja demograficzna, rewolucja przemysłowa, ekonomia

- zna wynalazki, które doprowadziły do rewolucji przemysłowej

- wie na czym polegała eksplozja demograficzna w XVIII w,

- opisuje życie w mieście XVIII wiecznym,

- wie w jakim państwie rozpoczęła się rewolucja przemysłowa,

- wie kto wynalazł mechaniczną przędzarkę,

- wie jakie dziedziny przemysłu się rozwinęły ,

- wie na czym polegała rewolucja agrarna

- wskazuje przyczyny eksplozji demograficznej,

- wymienia przyczyny i skutki rewolucji przemysłowej,

- wskazuje na przełomowe znaczenie wynalezienia maszyny parowej,

- dostrzega wpływ rewolucji przemysłowej i agrarnej na życie mieszkańców Europy

 

- rozumie przyczyny nierównomiernego zaludnienia Europy,

- rozumie rozwój niektórych gałęzi przemysłu oraz zależności pomiędzy rozwojem górnictwa, metalurgii, powstawaniem miast

- rozumie wpływ warunków naturalnych na rozwój rewolucji przemysłowej

10

Powstanie Stanów Zjednoczonych Ameryki.

 

Zagadnienia

1. osadnictwo europejskie w Ameryce Północnej.

2. kolonie angielskie.

3. Bunt przeciw metropolii.

4. Deklaracja niepodległości.

5. Wojna o niepodległości.

6.Konstytucja USA.

 

 

- zna postacie: Benjamina Franklina, Jerzego Waszyngtona

-wie, co wydarzyło się w roku: 1776, 1787

-zna najważniejsze postanowienia konstytucji USA

- wie, dlaczego Amerykanie obchodzą najważniejsze święto narodowe 4 lipca

- opisuje etapy uzyskiwania niepodległości przez kolonie brytyjskie w Ameryce

-wymienia nazwiska Polaków biorących udział w wojnie o niepodległość Stanów Zjednoczonych,

- opowiada o podboju dzikiego zachodu

- wymienia czynniki, które ułatwiły zdobycie niepodległości Stany Zjednoczone

- wymienia główne założenia ustroju politycznego USA

- wyjaśnia, w jaki sposób konstytucja Stanów Zjednoczonych realizowała zasadę trójpodziału władz

- wyjaśnia, dlaczego Francja popierała kolonistów amerykańskich w walce o niepodległość,

- rozumie dlaczego podbój dzikiego zachodu był ważny dla rozwoju państwa

-wskazuje postanowienia konstytucji USA, które przetrwały do dziś, wskazuje zasady konstytucji USA, które stanowią realizację idei oświecenia

11

Rzeczpospolita wśród wrogich sąsiadów.

 

Zagadnienia

1. Prusy Fryderyka II.

2. Rosja Piotra Wielkiego i Katarzyny II.

3. Austria Józefa II

- zna dynastie panujące w XVIII w. w Austrii, Prusach i Rosji

wskazuje na mapie sąsiadów Polski w XVIII w.,

- rozumie pojęcie traktat „trzech czarnych orłów”,

- wymienia reformy przeprowadzone w Prusach przez Fryderyka Wilhelma I i Fryderyka II

- opisuje zmiany wprowadzone przez w Austrii przez Marię Teresę i Józefa II

wymienia reformy wprowadzone w Rosji przez Piotra I

 

- uzasadnia, dlaczego XVIII-wieczne Prusy nazywano „państwem militarnym”,

- rozumie znaczenie traktatu „trzech czarnych orłów” dla sytuacji Polski

- dostrzega i omawia cechy absolutyzmu oświeconego w Austrii, Prusach i Rosji,

- omawia długofalowe skutki traktatu z 1732 roku

- porównuje reformy w państwach ościennych, ocenia na ich tel sytuację Polski

12

Ostatnia wolna elekcja i pierwszy rozbiór

 

Zagadnienia

1. Ostatnia elekcja.

2. Reformy S.A.Poniatowskiego.

3. Konfederacja barska.

4. I rozbiór Polski.

- wie, co wydarzyło się w roku: 1764, 1768, 1772

- rozumie pojęcia: Familia,

, prawa kardynalne, konfederacja barska

- wskazuje na mapie obszar Rzeczypospolitej za panowania Stanisława Augusta – przed 1772 r. i po tej dacie

 

- wskazuje reformy przeprowadzone przez Stanisława Augusta w latach sześćdziesiątych XVIII w.,

- zna postać Tadeusza Rejtana

- wskazuje i omawia przyczyny I rozbioru,

omawia reakcję państw europejskich na I rozbiór Polski ,

- opisuje znaczenie konfederacji barskiej dla sytuacji wewnętrznej Polski

- dostrzega konsekwencje rosyjskich ingerencji w wewnętrzne sprawy Polski,

- omawia rożne postawy szlachty wobec reform króla

- analizuje reformy podjęte przez S.A.Poniatowskiego i ich wpływ na sytuację polityczną Polski

13

Król, który chciał dobrze.

Zagadnienia

1. Edukacja w czasach stanisławowskich.

2. Kultura.

3.Gospodarka.

- wymienia reformy wprowadzone przez Stanisława Augusta w latach siedemdziesiątych XVIII w.

- rozumie pojęcia: Komisja Edukacji Narodowej, czynsz, obiady czwartkowe, Łazienki,

 

- rozumie znaczenie KEN dla reformy szkolnictwa w Polsce

- wymienia przejawy ożywienia gospodarczego na ziemiach polskich

- rozumie znaczenie mecenatu królewskiego dla rozwoju sztuki w Polsce

- charakteryzuje kulturę oświecenia w Polsce,

- zna nazwiska Wojciecha Bogusławskiego, Canaletta, Ignacego Krasickiego

- wyjaśnia znaczenie reform stanisławowskich dla rozwoju Polski w drugiej połowie XVIII w.,

- wskazuje na przemiany gospodarcze zachodzące w Polsce czasów stanisławowskich

 

- wskazuje przemiany w obyczajowości w XVIII w

- wyjaśnia znaczenie malowideł Canaletta dla odbudowy Warszawy po II wojnie światowej

- omawia znaczenie S.A.Poniatowskiego dla rozwoju kultury polskiej,

14

Sejm Wielki. Reformy, które przyszły za późno.

 

Zagadnienia

1. Sejm Wielki.

2. Konstytucja 3 maja.

3. Reformy sejmowe.

- wie, kiedy zwołano Sejm Czteroletni

- zna datę uchwalenia Konstytucji 3 maja

- zna najważniejsze reformy Sejmu Wielkiego

- zna postanowienia Konstytucji 3 maja

- zna okoliczności zwołania Sejmu Wielkiego,

- zna stronnictwa z okresu Sejmu Wielkiego, ich program oraz przywódców,

- wie w jaki sposób mieszczanie walczyli o swoje prawa

- rozumie i wskazuje okoliczności, które umożliwiły zwołanie sejmu wielkiego,

- wyjaśnia znaczenie reform Sejmu Wielkiego dla bezpieczeństwa Polski na arenie międzynarodowej

- rozumie dlaczego Prusy i Rosja poczuły się zaniepokojone reformami Sejmu Wielkiego

- Rozumie różną postawę szlachty wobec prób reform, podaje ich genezę,

- omawia znaczenie sytuacji międzynarodowej dla zwołania Sejmu Wielkiego,

- wie, które z reform sejmowych nie zostały zrealizowane, rozumie okoliczności, które to utrudniały

 

- omawia przełomowe znaczenie Konstytucji 3 maja dla Polski

15

Upadek Rzeczpospolitej

 

Zagadnienia.

1. Targowica.

2.II rozbiór Polski.

3. Insurekcja kościuszkowska.

4. III rozbiór Polski.

-rozumie pojęcia: konfederacja targowicka, sejm grodzieński

-wie, kim byli Tadeusz Kościuszko i Józef Poniatowski

-wie, kiedy nastąpił II rozbiór Polski

-wskazuje na mapie ziemie zabrane Polsce w II rozbiorze przez Rosję i Prusy ,

-zna daty: wybuchu insurekcji kościuszkowskiej, bitew pod Racławicami i Maciejowicami, III rozbioru

-rozumie pojęcia: insurekcja, uniwersał, kosynierzy

-zna postacie: Tadeusz Kościuszki, Jana Kilińskiego

-wymienia państwa, które brały udział w III rozbiorze Polski

-wskazuje na mapie ziemie Rzeczypospolitej zagarnięte w III rozbiorze przez poszczególne państwa

-podaje okoliczności uznania przez sejm traktatu rozbiorowego

zna okoliczności powstania konfederacji targowickiej,

-zna okoliczności wybuchu powstania kościuszkowskiego

- zna cel wydania uniwersału połanieckiego

- wskazuje przyczyny klęski powstania kościuszkowskiego

-omawia cele powstania kościuszkowskiego

-uzasadnia, dlaczego Austria nie wzięła udziału w II rozbiorze Polski

-wie, dokąd i dlaczego udali się na emigrację Polacy protestujący przeciw II rozbiorowi,

-wskazuje przyczyny klęski powstania kościuszkowskiego

-omawia cele powstania kościuszkowskiego

-zna okoliczności ustanowienia orderu Virtuti Militari

-wyjaśnia okoliczności zawiązania konfederacji targowickiej i ocenia jej następstwa,

 

- rozróżnia wewnętrzne i zewnętrzne przyczyny upadku Rzeczpospolitej

- próbuje ocenić rządy ostatniego króla Polski

16

Dlaczego Polska upadła?

 

Zagadnienia

1. Wpływ sąsiadów na upadek Polski.

2. Przyczyny wewnętrzne upadku Polski.

-zna państwa, które doprowadziły do upadku polski,

-wie, kto był ostatnim królem Polski

-wymienia przyczyny wewnętrzne upadku Polski,

- omawia postawy sąsiadów wobec Polski,

-wskazuje na rożne postawy Polaków wobec kwestii reform i niepodległości

-rozróżnia cele państwa zaborczych w ich polityce wobec polski

-samodzielnie dokonuje analizy przyczyn upadku polski, wskazuje zewnętrzne i wewnętrzne, wartościuje je

17

Barok i Oświecenie – sprawdzian wiadomości

 

 

 

 

 

18,19

 

 

Rewolucja we Francji

 

Zagadnienia:

1. Sytuacja gospodarcza Francji za rządów Ludwika XVI.

2. Podział społeczeństwa we Francji.

3. Charakterystyka stanów.

4. Ambicje burżuazji.

5. Sytuacja gospodarcza w przededniu wybuchu rewolucji.

6. Zwołanie Stanów Generalnych.

7. Powstanie Zgromadzenia Narodowego.

8. Zdobycie i zburzenie Bastylii.

9. Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela.

10. Ugrupowania polityczne.

11. Reformy konstytuanty.

12. Konstytucja.

13. Nowy parlament we Francji.

14. Wojna z Prusami i Austrią.

15. Likwidacja monarchii i zabicie króla.

16. Europa a rewolucja we Francji.

 

17.Wandea walczy z rewolucjonistami.

18Terror jakobiński.

19. Rządy Dyrektoriatu.

20. Próba bilansu rewolucji.

rozumie pojęcia: burżuazja, Stany Generalne, monarchia absolutna,

wie kim był Ludwik XVI, Maria Antonina,

wskazuje Francję na mapie,

rozumie pojęcia: Bastylia, rewolucja, Konstytuanta, jakobini

wie, co stało się 14 lipca 1789 r., 26 sierpnia 1789,

wie, jak zdobyto Bastylię,

wie, jakie kluby polityczne powstały w czasie rewolucji,

 

wie, jak nazywał się francuski parlament,

rozumie pojęcia: Marsylianka, Legislatywa, gilotyna,

wie, jaki był stosunek rewolucjonistów do arystokratów i króla,

 

 

rozumie pojęcia: terror, Dyrektoriat,

kontrrewolucja,

zna postacie: Robespierre’a, Dantona, Bonapartego,

wie, na czym polegał terror jakobiński

 

 

 

 

umie opisać cechy każdego ze stanów,

potrafi omówić położenie gospodarcze Francji za Ludwika XVI,

 

 

wie, na pamiątkę jakiego wydarzenia Francja obchodzi święto narodowe 14 lipca,

umie opisać- sytuację społeczno-gospodarczą we Francji,

potrafi opowiedzieć o przebiegu pierwszego etapu rewolucji we Francji,

umie przedstawić najważniejsze postanowienia Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela,

wie, jakie wydarzenie miało miejsce 21 stycznia 1793 r.,

zna państwa, z którymi Francja walczyła w trakcie rewolucji,

pamięta, w jakich okolicznościach zlikwidowano monarchię we Francji,

rozumie, jakie znaczenie dla rewolucji miało ścięcie króla,

wie, jakie zmiany w życiu codziennym Francuzów wprowadziła rewolucja,

zna położenie Kościoła katolickiego w trakcie rewolucji,

umie przedstawić rządy Dyrektoriatu,

wie, jakie cela stawiała sobie burżuazja,

opisuje system rządów w monarchii absolutnej,

wskazuje przyczyny kryzysu politycznego i gospodarczego,

wskazuje sfery, które dotknął kryzys,

umie podać przyczyny rewolucji we Francji,

rozumie, dlaczego król zwołał Stany Generalne,

zna położenie Kościoła katolickiego w czasie rewolucji,

zna reformy wprowadzone przez Konstytuantę,

wie, jaką pozycję zajmował król podczas rządów Konstytuanty,

rozumie, dlaczego rewolucjoniści dążyli do wojny z sąsiadami,

rozumie, dlaczego ścięto Ludwika XVI oraz królową Marie Antoninę,

 

zna skutki rewolucji,

wie, jaki przebieg miało antyrewolucyjne powstanie w Wandei,

rozumie, dlaczego sytuacja polityczna i gospodarcza prowadziła do rozruchów,

 

 

potrafi podać zmiany, jakie nastąpiły w sposobie sprawowania władzy we Francji,

porównuje monarchię absolutną z monarchią konstytucyjną,

 

umie opowiedzieć o stosunku państw europejskich do rewolucji we Francji oraz go uzasadnić,

rozumie, dlaczego rewolucjoniści walczyli z religią,

zna przemiany w formach sprawowania rządów,

 

dostrzega wpływ ideologii oświecenia na postawę burżuazji,

ocenia monarchię absolutną jako formę sprawowania rządów

dostrzega ślady idei oświeceniowych w Deklaracji Praw Człowieka i Obywatela,

potrafi przedstawić zmianę ustrojową do jakiej doszło w trakcie rewolucji,

potrafi dokonać bilansu rewolucji, przedstawia jej zalety u wady,

potrafi dostrzec rozbieżność pomiędzy ideałami rewolucji a rzeczywistością,

przedstawia skutki rewolucji we Francji dla Europy,

20

Republika – cesarstwem

 

Zagadnienia

1. Bonaparte podbija Włochy.

2. Przejęcie władzy przez Bonapartego.

3. Francja w czasie konsulatu.

4. Francja cesarstwem.

5. Wojny Francji w okresie napoleońskim.

zna pojęcia: kodeks Napoleona, blokada kontynentalna, cesarz Francuzów, konkordat, konsulat,

zna daty: 1799, 1804,

wie, z kim Bonaparte toczył wojny, zna ich rezultaty, wskazuje na mapie podporządkowane przez niego tereny,

wie, jakich państw nie udało się Bonapartemu pokonać.

zna okoliczności przejęcia władzy przez Bonapartego,

zna okoliczności powstania cesarstwa,

umie wymienić najważniejsze bitwy cesarza,

wie, jak wyglądały rządy Bonapartego w okresie konsulatu,

rozumie powód przyjęcia przez Bonapartego tytułu „cesarza Francuzów”,

omawia politykę wewnętrzną Bonapartego,

zna skutki reform Bonapartego,

- wie jak doszło do hegemonii Francji w Europie,

rozumie przyczyny rywalizacji Anglii i Francji,

wskazuje wpływ reform Bonapartego na jego politykę zagraniczną,

 

 

wskazuje i rozumie przyczyny przejęcia władzy przez Napoleona Bonapartego,

21

Sprawa polska w okresie napoleońskim

 

Zagadnienia

1. Sytuacja na ziemiach polskich na przełomie XVIII/XIX w.

2. Powstanie Legionów Dąbrowskiego.

3. Księstwo warszawskie.

a) konstytucja księstwa

b) atak Austrii na Księstwo

 

zna pojęcia: Legiony Polskie, Mazurek Dąbrowskiego,

wie, kim byli: J. Wybicki, Jan Henryk Dąbrowski, Józef Poniatowski,

pamięta daty: 1807,1809,

wie kiedy i gdzie powstały Legiony Dąbrowskiego,

potrafi opowiedzieć o walkach legionistów,

zna okoliczności powstania polskiego hymnu,

 

umie opisać zachowania Polaków w pierwszych latach zaborów,

potrafi wskazać na mapie miejsca, gdzie walczyły Legiony Dąbrowskiego,

umie opowiedzieć o powstaniu Księstwa Warszawskiego,

umie opisać politykę Bonapartego w stosunku do Polaków,

zna zasady funkcjonowania księstwa,

rozumie i charakteryzuje politykę Bonapartego w stosunku do Polaków,

ocenia politykę Bonapartego w stosunku do Polaków,

omawia znaczenie powstania Księstwa Warszawskiego dla sprawy polskiej,

potrafi dostrzec zmiany w Polakach w stosunku do utraconego państwa,

uzasadnia i

rozumie decyzję Polaków o współpracy z Francją w celu odzyskania niepodległości,

22

Upadek Napoleona

 

Zagadnienia

1. Wojna z Rosją w roku 1812.

2. Zajęcie Księstwa Warszawskiego przez Rosjan.

3. Klęska i abdykacja Bonapartego.

4. „Sto dni” Napoleona.

5. Próba oceny Bonapartego.

wskazuje na mapie Księstwo Warszawskie, miejsca bitew w Rosji, Lipsk, Elbę, Wyspę Św. Heleny, Waterloo

zna pojęcia: „sto dni”, „bitwa narodów”, „abdykacja, „Wielka Armia”, druga wojna polska,

zna daty: najazdu na Rosję, bitwy pod Lipskiem, abdykacji,

 

 

 

 

umie opowiedzieć o próbie powrotu Napoleona do władzy,

potrafi opowiedzieć o wojnie z Rosją i walce z koalicją,

przedstawia okoliczności abdykacji Bonapartego,

wie, jak oceniali Bonapartego potomni,

zna przyczyny i skutki wojny z Rosją,

wskazuje przyczyny klęski Francji w Rosji,

wie, dlaczego Bonaparte poniósł klęskę,

rozumie znaczenie epoki napoleońskiej w dziejach Europy,

rozumie powstanie legendy napoleońskiej,

rozumie i uzasadnia sentyment Polaków do Napoleona,

23

Powtórzenie wiadomości – rewolucja we Francji i okres napoleoński

 

Zagadnienia

1. Budowa potęgi Francji w dobie konsulatu i cesarstwa.

2. Bonaparte i Polacy.

3. Legenda napoleońska.

pamięta daty: 1789, 1799, 1815, 1812, 1804, 1807,

zna postacie: Ludwika XVI, Napoleona Bonapartego, Aleksandra II, Józefa Poniatowskiego, Jana Henryka Dąbrowskiego, Józefa Wybickiego,

zna stosunek Bonapartego do Polaków,

wie, na czym polega różnica między monarchią a republiką

 

 

zna miejsca bitew: Lipsk, Borodino, Austerlitz,

wie, jak doszło do powstania Legionów Dąbrowskiego i Księstwa Warszawskiego, zna ich losy,

wie jak Bonaparte zbudował potęgę Francji poprzez reformy wewnętrzne i podboje,

wskazuje przyczyny i skutki rewolucji we Francji dla niej samej i Europy,

potrafi ocenić politykę wewnętrzną i zagraniczną Napoleona,

umie scharakteryzować stosunek Bonapartego do Polaków,

 

wie, jak powstała legenda napoleońska,

wie, jakie zmiany wprowadziła epoka napoleońska w Europie,

24

Kongres wiedeński

 

Zagadnienia

1. Zwołanie kongresu w Wiedniu.

2. Postanowienia kongresu.

3. Podział Księstwa Warszawskiego.

4. Powstanie Świętego Przymierza.

zna datę kongresu wiedeńskiego,

odnajduje na mapie jego miejsce,

rozumie pojęcia: legitymizm, równowaga europejska, Święte Przymierze,

zna postanowienia kongresu w sprawie Polski,

zna postać Adama Czartoryskiego,

 

 

 

umie wyliczyć decyzje kongresu,

wie, jakie kraje uczestniczyły w obradach, potrafi wskazać je na mapie,

wie, jakie państwa były członkami Świętego Przymierza,

zna cele działalności Świętego Przymierza,

wskazuje kraje, które najbardziej skorzystały na kongresie wiedeńskim

umie wskazać przyczyny zwołania kongresu,

potrafi zaprezentować zmiany terytorialne będące skutkiem obrad kongresu,

 

uzasadnia twierdzenie, że decyzje w sprawie polskiej były IV rozbiorem Polski

umie omówić znaczenie decyzji podjętych przez uczestników kongresu dla losów Europy i ziem polskich,

rozumie znaczenie powołania Świętego Przymierza dla niepodległości Polski

25

Walka porządku ze zmianą

 

Zagadnienia

1.Przeciwnicy rewolucji i zwolennicy monarchii.

2. Zwolennicy zmian – liberałowie.

3. Wiek XIX czasem konfliktów między „starym” a „nowym” porządkiem.

rozumie pojęcia: liberalizm i konserwatyzm,

zwolennicy zmian,

rozumie pojęcia: restauracja, tradycjonalizm,

 

 

 

wie, kim byli przeciwnicy rewolucji, zwolennicy monarchii,

umie wymienić po jednym przedstawicielu konserwatystów i liberałów,

wie i rozumie, że wiek XIX był czasem walki pomiędzy starym a nowym porządkiem,

umie wyjaśnić pojęcie „sojusz ołtarza z tronem”,

potrafi wskazać na czym polegała „walka porządku ze zmianą”,

rozumie przyczyny i skutki zderzenia „porządku” i „zmiany”,

 

potrafi wskazać postawy liberalne i konserwatywne we współczesnym świecie,

porównuje liberalizm i konserwatyzm, znajdując punkty wspólne i różnice,

26

Stulecie wielkiego przemysłu

 

Zagadnienia

1. Maszyny i fabryki.

2. Wynalazki zmieniają życie.

3. Rozwój banków i rynku papierów wartościowych.

4. Klasyczna ekonomia polityczna.

widzi i opisuje zmiany spowodowane przez wynalazki,

potrafi wskazać najważniejsze wynalazki i dziedziny ich zastosowania,

wie, jakie państwa były najbardziej uprzemysłowione,

potrafi wskazać je na mapie,

 

wie, kto był wynalazcą: ogniwa galwanicznego, telegrafu, fotografii, lampy naftowej, lokomotywy parowej,

wie, jak doszło do rozwoju banków i rynku papierów wartościowych,

rozumie pojęcie industrializacja,

rozumie na czym polegała urbanizacja

potrafi porównać produkcję manufakturową z ręczną,

wie, jakie było znaczenie wynalezienia kolei żelaznej,

rozumie, dlaczego doszło do przemieszczania się ludności ze wsi do miast,

rozumie na czym polegał rozwój rynku papierów wartościowych,

wie, dlaczego rozwijały się banki,

wie, jakie poglądy na rozwój gospodarczy miał David Ricardo,

porównuje warunki życia ludzi przed i po rewolucji przemysłowej, wskazuje ich wady i zalety.

 

rozumie i tłumaczy rolę zmian we włókiennictwie i ich znaczenie dla rozwoju gospodarczego,

27

Robotnicy i kapitaliści.

 

Zagadnienia

1. Robotnicy i ich położenie.

2. Walka robotników z wyzyskiem.

3. Powstanie robotniczego ruchu związkowego.

4. Powstanie klasy średniej.

umie opowiedzieć o życiu robotników,

zna sposoby

walki robotników o swoje prawa,

zna pojęcia: proletariat, związek zawodowy, kapitalista, klasa średnia,

umie opowiedzieć o walce robotników o ich prawa,

wie, w jakich krajach doszło do pierwszych wystąpień robotniczych,

rozumie, dlaczego robotnicy zaczęli walczyć o swoje prawa,

umie wskazać nowe grupy społeczne, które pojawiły się po rewolucji przemysłowej,

wyjaśnia przyczyny powstania nowych grup społecznych w XIX w,

wie, jakie były przyczyny i skutki wystąpień robotników,

potrafi porównać położenie różnych grup społecznych w XIX w.,

zauważa podobieństwa pomiędzy XIX-wieczną strukturą społeczną i dzisiejszą,

porównuje życie robotników i klasy średniej w XIX i XXI w., potrafi wskazać przyczyny różnic,

widzi różnice pomiędzy ruchem robotniczym w Wielkiej Brytanii i Niemczech,

dostrzega wpływ zmian w strukturze społecznej w XIX w. na współczesny układ społeczny,

28

Ideały i osiągnięcia romantyzmu

 

Zagadnienia

1.Założenia romantyzmu.

2. Idee romantyczne i twórcy epoki.

3. Nauki humanistyczne.

4. Rozwój nauk ścisłych.

 

wymienia główne postacie epoki,

rozumie pojęcie: romantyzm,

wie, kiedy miała miejsce omawiana epoka,

zna podstawowe dzieła twórców romantycznych,

potrafi wskazać na mapie państwa, w których żyli omawiani twórcy,

zna nazwiska wybitnych uczonych: K. Darwina, A. Ampere’a, J. Ohma

wie, jakie znaczenie miało kiedyś, a jakie dziś ma słowo „romantyk”,

charakteryzuje romantyzm,

opisuje cechy romantycznej muzyki, malarstwa i poezji,

potrafi wybrać spośród przykładów obraz powstały w okresie romantyzmu,

wyjaśnia przeciw czemu romantycy podejmowali bunt,

omawia związki pomiędzy sytuacją polityczną a postawą romantyków,

wymienia różne formy buntu romantycznego

zna i wyjaśnia korzenie romantyzmu,

wskazuje wpływ średniowiecza oraz kultury ludowej na tematy utworów romantycznych,

29

Europa niespokojna: spiski i rewolucje

 

Zagadnienia

1. Ruchy rewolucyjne w Europie.

2. Koniec monarchii we Francji.

3. Ruchy narodowe.

4.Powstanie w Belgii i Grecji.

wie, w jakich państwach doszło do walki o niepodległość i rewolucji,

wie, które z państw odzyskały niepodległość,

rozumie pojęcia: Młoda Europa, karbonaryzm, szowinizm, mesjanizm, naród,

 

omawia przebieg rewolucji i walk o niepodległość we Francji, Rosji, Belgii, Grecji,

wie, kiedy doszło do rewolucji lipcowej we Francji,

prezentuje zmiany terytorialne, będące skutkiem walk o niepodległość,

wyjaśnia w jaki sposób romantycy rozumieli słowo „lud”,

wymienia przyczyny i skutki rewolucji i ruchów narodowych w Europie,

omawia różnice pomiędzy monarchią absolutną, a monarchią lipcową,

 

zauważa związki pomiędzy ideami romantycznymi a ruchami narodowymi i rewolucjami,

30

Polskie królestwo z królem-carem

 

Zagadnienia

1. Kongres wiedeński a sprawa polska.

2. Sytuacja polityczna w Królestwie Polskim.

3. Opozycja legalna i nielegalna w Królestwie Polskim.

4. Osiągnięcia Królestwa Kongresowego:

a) polskie uczelnie i szkoły

b) życie kulturalne

c) rozwój przemysłu

d) działalność Franciszka Druckiego-Lubeckiego

rozumie pojęcia: Królestwo Polskie, opozycja legalna, opozycja nielegalna, Kongresówka,

wskazuje na mapie Królestwo Polskie,

umie wymienić przedstawicieli opozycji legalnej i nielegalnej,

potrafi omówić podstawowe założenia konstytucji Królestwa Polskiego, – wie, jak wyglądało życie gospodarcze i kulturalne w Królestwie,

wymienia postacie najbardziej zasłużone dla rozwoju Królestwa,

wie, kim byli: Aleksander II, Adam Czartoryski, F. Drucki-Lubecki,

umie wymienić przykłady łamania konstytucji przez cara,

wskazuje różnice w położeniu Polaków w Kongresówce i na tzw. ziemiach zabranych,

wymienia polskie szkoły w Królestwie , omawia ich znaczenie,

potrafi omówić autonomię Kongresówki,

omawia przyczyny powstania opozycji w Królestwie Polskim,

rozumie przyczyny rozwoju gospodarczego Kongresówki,

 

wskazuje różnice pomiędzy celami i formami walki opozycji legalnej i nielegalnej w Królestwie Polskim,

omawia i analizuje nadzieje Polaków w Kongresówce, wskazuje przyczyny ich rozczarowania,

31, 32, 33

Powstanie listopadowe

 

Zagadnienia

1. Przyczyny wybuchu powstania.

2. Noc listopadowa.

3. Wojna polsko-rosyjska.

4. Upadek powstania.

5. Sytuacja w Królestwie po powstaniu.

zna datę wybuchu powstania,

zna pojęcia: detronizacja, konfiskata, powstanie,

zna postać Piotra Wysockiego,

wie, jakie ziemie zostały powstaniem objęte,

wskazuje najważniejsze bitwy powstania,

umie wymienić wodzów powstania,

wie, jaki powstanie miało przebieg,

wymienia najważniejsze bitwy,

wymienia represje caratu po powstaniu,

 

potrafi opisać- sytuację po powstaniu w Królestwie,

zna przyczyny i skutki wybuchu powstania,

umie wskazać przyczyny upadku powstania,

rozumie, dlaczego carat uciekł się do omawianych form represji po powstaniu,

wskazuje przyczyny klęski powstania,

dostrzega i omawia rożne postawy wodzów powstania,

rozumie, dlaczego dla państw europejskich powstanie stało się symbolem walki z despotyzmem,

potrafi wskazać romantyczne korzenie wybuchu powstania,

34

Wielka Emigracja

 

Zagadnienia

1. Przyczyny Wielkiej Emigracji.

2. Ugrupowania polityczne.

3. Życie kulturalne na obczyźnie.

 

rozumie pojęcie: Wielka Emigracja,

opisuje życie Polaków na emigracji,

wie kim był F. Chopin, A. Mickiewicz, J. Słowacki,

wie, do jakich krajów Polacy emigrowali,

potrafi wskazać na mapie państwa, w których się osiedlili Polacy po powstaniu,

zna najwybitniejszych przedstawicieli Emigracji,

wymienia twórców romantycznych tworzących poza ziemiami polskimi.

zna przyczyny emigracji po powstaniu listopadowym,

zna główne ugrupowania polityczne oraz ich cele,

potrafi omówić ugrupowania polityczne Wielkiej Emigracji, – wskazuje na cele i drogi ich osiągnięcia,

rozumie różnice pomiędzy postawą obywateli i rządów krajów, do których emigrowali Polacy

porównuje ugrupowania polityczne Wielkiej Emigracji,

uzasadnia cele powstania ugrupowań politycznych Wielkiej Emigracji,

omawia znaczenie Wielkiej Emigracji dla Polaków żyjących pod zaborami,

porównuje przyczyny współczesnej emigracji i emigracji Polaków po powstaniu listopadowym,

35

Polacy w zaborze pruskim i austriackim

 

Zagadnienia

1. Wielkie Księstwo Poznańskie.

2. W obronie polskiej kultury i gospodarki.

3. Początki germanizacji.

4. Sytuacja polityczna w zaborze austriackim.

5. Rabacja galicyjska.

umie wskazać na mapie ziemie trzech zaborów oraz je wymienić,

potrafi podać nazwy ziem polskich pod zaborami

rozumie pojęcia: germanizacja, rabacja, praca organiczna,

zna podstawowe fakty z życia pod zaborami pruskim i austriackim,

zna nazwiska osób związanych z życiem społecznym obu zaborów,

zna przebieg rabacji,

omawia przyczyny i skutki rabacji,

zna okoliczności włączenia Wolnego Miasta Krakowa do zaboru austriackiego,

wskazuje działania służące podtrzymywaniu polskiej tradycji w Krakowie,

zna skutki reform agrarnych w zaborze pruskim i austriackim,

omawia znaczenie rabacji dla sytuacji w Galicji,

wie, dlaczego Polacy w zaborze pruskim skupili się na pracy organicznej, wskazuje skutki takiej postawy

omawia różnice w położeniu politycznym, gospodarczym i kulturalnym w trzech zaborach,

omawia przyczyny różnic w rozwoju gospodarczym pomiędzy W.K. Poznańskim, a Galicją,

dostrzega różnice w postawach Polaków w różnych zaborach i wskazuje na ich przyczyny,

36

Wiosna Ludów

 

Zagadnienia

1. Przyczyny Wiosny Ludów.

2. Wystąpienia we Francji.

3. Wiosna Ludów w Austrii.

4. Powstanie na Węgrzech.

5.Nieudana próba zjednoczenia Niemiec.

6. Wiosna Ludów na ziemiach polskich.

7. Polacy w Wiośnie Ludów.

wskazuje ziemie na których doszło do wystąpień,

rozumie pojęcie: Wiosna Ludów,

zna datę wybuchu Wiosny Ludów,

wskazuje ziemie polskie, na których doszło do wybuchu Wiosny Ludów,

wymienia różne przyczyny wybuchu powstań,

zna postać Józefa Bema,

zna cele Polaków walczących w Wiośnie Ludów,

zna postać Franciszka Józefa,

wskazuje przyczyny i skutki wystąpień w okresie Wiosny Ludów,

omawia przebieg Wiosny Ludów we Francji, w państwach niemieckich, włoskich, na Węgrzech,

omawia przebieg Wiosny Ludów na ziemiach polskich,

rozumie hasło „Za wolność waszą i naszą”,

rozumie rolę Polaków w Wiośnie Ludów i jej wpływ na sprawę polską,

dostrzega wpływ romantyzmu na walki wyzwoleńcze,

rozumie i uzasadnia, dlaczego nie doszło do wystąpień w zaborze rosyjskim,

37

Powstanie styczniowe – wybuch

 

Zagadnienia

1.Ugrupowania polityczne w Królestwie Polskim przed powstaniem.

2. Manifestacje patriotyczne.

3. Konspiracja w Królestwie.

4. Branka i wybuch powstania.

 

 

rozumie pojęcia: branka, partyzantka, dyktator,

wie, kiedy i w jakim zaborze wybuchło powstanie styczniowe,

zna nazwisko Aleksandra Wielopolskiego

zna ugrupowania polityczne w Królestwie Polskim

omawia nastroje w Królestwie przed powstaniem,

 

 

omawia program „białych” i „czerwonych

zna przyczyny i skutki powstania styczniowego,

 

potrafi dostrzec przyczyny nastrojów patriotycznych w Królestwie Polskim przed powstaniem, rozumie ich wpływ na sytuację,

 

 

potrafi zająć stanowisko wobec działalności A. Wielopolskiego,

 

38

Powstanie styczniowe – przebieg

 

Zagadnienia

1. Wojna partyzancka.

2. Dyktatura Traugutta.

3. Klęska powstania i represje popowstaniowe.

zna postać Romualda Traugutta,

zna rezultat powstania,

rozumie na czym polegał charakter walk

wie, kiedy powstanie upadło

wymienia podstawowe represje po powstaniu,

omawia charakter walk powstańczych,

wskazuje na mapie tereny walk partyzanckich

zna program Rządu Narodowego,

omawia działalność- Rządu Narodowego,

wymienia przyczyny klęski

umie omówić próby przyciągnięcia chłopów do powstania, rozumie znaczenie tych działań,

analizuje represje po powstaniu dla życia społecznego i kulturalnego Królestwa

ocenia powstanie styczniowe pod względem militarnym i społecznym,

39.

Powtórzenie wiadomości – półwiecze romantyków

 

Zagadnienia

1. Idee romantyczne.

2. Europejczycy walczą o wolność.

4. Ziemie polskie pod zaborami.

potrafi wskazać na mapie ziemie polskie pod zaborami, poprawnie je nazwać

pamięta daty: 1815, 1830, 1831, 1848, 1863, 1864,

 

zna postacie: Adama Mickiewicza, Fryderyka Chopina, Juliusza Słowackiego, Piotra Wysockiego, Józefa Chłopickiego, Piotra Skrzyneckiego,

Jana Krukowieckiego, Romualda Traugutta, Aleksandra Wielopolskiego, Józefa Bema,

rozumie pojęcia: równowaga europejska, romantyzm, legitymizm, równowaga sił, liberałowie, konserwatyści, związki zawodowe, Wiosna Ludów, Kongresówka, powstanie branka, wojna partyzancka, represje, dyktator, praca organiczna,

potrafi omówić sytuację Polaków pod zaborami,

 

 

umie opisać przebieg powstania listopadowego i styczniowego,

zna przyczyny i skutki powstania styczniowego i listopadowego,

wie, jakie represje zastosował carat w stosunku do Polaków walczących w powstaniu,

potrafi omówić przyczyny rozruchów w Europie, różnicować ich cele, wskazać osiągnięcia,

 

umie omówić idee romantyczne oraz wskazać ich realizację w praktyce,

40.

Sprawdzian wiadomości – półwiecze romantyków

 

 

 

 

 

41.

Świat w II połowie XIX wieku

 

Zagadnienia

1. Francja za Napoleona III.

2. Zjednoczenie Niemiec.

3. Piemont jednoczy Włochy.

4. Anglia pod rządami królowej Wiktorii.

5. USA i wojna secesyjna.

6. Rozwój Japonii.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

pamięta daty: 1861–65, 1870,1871,

wie, jakie państwa zjednoczyły się w XIX w.,

rozumie pojęcia: abolicja, wojna secesyjna

 

wyjaśnia pojęcie dotyczące zjednoczenia Niemiec „krwią i żelazem”,

wie, kto zniósł niewolnictwo w St. Zjednoczonych,

zna nazwiska zjednoczycieli Włoch i Niemiec

zna państwa poza Europą, które zaczęły się w XIX wieku gwałtownie rozwijać,

dostrzega różnice pomiędzy południem a północą St. Zjednoczonych,

wie, jak doszło do powstania państwa Watykan

omawia sytuację w Wielkiej Brytanii pod rządami królowej Wiktorii,

zna przyczyny wojny secesyjnej,

omawia przyczyny i skutki zjednoczenia Włoch i Niemiec,

ocenia politykę Bismarcka,

rozumie gwałtowny wzrost znaczenia St. Zjednoczonych i Japonii oraz jego skutki,

omawia wpływ wojny krymskiej na sytuację wewnętrzną i zewnętrzną Rosji,

rozumie przyczyny zwycięstwa Północy w wojnie secesyjnej,

 

omawia skutki zjednoczenia Niemiec dla Europy,

dostrzega wpływ wojny secesyjnej na społeczeństwo St. Zjednoczonych,

42.

Ekspansja kolonialna

 

Zagadnienia

1. Przyczyny rozwoju ruchu kolonialnego.

2. Kolonie brytyjskie i francuskie.

3. Rywalizacja mocarstw o kolonie.

4. Wojna rosyjsko-japońska.

wskazuje na mapie tereny, które były kolonizowane,

rozumie pojęcia: kolonializm, kolonia,

zna kraje, które były potęgami kolonialnymi w XIX w.,

zna pojęcie „perła w koronie”, dotyczące Indii

omawia różne formy kolonializmu,

wie, kiedy toczyła się woja rosyjsko-japońska, zna jej rezultat

 

 

zna dodatnie i ujemne strony kolonizacji,

rozumie, dlaczego Anglia wciąż rozbudowywała swoją flotę,

omawia wpływ różnych form kolonializmu na życie tubylców i kolonizatorów,

dostrzega wpływ rywalizacji o kolonie na sytuację międzynarodową,

omawia przyczyny rywalizacji pomiędzy państwami kolonialnymi,

 

analizuje znaczenie posiadania kolonii dla pozycji międzynarodowej i sytuacji wewnętrznej danego kraju,

43

Nowe warunki życia tworzą nowe społeczeństwo

 

 

Zagadnienia

 

1. Rozwój higieny.

2. Nowe wynalazki.

3. Eksplozja demograficzna.

4. Migracje i emigracje.

5. Walka z analfabetyzmem.

6. Nowe media.

7. Nowożytne olimpiady.

wymienia wynalazki Tomasza Edisona, taśmę produkcyjną

wymienia państwa najszybciej się rozwijające,

potrafi wskazać je na mapie,

wyjaśnia pojęcia: eksplozja demograficzna, migracja, emancypacja

umie omówić wpływ wynalazków na życie ludzi,

zna przyczyny migracji

wylicza najważniejsze wynalazki końca wieku XIX,

wie, kiedy i gdzie odbyła się pierwsza nowożytna olimpiada,

umie omówić postęp w dziedzinie obiegu informacji i dostępu do kultury,

wskazuje na rolę taśmy produkcyjnej w gospodarce,

zna nazwisko twórcy współczesnych olimpiad,

umie wyjaśnić przyczyny eksplozji demograficznej,

zna powstałe w wyniku zmian w XIX wieku nowe grupy społeczne,

wskazuje przyczyny rozwoju ruchu walczącego o prawa kobiet,

wskazuje przyczyny zmian w modzie

potrafi omówić przyczyny nierównomiernego rozwoju gospodarczego na świecie,

44

Nowe prądy umysłowe

 

Zagadnienia

1. Pozytywizm- pogląd dominujący.

2. Narodowcy i nacjonaliści.

3. Socjalizm.

4. Kościół katolicki wobec problemów końca XIX w.

umie podać nazwy nowych ideologii,

umie wyjaśnić pojęcia: socjalizm, nacjonalizm, pozytywizm, chrześcijańska demokracja, katolicka nauka społeczna,

umie scharakteryzować nowe ideologie,

zna nazwiska twórców nowych idei,

zna postacie: Leona XIII, Fryderyka Engelsa, Karola Marksa, Romana Dmowskiego,

omawia stanowisko Kościoła katolickiego wobec nowych prądów,

umie omówić przyczyny powstania nowych ideologii,

potrafi dostrzec różnice pomiędzy socjalizmem utopijnym a marksizmem,

umie omówić katolicką naukę społeczną,

dostrzega niebezpieczeństwa skrajnych postaw: nacjonalizmu i komunizmu,

 

zna współczesne partie polityczne, których korzenie sięgają XIX w.,

45

Sytuacja na ziemiach polskich po powstaniu styczniowym – zabór pruski

 

Zagadnienia

1. Kulturkampf i jego konsekwencje.

2. Germanizacja.

3. Polacy walczą z germanizacja

wskazuje na mapie ziemie polskie pod zaborem pruskim,

rozumie pojęcie germanizacja,

zna formy germanizacji,

zna formy oporu przeciw germanizacji,

zna pojęcie „dzieci wrzesińskie”,

omawia sposoby germanizowania Polaków na płaszczyźnie gospodarczej i kulturowej,

opisuje różne formy walki Polaków z germanizacją na płaszczyźnie gospodarczej i kulturalnej,

zna i omawia rolę Kościoła katolickiego w utrzymaniu polskości,

omawia rolę Hakaty i Komisji Kolonizacyjnej,

wskazuje różnice w podejściu Wielkopolan do kwestii odzyskania niepodległości w porównaniu do zaboru rosyjskiego,

omawia przyczyny udanego oporu Wielkopolan przeciw germanizacji,

dostrzega wpływ zaborów na kształtowanie się etosu Wielkopolanina,

46

Sytuacja na ziemiach polskich po powstaniu styczniowym – zabór rosyjski

zna pojęcie: rusyfikacja,

wymienia formy rusyfikacji,

wymienia sposoby walki z rusyfikacją

omawia politykę rusyfikacyjną,

wie, w jaki sposób Polacy walczyli z rusyfikacją

wie, na czym polegała działalność pozytywistów warszawskich

omawia i rozumie zmiany zachodzące w gospodarce zaboru rosyjskiego,

 

dostrzega zmiany społeczne spowodowane konfiskatą majątków,

porównuje postawy Polaków w zaborze rosyjskim przed i po powstaniu styczniowym,

47

Sytuacja na ziemiach polskich po powstaniu styczniowym – zabór austriacki

rozumie pojęcie autonomia,

wskazuje na mapie zabór austriacki,

wie, na czym polegała autonomia galicyjska,

omawia położenie Polaków w zaborze austriackim i wpływ autonomii na rozwój kultury polskiej i szkolnictwa,

wie, jaka była i czym była spowodowana sytuacja gospodarcza Galicji,

porównuje położenie Polaków w różnych zaborach,

dostrzega i omawia wpływ sytuacji w Austrii na położenie i rolę Polaków w Galicji,

48

Nowoczesne ruchy polityczne na ziemiach polskich

 

Zagadnienia

1. Socjaliści niepodległościowi i internacjonalistyczni.

2. Narodowcy.

3. Partie ludowe.

4. Przebudzenie narodowe Żydów i Ukraińców.

wyjaśnia pojęcia: antysemityzm, syjonizm, socjalizm niepodległościowy, socjalizm rewolucyjny, syjonizm, endecja,

potrafi wymienić nazwy ugrupowań politycznych powstałych na ziemiach polskich pod zaborami,

zna postać Józefa Piłsudskiego

umie omówić podstawowe założenia ugrupowań politycznych,

zna nazwiska Romana Dmowskiego, Róży Luksemburg,

wie, jakie narody zaczęły szukać swojej tożsamości na ziemiach polskich pod zaborami

omawia poglądy partii politycznych na odzyskanie niepodległości,

omawia przyczyny powstania różnych ugrupowań politycznych i ich rozmieszczenia,

wskazuje na mapie tereny, gdzie najpopularniejszy był: ruch ludowy, nacjonalistyczny, socjalistyczny, rewolucyjny,

 

zna przyczyny przebudzenia narodowego Żydów, Ukraińców i Litwinów, rozumie jego konsekwencje,

dostrzega różnice i ich konsekwencje w rozwoju ruchu socjalistycznego na ziemiach polskich

49

Kultura przełomu wieków

 

Zagadnienia

1.Idee filozoficzne.

2.Naturalizm i symbolizm w sztuce.

3. Dekadentyzm i modernizm.

4. Literatura i jej najwybitniejsi przedstawiciele.

5. Impresjoniści.

6. Architektura.

wie, kiedy i gdzie powstała wieża Eiffela,

wymienia nazwiska pisarzy omawianego okresu

wymienia główne prądy w kulturze przełomu wieków,

podaje nazwiska najbardziej znanych artystów,

potrafi rozpoznać dzieło impresjonistów i realistów,

 

omawia cechy realizmu, impresjonizmu

secesji,

omawia zmiany w architekturze

umie opisać i sklasyfikować kubizm, impresjonizm, realizm na podstawie ilustracji,

 

zauważa różnice w stylach malarstwa przełomu wieków, umie je opisać,

50

Kultura ratuje naród

 

Zagadnienia

1. Malarstwo Matejki i Grottgera.

2. Literatura – B. Prus, M. Konopnicka, E. Orzeszkowa, H. Sienkiewicz

3. Maria Skłodowska-Curie i jej odkrycia.

4. Rola Kościoła katolickiego w utrzymaniu polskości.

5. Inicjatywy społeczne.

rozumie pojęcie literatura „ku pokrzepieniu serc”,

wymienia nazwiska najważniejszych twórców – malarzy i pisarzy,

zna postać M. Skłodowskiej-Curie i jej osiągnięcia,

wie jakie dzieła powstały „ku pokrzepieniu serc”,

wie, w jaki sposób rozprzestrzeniano polska kulturę,

 

 

umie wymienić inicjatywy społeczne służące rozwojowi kultury,

rozumie rolę Kościoła w utrzymaniu polskości.

rozumie znaczenie rodziny i Kościoła w podtrzymywaniu polskości,

omawia skutki odkryć M. Skłodowskiej-Curie dla nauki światowej,

omawia znaczenie malarstwa i literatury dla kształtowania polskiej świadomości narodowej,

podaje argumenty uzasadniające tezę „kultura ratuje naród”,

51

Powtórzenie wiadomości –koniec wieku.

 

Zagadnienia

1. Kolonializm.

2. Sytuacja Polaków w II poł. XIX w.

3. Wynalazki zmieniają świat.

umie wskazać na mapie i wymienić państwa będące potęgami kolonialnymi,

wie, jakie wynalazki ułatwiały życie na przełomie XIX i XX w.,

umie wymienić polskich twórców – pisarzy i malarzy,

umie wskazać sposoby walki z germanizacją i rusyfikacją,

zna tendencje w sztuce,

rozumie wpływ kultury narodowej i Kościoła na utrzymanie polskości,

zna formy rusyfikacji i germanizacji,

 

 

potrafi omówić położenie Polaków pod różnymi zaborami,

wskazuje przyczyny różnic

umie wskazać przyczyny napięć w Europie na przełomie XIX i XX w.,

rozumie wartość kolonii i przyczyny walki o nie,

 

potrafi dostrzec źródła nowych ideologii takich jak socjalizm i nacjonalizm,

rozumie ich konsekwencje,

52.

Sprawdzian wiadomości – koniec wieku

 

 

 

 

 

53.

Temat: Z kim mają trzymać Polacy?

Zagadnienia

1. Polacy wobec rewolucji 1905 r.

2. Obóz narodowy.

3. Obóz niepodległościowy.

4. Polskie formacje zbrojne.

zna postacie Romana Dmowskiego i Józefa Piłsudskiego,

zna nazwy polskich organizacji paramilitarnych,

zna nazwy orientacji politycznych przed wybuchem I wojny światowej oraz ich przywódców,

wie, co się stało w roku 1905,

zna program obozu narodowego i niepodległościowego,

rozumie pojęcia: Drużyny Strzeleckie,

Towarzystwo Gimnastyczne „Sokół”

potrafi wskazać powody różnych postaw w przededniu wybuchu wojny,

omawia znaczenie powstania polskiego ruchu wojskowego dla sprawy polskiej

umie ocenić postawy i programy różnych opcji w przededniu wojny, podaje argumenty,

54.

Temat: Wybuch I wojny światowej

 

Zagadnienia

1. Powstanie sojuszy wojskowych.

2. Zamach na Franciszka Ferdynanda.

3. Wybuch I wojny światowej.

zna pojęcia trójporozumienia, trójprzymierze,

wymienia państwa wchodzące w skład sojuszy wojskowych, wskazuje je na mapie,

wie kiedy wybuchała I wojna światowa,

wymienia cele trójprzymierza i trójporozumienia,

wie, co stało się bezpośrednia przyczyną wybuchu I wojny światowej,

wskazuje okoliczności, w których doszło do powstania sojuszy wojskowych,

wskazuje okoliczności zamachu w Sarajewie,

wymienia przyczyny wybuchu I wojny światowej,

rozumie przyczyny powstania określonych sojuszy wojskowych,

opisuje przygotowania wojenne,

analizuje i uzasadnia szanse na zwycięstwo poszczególnych sojuszy,

55.

Temat: Przebieg I wojny światowej

 

Zagadnienia

1. Wybuch wojny.

2. Bitwa pod Tannenbergiem i front wschodni.

3. Wojna pozycyjna na froncie zachodnim.

4. Krwawe bitwy.

wskazuje na mapie państwa, biorące udział w wojnie,

zna datę wybuchu wojny,

rozumie pojęcie: wojna pozycyjna, gaz bojowy,

wymienia nowe rodzaje broni wprowadzone w czasie I wojny światowej,

wymienia nazwy największych bitew,

rozumie wpływ nowych rodzajów broni na przebieg działań wojennych,

dostrzega wpływ wojny pozycyjnej na straty walczących, porównuje ten sposób prowadzenia wojny z frontem wschodnim,

analizuje wpływ nowych broni oraz wojny pozycyjnej na sytuację militarną i społeczną,

56.

Temat: rewolucja październikowa

zna postać W. I. Lenina,

rozumie pojęcia: rewolucja październikowa, socjalizm,

zna datę rewolucji październikowej,

wskazuje na mapie Rosję

umie opowiedzieć o przejęciu władzy przez bolszewików,

zna postać cara Mikołaja II,

wskazuje przyczyny rewolucji październikowej i lutowej,

przedstawia skutki rewolucji lutowej i październikowej,

wskazuje wpływ rewolucji na udział Rosji w I wojnie światowej,

omawia wpływ rewolucji na życie społeczne i polityczne Rosji, dostrzega wielką zmianę, która zaszła w tym kraju,

.57

Zakończenie I wojny światowej

 

Zagadnienia

1.Zatopienie „Lusitanii”.

2. Przystąpienie Stanów Zjednoczonych do wojny.

3. Zawieszenie broni.

zna datę zakończenie działań wojennych,

wskazuje kraj, którego przyłączenie się do działań wojennych miało wpływ na ich zakończenie,

omawia wydarzenia z okresu 1917–1918 na froncie zachodnim i wschodnim,

wskazuje miejsce, w którym doszło do zawieszenia broni,

rozumie dlaczego Stany Zjednoczone przyłączyły się do wojny,

wskazuje przyczyny zwycięstwa ententy,

analizuje przyczyny klęski państw centralnych,

rozumie i wymienia skutki demograficzne, militarne i gospodarcze prowadzenia działań wojennych w latach 1914–1918,

58

odbudowa państwa polskiego

Zagadnienia

 

1. Odezwa księcia Mikołaja Mikołajewicza.

2. Akt 5 listopada.

3. Komitet Narodowy Polski i jego działalność.

5. Czyn zbrojny Polaków w okresie I wojny światowej.

a) legiony Piłsudskiego

b)I Korpus Polski Dowbora-Muśnickiego

c) armia Hallera

6. Odzyskanie niepodległości przez Polskę.

  • zna daty: 5 XI 1916 r., 11 XI 1918 r.,

wymienia nazwiska osób kształtujących drogę do niepodległości,

rozumie, dlaczego 11 listopada stał się datą święta narodowego,

opisuje politykę państw zaborczych w stosunku do Polaków w czasie I wojny światowej,

rozumie pojęcia: Akt 5 listopada, Legiony, hallerczycy, niepodległość,

 

potrafi omówić wielorakość działań, których celem było odzyskanie niepodległości,

zna stanowisko ententy i państw centralnych wobec sprawy polskiej,

wie, jakie były cele i skutki polityki zaborców w czasie I wojny światowej w stosunku do Polaków,

przedstawia międzynarodowe działania Polaków, których celem było odzyskanie niepodległości,

 

 

omawia wpływ wydarzeń międzynarodowych na odzyskanie niepodległości przez Polskę,

 

59

Powtórzenie wiadomości – I wojna światowa

 

 

 

 

 

60

Sprawdzian wiadomości – I wojna światowa

 

 

 

 

 

WARSZTATY IPN

W poniedziałek 14 i tydzień później, 21 maja p. Marek Łukasik- pracownik Biura Edukacji Publicznej Instytutu Pamięci Narodowej, przeprowadzi dla uczniów klas trzecich zajęcia warsztatowe poświęcone zbrodni katyńskiej.

Zajęcia odbędą się w sali 304 w następującym porządku:

1.14.05.2012 r.- lekcja 7 i 8 klasa 3b oraz 3c (nr 1 -11)

2.21.05.2012 r.- lekcja 7 i 8 klasa 3a oraz 3 c (nr 12-22)

You are here: