• sztandar
  • wejscie
  • wejscie2

Ignacy Łukasiewicz


 Ignacy Łukasiewicz
(1822-1882)

Aptekarz, wynalazca lampy naftowej. Założył pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. Był posłem do galicyjskiego Sejmu Krajowego.


Menu Główne

Przedmiotowy System Oceniania - język polski

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO

 

 

  1. O organizacji pracy, wymaganiach szkolnych, treściach przedmiotowych, systemie oceniania uczniowie informowani są na lekcji organizacyjnej przez nauczyciela przedmiotu.

Z notatką zamieszczoną w zeszycie powinni zapoznać się rodzice.

 

  1. W trakcie semestru oceniane są następujące formy pracy uczniów :

Sprawdzian działowy, zadanie klasowe - 0 - 20 pkt

Kartkówka - 0 - 10 pkt

Odpowiedź ustna - 0 - 10 pkt

Zadanie domowe: dłuższe - 0 - 10 pkt

krótkie - 0 - 5 pkt

Praca na lekcji - 0 - 5 lub 0 - 10 pkt

 

  1. Uczeń zobowiązany jest przynosić na zajęcia zeszyt (lekcje są numerowane i datowane), wskazane podręczniki lub lekturę albo inne pomoce niezbędne do wykonania zapowiedzianej pracy.

 

  1. Uczeń ma obowiązek prowadzić systematyczne notatki na każdej lekcji w zeszycie lub, jeśli zapomniał zeszytu, na kartce. Notatki z lekcji, na których uczeń był nieobecny powinny być przepisane, a nie skserowane (wyjątek stanowi dłuższa choroba ucznia). Jeśli nauczyciel nie zleci inaczej, zadania domowe uczniowie piszą ręcznie, nie wklejają odbitek ksero.

 

  1. Braki: zadania, zeszytu, wymaganego podręcznika, itd. są zgłaszane nauczycielowi na początku zajęć. Uczeń może zgłosić bez żadnych konsekwencji braki 3 razy w trakcie semestru (w przypadku 4 - 6 lekcji tygodniowo).

Po wyczerpaniu limitu za brak: zadania, zeszytu, wymaganego podręcznika, itd. uczeń otrzymuje każdorazowo (-1) punkt.

 

  1. Zadanie nieodrobione musi być uzupełnione do następnej lekcji.

 

  1. Brak zadania, którego termin był podany ze znacznym wyprzedzeniem (co najmniej 3 dni ) - np. wypracowania, recytacji, prezentacji lektury, itp. - wiąże się z oceną niedostateczną czyli 0/5 lub 0/10 pkt.

Stopień ten uczeń może poprawić wykonując zaległą pracę w ciągu jednego tygodnia - otrzymuje wtedy dodatkową ocenę.

 

  1. Odstępstwa od tych zasad są uwzględniane tylko w przypadku ważnych spraw szkolnych lub losowych (informacja ustna lub pisemna od rodziców).

 

  1. Uczeń ma prawo do zgłoszenia nieprzygotowania do lekcji (rozumianego jako nieprzygotowanie do odpowiedzi ustnej) 3 razy w trakcie semestru( w przypadku 4 - 6 lekcji tygodniowo).

Zgłoszenie nieprzygotowania po raz kolejny, niż dopuszczona ilość, oznacza otrzymanie oceny niedostatecznej w kategorii odpowiedź ustna. (0/10).

 

  1. Uczeń nie może zgłaszać nieprzygotowania w przypadku wcześniej zapowiedzianej formy sprawdzania wiedzy (kartkówka, sprawdzian, itp.).

 

  1. Nauczyciel ocenia aktywność ucznia wpisując w dzienniku lub notatniku plusy. Przez aktywność rozumie się: aktywny udział w lekcji, rozwiązywanie dodatkowych, nieobowiązkowych zadań, formułowanie wniosków i wyrażanie opinii, udział w konkursach itp.

Za cztery (4) plusy uczeń uzyskuje 1 punkt dodatkowy wpisywany w rubryce „aktywność”.

 

  1. Uczeń ma prawo zgłosić się do odpowiedzi ustnej .

 

  1. Sprawdziany, testy, zadania klasowe, wypracowania obejmują cały materiał realizowanego działu. Zapowiedziane są z tygodniowym wyprzedzeniem.

Liczba sprawdzianów z różnych przedmiotów w tygodniu nie może przekraczać trzech, a w ciągu dnia - jednego. Jeżeli w danym tygodniu nie odbędzie się zapowiedziany sprawdzian, automatycznie przesunięty zostaje na najbliższą lekcję bez względu na ilość zapowiedzianych w tym terminie sprawdzianów.

Sprawdziany można poprawiać w terminie ustalonym przez nauczyciela w okresie do dwóch tygodni od momentu zapoznania się ucznia z oceną. Za ocenę ze sprawdzianu uznaje się wtedy ocenę z poprawy (do posiadanej ilości punktów dodaje się lub odejmuje różnicę punktów uzyskaną w wyniku poprawy). Rezygnacja (lub nieprzystąpienie do pisania w określonym terminie) równoznaczna jest z oceną 0 punktów.

 

  1. Sprawdziany i zadania klasowe są obowiązkowe. W przypadku nieobecności uczeń powinien je napisać w terminie ustalonym przez nauczyciela w okresie do dwóch tygodni od pierwszego dnia pobytu w szkole. Rezygnacja równoznaczna jest z oceną 0 pkt.

 

  1. Kartkówki trwają około 10 – 15 min i obejmują materiał z 1 – 3 ostatnich lekcji. Kartkówki są obowiązkowe, a w przypadku nieobecności trzeba je uzupełnić. Możliwość poprawy kartkówki do uzgodnienia z nauczycielem na zasadach opisanych powyzej.

 

  1. W okresie przed klasyfikacją semestralną lub końcoworoczną terminy poprawy kartkówek lub innych sprawdzianów mogą ulec zmianie.

 

  1. Jeżeli podczas jakichkolwiek formy sprawdzania wiedzy uczeń dopuszcza się oszustwa, otrzymuje ocenę niedostateczną bez możliwości poprawy.

 

  1. Uczeń, który opuścił lekcje, ma obowiązek nadrobić braki w wiadomościach, zapisach lekcyjnych, pracach domowych i ćwiczeniach. W przypadku nieobecności dłuższej niż tydzień termin uzupełnienia braków należy ustalić z nauczycielem.

 

  1. Uczniowie klas pierwszych gimnazjum nie otrzymują ocen niedostatecznych przez pierwsze dwa tygodnie nauki.

 

 

  1. Nauczyciel jest obowiązany, na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, dostosować wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia i odchylenia rozwojowe lub specyficzne trudności w uczeniu się, uniemożliwiające sprostanie tym wymaganiom.

 

  1. Kryteria oceniania form pracy uczniów są przedstawiane na bieżąco i udostępniane na żądanie rodziców.



  1. Ocenę końcoworoczną ustala się na podstawie punktów zdobytych przez ucznia w ciągu całego roku szkolnego. Warunkiem promocji jest uzyskanie minimum 30%. Przy czym w II  semestrze konieczne jest uzyskanie min. 20%



Wymagania edukacyjne klasa 3

ewa nowak

PLAN WYNIKOWY świat w słowach i obrazach  kl. iii

                                   

                                                                                               rozdział i  początki świata, początki słowa

 

 

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                           WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Dzieje Utanapisztima

Deukalion i Pyrra

  • odtwarza najważniejsze wydarzenia obu tekstów
  • wskazuje przyczyny potopu w jednym z tekstów
  • wie, że obydwa teksty reprezentują mit jako gatunek literacki

 

 

  •  relacjonuje przebieg wydarzeń z obu tekstów
  • wskazuje przyczyny potopu w obu tekstach
  • przypomina cechy mitu jako gatunku literackiego
  • porównuje przebieg wydarzeń w obu tekstach
  • wskazuje przyczyny i wymienia znaki potopu w obu testach
  • wyjaśnia, dlaczego oba teksty reprezentują mit jako gatunek literacki

 

  • wymienia i komentuje podobieństwa w przebiegu wydarzeń
  • określa symbolikę elementów świata przedstawionego w obu tekstach
  • wyjaśnia uniwersalne znaczenia obu mitów

 

Stary Testament

Dzieje Noego. Potop

 

  • wymienia w kolejności najważniejsze wydarzenia tekstu
  • przedstawia i krótko charakteryzuje Noego
  • wskazuje realistyczne elementy świata przedstawionego

 

  • krótko streszcza przebieg wydarzeń
  • odtwarza polecenia i ostrzeżenia skierowane przez Boga do Noego
  • wskazuje symboliczne elementy świata przedstawionego

 

  • porównuje przebieg wydarzeń z tekstu biblijnego i tekstów mitów
  •  określa relacje między Bogiem a Noem
  • przypomina definicję motywu, wylicza istotne motywy z tekstu

 

  • wskazuje wydarzenia o charakterze symbolicznym, komentuje je
  • wyjaśnia symboliczny sens przymierza zawartego przez Boga z Noem
  • podaje przykłady utworów literackich, filmowych, w których wykorzystane zostały motywy z tekstu biblijnego, wyjaśnia ich rolę w utworach

 

Anna Świderkówna Biblijny i niebiblijny potop

 

  • wie, że tekst należy do literatury naukowej
  • wydobywa z tekstu informacje geograficzne i historyczne
  • wymienia utwory literackie przywoływane w tekście
  • określa tematykę tekstu
  • wskazuje fragmenty przedstawiające fakty, odtwarza je
  • wymienia wspólne motywy występujące w przywołanych w tekście utworach

 

  • wydobywa z tekstu tezy
  • wskazuje fragmenty zawierające opinie autorki, ustala, czego dotyczą
  • na podstawie tekstu przedstawia różnice między zawartością mitów  a treścią tekstów biblijnych

 

  • odtwarza argumenty przedstawione przez autorkę
  • wskazuje fragmenty zawierające wnioski, odtwarza je
  • na podstawie tekstu przedstawia literackie losy motywu potopu 

 

Nowy Testament

Miłosierny Samarytanin

  • wymienia elementy świata przedstawionego,
  • wymienia bohaterów opowieści Jezusa,
  • wyjaśnia dwa znaczenia słowa samarytanin (Samarytanin)

 

 

  • odtwarza przebieg wydarzeń,
  • przedstawia i krótko charakteryzuje bohaterów przypowieści Jezusa,
  • wyjaśnia, czym się cechuje postawa samarytańska

 

  • omawia sposób prowadzenia narracji,
  • nazywa wartości, reprezentowane przez bohaterów,
  • podaje przykłady postawy samarytańskiej

 

 

  • wyjaśnia, dlaczego tekst jest przypowieścią,
  • wyjaśnia moralny sens przypowieści,
  • wyjaśnia, jakie znaczenie dla świata mają ludzie o postawie samarytańskiej

 

Nowy Testament Przypowieść o talentach

 

 

  • opowiada własnymi słowami treść przypowieści
  • czyta ze zrozumieniem definicję przypowieści, próbuje ją odtworzyć własnymi słowami
  • wskazuje i nazywa dominujące w tekście  części mowy
  • wyodrębnia dosłowne i przenośne znaczenie przypowieści
  • wyjaśnia, czym cechuje się przypowieść jako gatunek literacki
  • analizuje szyk wyrazów w zdaniach

 

  • wyjaśnia przenośne znaczenie przypowieści
  • uzasadnia, dlaczego tekst jest przypowieścią
  • analizuje budowę zdań

 

 

  • wyjaśnia, z czego wynika i czego dotyczy uniwersalny charakter tekstu
  • podaje przykłady innych przypowieści, formułuje ich przesłanie moralne
  • wymienia cechy stylu biblijnego

 

Platon

Uczta (fragmenty)

  • zbiera informacje na temat postaci Erosa,
  • na podstawie tekstu wypisuje cechy Erosa,
  • układa pytania na podstawie rozmowy przedstawionej w tekście

 

 

  • porządkuje informacje dotyczące Erosa,
  • zestawia cechy Erosa,
  • dostrzega filozoficzny charakter ułożonych pytań

 

  • na podstawie różnych źródeł przedstawia postać Erosa,
  • kojarzy postać Erosa z pojęciem miłości, charakteryzuje tyo uczucie na podstawie tezy zawartej w tekście,
  • wyjaśnia, czym zajmuje się filozofia

 

  • przedstawia sposoby prezentowania postaci Erosa w różnych tekstach kultury,
  • przedstawia różne sposoby obrazowania motywu miłości w znanych tekstach,
  • wyjaśnia, czym zajmują się podstawowe działy filozofii

 

             

 

 

 

                                                                                                   rozdział ii  świat w słowach odbity

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                        WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Pogranicza realizmu

  • odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości,
  • wyjaśnia pojęcia realny / realistyczny

 

 

  •  wie, że fikcja jest wyznacznikiem literatury pięknej,
  • podaje przykłady znanych mu utworów realistycznych
  • rozumie i wyjaśnia pojęcie fikcji literackiej,
  • określa stopień prawdopodobieństwa w znanych mu utworach realistycznych

 

  • wyjaśnia cechy realizmu jako konwencji literackiej,
  • dostrzega w utworach realistycznych metaforę, alegorię, symbol

 

Adam Mickiewicz Reduta Ordona

 

  • sporządza plan przedstawionych w utworze wydarzeń,
  • wskazuje środki językowe przedstawiające walczące wojska,
  • wskazuje elementy świata, którym przypisane zostały barwy,
  • nazywa własne uczucia, wywołane lekturą tekstu,
  • sprawdza w podanych źródłach informacje o Ordonie jako postaci historycznej
  •  

 

  •  tytułuje wyodrębnione wydarzenia,
  • nazywa środki poetyckie służące przedstawieniu walczących wojsk,
  • zestawia i porównuje elementy świata, które zostały przedstawione za pomocą barw,
  • wskazuje wersy wywołujące uczucia odbiorcy, nazywa te uczucia,
  • przedstawia Ordona jako bohatera tekstu literackiego

 

  • wskazuje formy, pozwalające określić narratora, krótko go prezentuje,
  • rozpoznaje kontrast jako zasadę prezentacji walczących wojsk,
  • wyjaśnia symboliczne znaczenie barw,
  • nazywa środki poetyckie, za pomocą których eksponowane są emocje i uczucia,
  • porównuje Ordona jako postać historyczną i bohatera literackiego, formułuje wnioski

 

  • wyodrębnia z tekstu części narracyjne, opisowe, refleksyjne,
  • wyjaśnia funkcję kontrastu w budowaniu znaczeń tekstu,
  • wyjaśnia symbolikę występujących w tekście motywów,
  • wyjaśnia, z czego wynika dynamika i emocjonalizm tekstu, określa ich wpływ na odbiorcę,
  • wyjaśnia cel kreowania poetyckiej legendy

Sztuka opowiadania, czyli co zrobić, by inni nas słuchali

 

  • dostrzega cel i intencję wypowiedzi,
  • zna i nazywa podstawowe środki retoryczne,
  • prezentuje krótkie przemówienie
  • wskazuje w tekście fragmenty, na podstawie których można określić cel i intencję wypowiedzi,
  • wskazuje w tekście podstawowe środki retoryczne,
  • prezentuje przemówienie, w którym wyraźnie eksponuje intencję, stosuje podstawowe środki retoryczne

 

  • wie, jakimi sposobami można wyeksponować cel i intencję wypowiedzi,
  • wyjaśnia, na czym polegają i czemu służą podstawowe środki retoryczne,
  • prezentuje przemówienie, stosuje znane środki retoryczne, przedstawi argumenty

 

  • formułuje wypowiedź, w której wyraźnie eksponuje cel i intencję,
  • stosuje funkcjonalnie środki retoryczne w wypowiedzi,
  • prezentuje przemówienie, przedstawia tezę, argumenty, kontrargumenty, stosuje różnorodne figury retoryczne

 

Czesław Miłosz Dolina Issy (fragment)

  • wskazuje w tekście informacje, pozwalające ukonkretnić miejsce i czas opisanych wydarzeń,
  • wypisuje nazwy roślin i zwierząt

 

 

  • określa dosłowną tematykę fragmentu,
  • dobiera z tekstu określenia do nazw roślin i zwierząt

 

  • wskazuje fragmenty o charakterze refleksji,
  • komentuje sposób przedstawienia świata przyrody w tekście

 

 

  • ustala tematykę refleksji,
  • określa relacje między bohaterem a światem przyrody

 

Gustaw Herling-Grudziński Pierścień

 

  • dostrzega dwa ciągi wydarzeń przedstawionych w tekście,
  • dostrzega narrację pierwszoosobową,
  • wie, czym jest dygresja

 

  • wskazuje podobieństwa obu historii,
  • zbiera informacje o narratorze na podstawie jego wypowiedzi,
  • wskazuje w tekście opowiadania dygresje

 

 

  • porównuje obie historie, wskazuje podobieństwa i różnice między nimi,
  • określa związki między narratorem a autorem opowiadania,
  • określa tematykę i sposoby językowego wprowadzania dygresji w opowiadaniu

 

  • określa budowę  opowiadania, odtwarza kompozycję tekstu,
  • charakteryzuje specyfikę narracji utworu,
  • umie wprowadzić dygresje do własnej wypowiedzi
  • formułuje pytania, dotyczące elementów świata przedstawionego, co do których brak informacji w tekście opowiadania,
  • wylicza bohaterów utworu, gromadzi o nich informacje zawarte w tekście

Sławomir Mrożek Szuler

 

  • dostrzega związki z przypowieścią wynikające z nieokreśloności elementów świata przedstawionego,
  • próbuje określić typy osobowości reprezentowane przez bohaterów

 

  • wyjaśnia symboliczne znaczenia motywu gry,
  • przedstawia i określa postawy bohaterów

 

  • próbuje odczytać naddane znaczenia utworu,
  • wyjaśnia alegoryczne znaczenia postaw bohaterów

 

Paweł Huelle Weiser Dawidek

 

  • odtwarza najważniejsze informacje dotyczące narratora,
  • wymienia etapy życia narratora,
  • odtwarza okoliczności zawarcia znajomości z Weiserem Dawidkiem przez bohaterów,
  • odtwarza główne informacje dotyczące Weisera Dawidka
  • układa najważniejsze wydarzenia z życia narratora w porządku chronologiczny,
  • wymienia i nazywa plany czasowe fabuły,
  • przedstawia codzienne życie bohaterów,
  • przedstawia stosunek bohaterów do Weisera Dawidka

 

  • charakteryzuje narratora,
  • łączy etapy życia narratora z wydarzeniami historycznymi,
  • wyjaśnia, na czym polegała niezwykłość postaci Weisera Dawidka,
  • wyjaśnia, na czym polega i z czego wynika odmienność Weisera Dawidka

 

 

  • określa i uzasadnia swoją opinię o narratorze,
  • analizuje konstrukcję fabuły utworu,
  • przedstawia i komentuje relacje łączące bohaterów,
  • wykorzystując odwołania do utworu przedstawia problem „inności” w świecie i stosunku ludzi do niej

 

 

             

 

 

 

 

                                                                                            rozdział iii  światy odległe, światy nasze?

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                               WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Wyprawa w krainę cudowności

  • rozpoznaje w tekstach elementy fantastyki

 

 

  • podaje przykłady utworów, w których występują elementy fantastyki różnego rodzaju
  • wskazuje przyczyny wykorzystywania elementów fantastycznych przez twórców różnych dziedzin sztuki

 

  • próbuje wyjaśnić funkcje elementów fantastycznych różnego rodzaju

 

Juliusz Słowacki Balladyna (fragmenty)

 

  • dzieli postacie dramatu na realistyczne i fantastyczne,
  • opowiada o postępowaniu wskazanych bohaterów,
  • uzasadnia, że utwór jest dramatem

 

  • dzieli wydarzenia na realistyczne i fantastyczne,
  • nazywa cechy charakteru i osobowości wybranych bohaterów, popiera je przykładami z tekstu,
  • uzasadnia, że utwór jest tragedią

 

 

  • określa czas i miejsce przedstawionych  wydarzeń, potwierdza swe spostrzeżenia cytatami z tekstu,
  • przedstawia motywy postępowania wybranych bohaterów,
  • wyjaśnia pojęcie tragizm, wskazuje jego źródła w dramacie Słowackiego
  • określa konwencję, w jakiej został zaprezentowany świat przedstawiony dramatu,
  • komentuje i ocenia postępowanie bohaterów dramatu,
  • wskazuje różnice między dramatem antycznym a dramatem Słowackiego

 

John Tolkien Władca pierścieni (fragmenty)

 

  • wyodrębnia elementy świata przedstawionego w utworze, wstępnie je omawia,
  • wymienia motywy ważne dla znaczeń tekstu,
  • tworzy opis przedmiotu o cechach realistycznych
  • prezentuje elementy świata przedstawionego w utworze,
  • na podstawie informacji z podręcznika wymienia kulturowe znaczenia   motywu pierścienia,
  • tworzy rozbudowany opis przedmiotu o cechach  realistycznych

 

  • wskazuje w tekście elementy podobne do świata przedstawionego baśni,
  • wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu pierścienia w tekście,
  • tworzy opis przedmiotu o cechach magicznych

 

  • wyjaśnia, na czym polega specyfika świata przedstawionego w utworach fantasy,
  • porównuje sposób wykorzystania motywu pierścienia w tekście realistycznym i utworze fantasy,
  • tworzy opis przedmiotu, stosuje bogate słownictwo określające jego cechy

 

Józef Mehoffer Dziwny ogród (reprodukcja obrazu). Sztuka patrzenia

  • wylicza elementy warstwy przedstawieniowej obrazu,
  • krótko opisuje świat przyrody przedstawionej na obrazie, 
  • komentuje tytuł dzieła

 

 

  • wskazuje elementy realistyczne i niezwykłe w warstwie przedstawieniowej obrazu,
  • opisuje postacie przedstawione na obrazie,
  • wstępnie określa nastrój, panujący w świecie przedstawionym na obrazie
  • określa relacje przestrzenne między elementami warstwy przedstawieniowej,
  • opisuje relacje zachodzące między postaciami przedstawionymi na obrazie,
  • wskazuje malarskie środki budujące nastrój obrazu

 

  • wskazuje symboliczne znaczenia elementów przedstawionych na obrazie,
  • opisuje relacje między postaciami a światem natury,
  • zestawia atmosferę i nastrój obrazu z motywami arkadyjskimi

 

Aldous Huxley Nowy wspaniały świat (fragmenty)

 

 

  • określa czas przedstawionych wydarzeń, uzasadnia swą opinię odwołaniami do tekstu,
  • odtwarza proces stwarzania człowieka przedstawiony we fragmencie,
  • próbuje przedstawić własną ocenę przedstawionego w tekście świata

 

  • określa miejsce wydarzeń, przytacza i komentuje związane z nim cytaty,
  • wskazuje cele, którym ma służyć działalność opisanego laboratorium,
  • przedstawia własną ocenę świata opisanego w utworze

 

 

  • wyodrębnia wypowiedzi bohaterów, na tej podstawie określa ich stosunek do rzeczywistości, w której się znajdują,
  • przedstawia wpływ techniki na życie ludzi,
  • dostrzega ironię jako sposób prezentacji świata

 

 

  • na podstawie wypowiedzi narratora określa jego stosunek do opisywanego świata,
  • komentuje i ocenia wpływ techniki, wynalazków na życie ludzi w opisanym świecie,
  • wskazuje cel wykorzystania ironii w prezentowaniu świata

 

 

Stanisław Lem Dzienniki gwiazdowe (fragmenty)

  • wymienia przedmioty, miejsca, zachowania ludzi znane z rzeczywistości,
  • odtwarza podstawowe informacje o planecie i jej mieszkańcach,
  • nazywa swoje odczucia wywołane przeczytanym tekstem

 

 

  • wymienia niezwykłe elementy świata przedstawionego,
  • wskazuje charakterystyczne cechy mieszkańców planety,
  • przedstawia swoje opinie o literaturze science fiction

 

 

  • dostrzega motyw wędrówki, określa jej dosłowny cel,
  • wymienia zaskakujące umiejętności i możliwości mieszkańców planety,
  • porównuje literaturę fantasy i literaturę science fiction

 

  • wyjaśnia przenośne znaczenia motywu wędrówki przedstawionej w tekście,
  • przedstawia sposób postrzegania człowieka przez mieszkańców planety,
  • porównuje teksty reprezentujące różne typy fantastyki, wskazuje podobieństwa i różnice

 

Po co czytamy science fiction?

 

  • wymienia cechy odróżniające fantastykę naukową od baśni

 

  • wskazuje tematy, podejmowane przez literaturę science fiction

 

  • wyjaśnia, czym charakteryzuje się literatura science fiction

 

  • komentuje przyczyny popularności literatury science fiction

Zestawiam, porównuję, formułuję wnioski

 

  • gromadzi wskazany materiał do porównania,
  • tworzy wypowiedź z zachowaniem trójdzielnej kompozycji

 

  • samodzielnie gromadzi materiał do porównania,
  • stosuje trójdzielną kompozycję w wypowiedzi, łączy logicznie części kompozycyjne

 

 

 

  • samodzielnie gromadzi i porządkuje materiał do porównania,
  • formułuje w wypowiedzi porównawczej tezę uzasadnienie, wnioski
  • świadomie, celowo i funkcjonalnie gromadzi i porządkuje materiał do porównania,
  • tworzy spójną, logiczną, wyczerpującą wypowiedź, której tematem jest porównanie (osób, zjawisk, tekstów)

 

             

 

 

                                                                                                  

                                                                                                       rozdział iv fotofrafia naszego świata

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                               WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Ireneusz Dańko Przeklęta woda

  • wie, że tekst jest reportażem

 

 

 

  • wymienia cechu reportażu
  • wskazuje cechy reportażu w tekście

 

  • wyjaśnia, co odróżnia literaturę faktu od literatury pięknej

Marek Miller Reporterów sposób na życie

 

  • formułuje temat tekstu,
  • zapoznaje się z definicją reportażu, odtwarza ją

 

  • wyodrębnia w tekście fragmenty mówiące o cechach reportażu,
  • wyjaśnia, kiedy można nazwać tekst reportażem

 

 

  • wyodrębnia fragmenty o charakterze komentarza autorskiego,
  • nazywa cechy charakteru przydatne w pracy reportera
  • określa temat i kompozycję tekstu,
  • wyjaśnia, na czym polega specyfika reporterskiego oglądu świata
 

Ryszard Kapuściński Imperium (fragmenty)

 

  • odtwarza główne realia przedstawione w tekście,
  • wskazuje zwroty, pozwalające rozpoznać autora – narratora,
  • rozróżnia reportaż i reportaż literacki
  • wyodrębnia z tekstu informacje o charakterze historycznym,
  • gromadzi informacje związane z autorem- narratorem,
  • wyjaśnia, czym cechuje się reportaż literacki

 

  • zestawia i porównuje informacje związane z czasem relacji i czasem historycznym,
  • omawia relacje autora z opisywaną przez niego rzeczywistością,
  • komentuje język reportażu literackiego

 

  • określa związki i relacje między  wszystkimi informacjami w tekście,
  • komentuje refleksje autora na temat opisywanej rzeczywistości,
  • uzasadnia, dlaczego tekst jest reportażem literackim

 

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                  rozdział v refleksja o naszym świecie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                               WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Leszek Kołakowski Mini-wykłady o maxi-sprawach. O podróżach

  • wypisuje z tekstu pytania sformułowane przez autora,
  • wyodrębnia w tekście wstęp, rozwinięcie i zakończenie,
  • cytuje z tekstu fragment będący definicją podróży, odtwarza go własnymi słowami,

 

 

  • porządkuje wypisane pytania według zaproponowanej przez siebie zasady,
  • określa zawartość treściową wstępu, rozwinięcia, zakończenia,
  • przytacza za tekstem cechy charakterystyczne podróży,

 

  • wyszukuje w tekście przykłady antytezy i pytania retorycznego,
  • wyodrębnia w tekście problem, argumenty, wnioski,
  • wskazuje przyczyny, dla których człowiek podejmuje podróże,

 

 

  • określa funkcję zastosowanych w tekście środków retorycznych,
  • odtwarza kompozycję tekstu jako wykładu popularnonaukowego,
  • odtwarza tok myślowy zawarty w tekście,

 

Świat nie jest czarno-biały, czyli hipoteza i kontrargument

 

  • wie, czym jest teza, a czym hipoteza,
  • formułuje argumenty
  • zestawia tezę z tezą przeciwną,
  • zestawia w prosty sposób argumenty z kontrargumentami

 

 

  • formułuje hipotezy dotyczące wskazanych problemów,
  • sygnalizuje odpowiednimi zwrotami wprowadzenie kontrargumentów
  •  
  • świadome stosuje zwroty językowe sygnalizujące hipotetyczność sądów,
  • świadomie komponuje w wypowiedzi argumenty i kontrargumenty 
 

Joanna Szczepkowska

O miłości pięknego do brzydkiej

 

 

 

  • zaznacza w tekście fragmenty opisowe,
  • cytuje z tekstu wprost sformułowaną tezę,
  • wskazuje neologizm, wyjaśnia jego budowę słowotwórczą i znaczenie
  • komentuje zawartość fragmentów opisowych,
  • odtwarza argumenty przedstawione w tekście,
  • nazywa wartości, które można skojarzyć z zastosowanym w tekście neologizmem

 

  • rozróżnia w tekście różne rodzaje opisu, ustala ich funkcje,
  • uzupełnia argumenty przedstawiane w tekście własnymi propozycjami,
  • formułuje cel i intencje zawarte w tekście,
  • wyjaśnia, z czego wynika efekt zaskoczenia czytelnika, formułuje problematykę tekstu,
  • wyjaśnia, w jaki sposób cel i intencje autora uwidaczniają się w tekście
 

Jerzy Pilch

Trzecie przebudzenie?

  • rozpoznaje felieton wśród innych wypowiedzi publicystycznych 

 

 

  • wyjaśnia, czym cechuje się felieton jako gatunek publicystyczny
  • charakteryzuje język felietonu

 

  • omawia felieton jako gatunek publicystyczny, wskazuje cel i intencje oraz sposoby ich eksponowania w tekście felietonu

 

Pierre Levy

Drugi potop

 

 

  • przypomina najważniejsze elementy świata przedstawionego z biblijnej opowieści o potopie,
  • wskazuje w tekście nawiązania do Biblii,
  • na podstawie tekstu krótko charakteryzuje rzeczywistość informacyjną,
  • wskazuje w biblijnej opowieści elementy o charakterze symbolicznym,
  • wyodrębnia z tekstu komentarze autora do fragmentów Biblii,
  • na podstawie tekstu wymienia szanse i zagrożenia w rzeczywistości informacyjnej

 

 

  • wyjaśnia symboliczne znaczenia zawarte w biblijnej opowieści,
  • wyjaśnia, czemu służą przywołane fragmenty Biblii i komentarze do nich,
  • wskazuje w tekście tezę autora, zawierającą diagnozę współczesnego świata

 

 

  • przedstawia biblijny motyw potopu i jego kulturowe znaczenia,
  • formułuje wnioski dotyczące problematyki tekstu,
  • rozpoznaje tekst jako artykuł prasowy, określa jego tematykę i problematykę, wyraża własną opinię związaną z przedstawianą przez tekst problematyką

 

 

             

 

                                                                                   

                                                                                                       rozdział vi świat między wersami

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                              WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Przepis na interpretację

  • czyta uważnie tekst z podręcznika, wypisuje najważniejsze pytania dotyczące interpretacji utworu lirycznego

 

  • próbuje wyodrębnić podstawowe działania związane z interpretacją utworu lirycznego
  • wymienia główne działania związane z interpretacją utworu lirycznego

 

 

  • wie, na czym polega i jak przebiega interpretacja utworu lirycznego

 

Wiliam Szekspir

Sonety

 

  • odtwarza podstawowe informacje na temat Szekspira
  • formułuje główną myśl poznanych sonetów,
  • wie, że sonet jest gatunkiem lirycznym

 

  • odtwarza podstawowe informacje na temat Szekspira i jego twórczości,
  • nazywa główne motywy, występujące w poznanych sonetach,
  • wymienia główne cechy sonetu jako gatunku lirycznego

 

  • na podstawie tekstu wprowadzenia wymienia tytuły dramatów Szekspira, wyjaśnia, na czym polega tragizm w dramatach Szekspira,
  • odtwarza refleksje zawarte w poznanych sonetach,
  • uzasadnia, dlaczego poznane teksty są sonetami

 

  • wyjaśnia, dlaczego Szekspir uznawany jest za najsłynniejszego dramatopisarza świata,
  • analizuje i interpretuje poznane sonety,
  • analizuje budowę poznanych utworów, wskazuje w nich cechy sonetu, proponuje tytuły, eksponujące zawarte w tekstach znaczenia

 

Adam Mickiewicz Stepy akermańskie

  • wydobywa z tekstu informacje, pozwalające zidentyfikować przestrzeń,
  • identyfikuje podmiot mówiący, wskazuje ujawniające go formy gramatyczne,
  • wyodrębnia część opisową i refleksyjną utworu
  • nazywa cechy przestrzeni,
  • nazywa i przedstawia uczucia i emocje osoby mówiącej,
  • wskazuje relacje między częściami kompozycyjnymi utworu
    • wskazuje i nazywa środki poetyckie opisujące przestrzeń,
    • rozpoznaje motyw wędrowca, określa dosłowne i przenośne znaczenie jego wędrówki,
    • analizuje budowę wersyfikacyjną tekstu
 

 

  • omawia i komentuje poetycki obraz przestrzeni,
  • wskazuje związki między obrazem natury i stanem psychicznym osoby mówiącej,
  • wyjaśnia, dlaczego utwór reprezentuje sonet jako gatunek liryczny

Adam Mickiewicz Nad wodą wielka i czystą

  • wymienia elementy opisanego krajobrazu,
  • wypisuje czasowniki związane z osobą mówiącą

 

 

  • wskazuje statyczne i dynamiczne elementy krajobrazu,
  • ustala znaczenia sugerowane przez czasowniki, łączy je z życiem człowieka

 

  • odczytuje symboliczne znaczenia związane z poszczególnymi elementami natury,
  • odtwarza i komentuje sytuację liryczną przedstawioną w wierszu

 

  • przedstawia i komentuje poetycki obraz natury w utworze,
  • odtwarza refleksje osoby mówiącej; ustala, czego dotyczą 

 

Cyprian Norwid Daj mi wstążkę błękitną...

 

 

  • próbuje odtworzyć sytuację liryczną przedstawioną w wierszu

 

  • wskazuje słowa – klucze, próbuje wskazać ich znaczenia naddane
  • określa osobowość osoby mówiącej, określa typ jej wrażliwości

 

  • odtwarza hierarchię wartości osoby mówiącej, określa jej stosunek do świata
  • próbuje ustalić, kim jest nadawca a kim odbiorca wypowiedzi

Cyprian Norwid Trzy strofki

 

 

  • próbuje odtworzyć relacje, łączące nadawcę i odbiorcę

 

  • wyodrębnia metaforę, wyjaśnia jej znaczenia i rolę w wierszu

 

  • na podstawie wypowiedzi podmiotu lirycznego formułuje refleksje dotyczące sposobu życia

 

Diego Velazquez Panny dworskie (reprodukcja obrazu). Sztuka patrzenia

 

  • nazywa elementy przedstawione na obrazie,
  • układa pytania, które można zadać w związku z sytuacją przedstawioną na obrazie

 

 

  • analizuje sposób usytuowania poszczególnych elementów na obrazie,
  • podaje propozycje wyjaśniające jaka sytuacja została przedstawiona na obrazie,

 

  • omawia kompozycję obrazu, omawia rolę światła,
  • wyjaśnia, co może intrygować odbiorcę obrazu

 

 

  • wyjaśnia, w jaki sposób kompozycja obrazu podkreśla zawarte w nim znaczenia,
  • wyjaśnia, z czego wynika i na czym polega tajemnica dzieła

 

Bolesław Leśmian Dusiołek

 

  • wymienia dwóch głównych bohaterów utworu, rozpoznaje, który jest postacią realistyczną, który fantastyczną, uzasadnia swą opinię,
  • wyodrębnia wypowiedzi Bajdały, ustala, do kogo są skierowane,
  • wymienia epickie elementy utworu

 

 

  • analizuje nazwy bohaterów, wyjaśnia ich budowę słowotwórczą i znaczący charakter,
  • odtwarza zawartość treściową wypowiedzi Bajdały, na tej podstawie krótko charakteryzuje tego bohatera,
  • wskazuje liryczne cechy utworu, określa nastrój
  • wyodrębnia wypowiedzi narratora, analizuje ich słownictwo, na tej podstawie charakteryzuje narratora,
  • określa stosunek Bajdały do Boga i świata przyrody,
  • wyjaśnia, dlaczego utwór jest balladą
  • wyjaśnia, z czego wynika i na czym polega specyfika świata przedstawionego w utworze,
  • dostrzega humor, ironię w prezentacji bohatera i jego stosunku do świata,
  • porównuje utwór z innymi tekstami, reprezentującymi ten sam gatunek; wyjaśnia, na czym polega jego odmienność
   

Bolesław Leśmian W malinowym chruśniaku

 

  • wymienia elementy scenerii, w jakiej osadzona jest sytuacja liryczna utworu,
  • wymienia wyrazy i ich formy gramatyczne, ujawniające bohaterów lirycznych,
  • wymienia zaskakujące wyrazy, sformułowania
  • wyodrębnia elementy obrazu poetyckiego zawartego w tekście,
  • określa relacje między bohaterami lirycznymi,
  • wyjaśnia  znaczenia zaskakujących, niecodziennych wyrazów i zwrotów

 

  • analizuje środki poetyckie, za pomocą których wykreowany został obraz poetycki,
  • określa nastrój utworu, wynikający z relacji między bohaterami,
  • rozpoznaje neologizmy, wyjaśnia mechanizm ich tworzenia

 

  • proponuje scenerię i rodzaje planów filmowych do projektowanego wideoklipu,
  • proponuję efekty muzyczne do projektowanego wideoklipu podkreślające nastrój,
  • wyjaśnia  rolę neologizmów w poetyckiej wypowiedzi

 

Bolesław Leśmian Szewczyk

 

  • wymienia składniki tworzące sytuację liryczną,
  • wyodrębnia z tekstu wypowiedzi bohatera lirycznego, wskazuje ich adresata
  • cytuje powtarzającą się strofę, próbuje wyjaśnić jej rolę w kompozycji utworu

 

  • wskazuje niezwykłe elementy sytuacji lirycznej,
  • odtwarza treść  wypowiedzi bohatera lirycznego własnymi słowami,
  • wymienia wszystkie powtarzające się elementy kompozycyjne utworu

 

  • wymienia elementy symboliczne,
  • próbuje komentować wypowiedzi bohatera lirycznego,
  • nazywa gatunek utworu, wymienia jego gatunkowe cechy

 

  • odczytuje znaczenia elementów symbolicznych,
  • na podstawie wypowiedzi bohatera lirycznego formułuje refleksje o charakterze filozoficznym,
  • wyjaśnia znaczeniową i kompozycyjną  rolę powtarzających się elementów

 

Krzysztof Kamil Baczyński Przypowieść

 

  • odtwarza etapy procesu powstawania świata w utworze,
  • wymienia elementy natury stworzonej przez Boga

 

 

 

 

  • wskazuje i nazywa środki poetyckie służące wywołaniu efektów plastycznych,
  • odtwarza sposób, przyczyny i cel stworzenia człowieka

 

  • wskazuje i nazywa środki poetyckie, służące ukazaniu dynamiki,
  • przypomina znaczenie terminu przypowieść; wyjaśnia, jakie refleksje o człowieku przekazuje wiersz 

 

  • przedstawia świat wykreowany przez Boga, nazywa jego cechy,
  • komentuje nawiązania biblijne, wyjaśnia sposób wykorzystania wątków biblijnych

 

Krzysztof Kamil Baczyński Biała magia

  • wydobywa z tekstu podstawowe informacje o bohaterce lirycznej,
  • wyodrębnia jeden obraz poetycki, ustala, czego dotyczy

 

  • proponuje przymiotniki określające bohaterkę wiersza,
  • wyodrębnia kilka obrazów poetyckich, próbuje ustalić związki między nimi

 

  • proponuje porównania określające bohaterkę wiersza,
  • wskazuje metafory, próbuje odczytać ich znaczenia

 

  • komentuje, w jaki sposób osoba mówiąca patrzy na bohaterkę,
  • wypowiada się na temat poetyckich sposobów kreowania rzeczywistości

 

Krzysztof Kamil Baczyński Sur le pont d’Avignon

  • próbuje nazwać swoje wrażenia związane z utworem,
  • podaje swoje skojarzenia wywołane lekturą tekstu

 

  • proponuje głosową interpretację wiersza,
  • wymienia motywy obecne w tekście

 

  • określa nastrój utworu,
  •  wskazuje terminy i sformułowania związane z muzyką

 

  • ustala, z czego wynika nastrój utworu,
  • próbuje formułować hipotezy interpretacyjne związane ze znaczeniami tekstu

 

Konstanty Ildefons Gałczyński Zaczarowana dorożka (fragmenty)

  • wskazuje realistyczne elementy świata przedstawionego,
  • wskazuje elementy zabawne, żartobliwe,
  • przekłada tekst na opowiadanie

 

  • wskazuje fantastyczne elementy utworu, określa rodzaj fantastyki,
  • wskazuje źródła poetyckiego żartu,
  • przekłada tekst na opowiadanie z elementami opisu i dialogu

 

  • określa sposób łączenia realistycznych i fantastycznych składników świata przedstawionego,
  • wskazuje poetyckie sposoby tworzenia niezwykłego żartobliwego, nastroju,
  • przekłada tekst na fragment dziennika

 

  • określa konwencję utworu,
  • wyjaśnia wpływ kompozycji utworu na przekazywane emocje,
  • przekłada tekst na scenariusz filmowy

Konstanty Ildefons Gałczyński Małe kina

 

  • określa dosłowny temat utworu, wskazuje wersy ujawniające temat wprost
  • wskazuje elementy opisowe

 

  • nazywa i określa atmosferę przedstawianej rzeczywistości
  • odczytuje stosunek osoby mówiącej do opisywanej rzeczywistości

 

Czesław Miłosz Wiara

Miłość

  • wyjaśnia znaczenie słów będących tytułami wierszy,
  • wymienia składniki prezentowanego świata
    • odtwarza przykłady podawane przez osobę mówiącą na poparcie swych przekonań,
    • wskazuje powiązania między elementami prezentowanego świata
      • wskazuje w tekstach wersy o charakterze sentencji,
      • wyjaśnia, jaki porządek panuje w prezentowanym przez osobę mówiącą świecie
 

 

  • ·przedstawia własne rozumienie sentencji z wierszy,
  • ·określa stosunek osoby mówiącej do prezentowanego świata

 

 

Czesław Miłosz Piosenka o końcu świata

  • wie, że wiersz nawiązuje do motywu biblijnego,
  • odtwarza wygląd opisywanego świata

 

 

  • wskazuje wersy, w których bezpośrednio pojawiają się nawiązania do motywu biblijnego, komentuje ich zawartość treściową,
  • nazywa cechy prezentowanego świata, wskazuje i nazywa poetyckie środki wywołujące efekty plastyczne i dynamiczne

 

  • wyjaśnia, jaka wizja końca świata została przedstawiona w wierszu,
  • relacjonuje zachowanie się ludzi, odtwarza ich sposób myślenia

 

 

 

 

 

  • zestawia wiersz z tekstem biblijnym; formułuje wnioski, dotyczące wizji apokalipsy w obu utworach,
  • formułuje wnioski interpretacyjne dotyczące znaczeń utworu

 

Stanisław Grochowiak Rozmowa o poezji

 

 

  • nazywa formę wypowiedzi wykorzystaną w wierszu, wskazuje, dla jakiego rodzaju literackiego jest ona charakterystyczna,
  • odtwarza w mowie zależnej treść wypowiedzi jednej postaci
  • odtwarza sądy bohaterki o poezji, proponuje określenia, nazywające te sądy,
  • odtwarza w mowie zależnej treść wypowiedzi obu postaci

 

 

 

 

  • zestawia porównawczo sądy o poezji obu postaci,
  • zapisuje tekst jako scenę dramatyczną, proponuje didaskalia

 

 

 

 

  • uogólnia sądy o poezji obu postaci, formułuje wnioski wynikające z porównania,
  • redaguje tekst, w którym prezentuje własne sądy na temat istoty poezji

 

 

 

 

Stanisław Grochowiak Brueghel (II)

 

  • ustala, kto, do kogo i o czym mówi,
  • opisuje warstwę przedstawieniową reprodukcji obrazu Brueghela

 

  • przedstawia okoliczności, w jakich wypowiadane są słowa wiersza,
  • zestawia warstwę przedstawieniową obrazu z dosłownymi znaczeniami wiersza 

 

  • wskazuje w tekście metafory, próbuje wyjaśniać ich znaczenia,
  • formułuje wnioski wynikające z zestawienia warstwy przedstawieniowej obrazu i  dosłownych znaczeń wiersza
  • wyjaśnia przesłanie utworu, odczytuje refleksje na temat roli sztuki i artysty,
  • zestawia tekst wiersza z reprodukcją obrazu biorąc pod uwagę ich znaczenia naddane

 

Stanisław Grochowiak Pocałunek - krajobraz

 

  • dostrzega w tekście połączenie dwóch sfer sygnalizowanych tytułem

 

  • przyporządkowuje poszczególne elementy rzeczywistości sferom sygnalizowanym przez tytuł
  • wyodrębnia obrazy poetyckie, wyjaśnia zasadę ich konstrukcji
  • komentuje sposób prezentacji przeżyć przez osobę mówiącą
 

 

 

Miron Białoszewski Karuzela z madonnami

 

  • wyjaśnia, z czego wynika niezwykłość graficznego zapisu utworu,
  • opisuje sytuację przedstawioną w wierszu
  • wskazuje powtarzające się elementy tekstu; dostrzega, że są źródłem rytmu,
  • wskazuje słownictwo sygnalizujące sytuację

 

 

  • wyodrębnia części przedstawiające kolejne etapy ruchu karuzeli,
  • podaje przykłady słownictwa związanego z kulturą wysoką; ustala, czego ono dotyczy

 

  • określa rodzaj opisanego ruchu, wskazuje poetyckie sposoby prezentowania różnych jego faz,
  • wyjaśnia cele zestawienia słownictwa potocznego i przenośni w tekście

 

Miron Białoszewski Przesuwa się, przegwieżdża

 

  • wymienia elementy świata przedstawionego w wierszu które zna z własnego doświadczenia,
  • wyjaśnia, z czego wynika niezwykłość budowy utworu

 

  • określa sytuację, w jakiej znajduje się osoba mówiąca,
  • proponuje sposób odczytania wiersza, uwzględniający jego budowę

 

  • wymienia zdarzenia obserwowane przez osobę mówiącą,
  • wyodrębnia obrazy poetyckie sygnalizowane budową wiersza

 

  • dostrzega nawiązania do biblijnego motywu stwarzania świata, komentuje wykorzystanie tego motyw w wierszu,
  • porównuje wiersz z Przypowieścią Baczyńskiego, bierze pod uwagę temat i budowę obu tekstów

 

Rene Magritte Zamek w Pirenejach (reprodukcja obrazu). Sztuka patrzenia

 

 

  • wymienia elementy krajobrazu przedstawionego na obrazie,
  • wyjaśnia związek tytułu obrazu z jego warstwą przedstawieniową
  • nazywa cechy wyglądu poszczególnych elementów krajobrazu,
  • formułuje pytania dotyczące tego, co uznaje za zaskakujące, dziwne, niezwykłe na obrazie
  • wskazuje centralny element  obrazu; wyjaśnia, z czego wynika jego niezwykłość,
  • wskazuje elementy, które mogą mieć znaczenie symboliczne, próbuje je sformułować
 

 

  • określa relacje kompozycyjne wszystkich elementów przedstawionych na obrazie,
  • wypowiada się na temat swojego rozumienia znaczeń wynikających z obrazu

 

Zbigniew Herbert Sprawozdanie z raju

  • przypomina znaczenia związane z biblijnym motywem raju,
  • dostrzega sprzeczność zawartą w tytule wiersza; wyjaśnia jej źródło
  • wydobywa z wiersza  informacje dotyczące życia ziemskiego, porządkuje je,
  • dostrzega i nazywa cechy języka utworu

 

  • zestawia elementy związane z dwojakim funkcjonowaniem w utworze pojęcia raj,
  • wyjaśnia znaczenie metafory zawartej w ostatnim wersie utworu

 

  • formułuje wnioski wnikające z zestawienia dwóch rzeczywistości – rajskiej i ziemskiej,
  • dostrzega ironię; ustala, czego dotyczy ta kategoria estetyczna

Zbigniew Herbert Dusza Pana Cogito

 

  •  wyjaśnia tradycyjne rozumienie tytułowego pojęcia,
  •  wyodrębnia dwie sytuacje, w których zaprezentowany został Pan Cogito jako bohater liryczny

 

  • identyfikuje tytułowego bohatera, wskazuje ujawniające go wersy,
  • prezentuje Pana Cogito jako bohatera utworu w obydwu przedstawionych sytuacjach

 

  • dostrzega uosobienie jako poetycki sposób przedstawienia abstrakcyjnego pojęcia, wskazuje je w tekście,
  • charakteryzuje czasy, w których żyje Pan Cogito

 

  • wyjaśnia cel zastosowania uosobienia,
  • przedstawia swoją interpretację utworu

 

 

Wisława Szymborska Niebo

 

  •  wskazuje w tekście wszystkie określenia tytułowego nieba,
  •  rozpoznaje lirykę bezpośrednią, wskazuje wersy ujawniające obecność osoby mówiącej

 

  • nazywa środki poetyckie wykorzystane do przedstawienia motywu nieba, próbuje określić ich funkcję,
  • nazywa cechy osoby mówiącej

 

 

  • przedstawia obraz nieba zaprezentowany w wierszu,
  • przedstawia wizerunek postaci mówiącej wyłaniający się z jej wypowiedzi

 

  • porównuje obraz nieba z wizjami zawartymi w innych tekstach wykorzystujących ten motyw,
  • odtwarza sposób postrzegania świata przez osobę mówiącą, wskazuje ważne dla niej wartości

 

Wisława Szymborska Koniec i początek

 

  • wymienia czynności  wyliczane przez osobę mówiącą,
  • wskazuje w tekście potoczne wyrazy i zwroty

 

  • wyjaśnia, co łączy wymienione w wierszu czynności,
  • wytycza granice zdań, zestawia je z ułożeniem wersów w strofach

 

 

 

  • komentuje kolejność tytułowych wyrazów, proponuje uzupełniające je określenia,
  • wskazuje w tekście metafory, próbuje wyjaśnić ich znaczenie
    • komentuje sposób mówienia o ludziach, wymienia różnice w ich zachowaniu; wyjaśnia, z czego wynikają,
    • określa język poetyckiej wypowiedzi, ocenia jego wpływ na obrazowanie tematu wiersza
 

Czytelnik pomiędzy sprzecznościami – o czytaniu wierszy (nie tylko Stanisława Barańczaka)

  • czyta tekst ze zrozumieniem, wyodrębnia informacje związane ze specyfiką twórczości S. Barańczaka

 

 

  • wyodrębnia z tekstu nazwy środków stylistycznych; wyjaśnia, na czym polega ich stosowanie

 

  • wyjaśnia, na czym polega specyficzność języka poezji S. Barańczaka

 

  • w podanych fragmentach odszukuje przykłady zjawisk charakterystycznych dla poezji Barańczaka, próbuje odczytać zawarty w nich sens

 

 

Stanisław Barańczak NN próbuje sobie przypomnieć słowa modlitwy

 

  • wydobywa z wiersza informacje o realiach opisywanego świata,
  • dostrzega nawiązania tekstu do modlitwy, wstępnie sygnalizuje odmienność wymowy wiersza w odniesieniu do modlitwy

 

  • opisuje własnymi słowami świat zaprezentowany w wierszu,
  • wskazuje nadawcę modlitwy, wyjaśnia znaczenia wynikające z jego nazwy
    • wyjaśnia, jak wygląda życie mieszkańców opisanego świata,
    • przedstawia wizerunek Boga zawarty w wierszu; wyjaśnia, z czyjego punktu widzenia jest on tworzony

 

  • komentuje, jak wygląda rzeczywistość zaprezentowana w wierszu,
  • formułuje wypowiedź przedstawiającą kto, do kogo, w jakich okolicznościach i dlaczego wygłasza tekst modlitwy

 

Stanisław Barańczak Pan tu nie stał

  • na podstawie tekstu i słownika frazeologicznego wypisuje zwroty frazeologiczne z czasownikiem stać

 

  • określa nadawcę i odbiorcę wypowiedzi, określa dosłownie sytuację, w jakiej się znajdują

 

  • próbuje scharakteryzować nadawcę i odbiorcę, określa relacje między nimi
    • wyjaśnia znaczenia wynikające z przekształcenia zwrotów frazeologicznych; komentuje przenośne znaczenia utworu

 

Stanisław Barańczak Łzy w kinie

 

 

  • wyjaśnia, co mogą oznaczać łzy, przez jakie uczucia są wywoływane

 

  • dostrzega zestawienie ekranu kinowego z konfesjonałem, wskazuje w tekście  sygnały tego zestawienia

 

  • wydobywa znaczenia wynikające z zestawienia

 

 

  • wyjaśnia, w jaki sposób osoba mówiąca ocenia świat uczuć współczesnego człowieka; uzasadnia, z czego wynika ta ocena

 

 

Marcin Świetlicki

Apokryf

 

  • wskazuje fragmenty przedstawiające bohatera wiersza,
  • na podstawie definicji wyjaśnia, czym jest apokryf

 

  • komentuje fragmenty przedstawiające bohatera wiersza,
  • wskazuje cechy apokryfu w wierszu

 

  • komentuje reakcje otoczenia na zachowanie bohatera,
  • wyjaśnia, w jaki sposób zostały rozwinięte wątki biblijne w wierszu
    • wyjaśnia, o jakich czasach i sytuacjach jest mowa w utworze,
    • wyjaśnia, w jakim celu w wierszu wykorzystane zostały wątki biblijne

 

Marcin Świetlicki Czwartek

 

  • określa sytuację przedstawioną w wierszu

 

  • określa i charakteryzuje osobę mówiącą na podstawie jej wypowiedzi
    • określa emocje bohatera, wyjaśnia, co jest ich źródłem
      • wyjaśnia, jakie znaczenia odnajduje w tekście
   

Marcin Świetlicki Filandia

 

  • wskazuje w tekście rzeczowniki, nazywające składniki opisywanego świata, łączy je z odpowiednimi dziedzinami życia,
  • wskazuje w tekście określenia, na podstawie których można nazwać czas

 

  • dobiera do rzeczowników określenia, na tej podstawie odtwarza wizje wykreowanego w tekście świata,
  • łączy poszczególne elementy wykreowanego świata z poszczególnymi kategoriami czasu,

 

 

 

  • określa nastrój utworu; wskazuje, czym został wywołany i z czego wynika,
  • łączy znaczenia z poszczególnymi kategoriami czasu

 

 

  • nazywa wartości, które można połączyć z wizją prezentowanego świata,
  • podaje propozycje wyjaśnienia tytułu, uzasadnia je; wskazuje i komentuje wersy, na  podstawie których można sformułować znaczenia związane z tytułową krainą
             

                                                                                            

 

                                                                                                         rozdział vii  świat na scenie i ekranie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                               WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Marek Mikos O sztuce aktorskiej

  • wyodrębnia z tekstu fragmenty przedstawiające poglądy na temat wartości aktorstwa,
  • wypisuje z tekstu nazwy kilku konwencji teatralnych, potrafi usytuować je w czasie

 

 

  • porównuje przedstawione poglądy na temat wartości sztuki aktorskiej,
  • omawia cechy gry aktorskiej związane z wybranymi konwencjami

 

  • wyjaśnia, z czego wynikała i na czym polegała ewolucja poglądów na temat wartości sztuki aktorskiej,
  • wymienia wszystkie konwencje teatralne przedstawione w tekście, łączy je z odpowiednimi  cechami gry aktorskiej

 

  • wyjaśnia, na czym polega znaczenie aktora jako współtwórcy przedstawienia teatralnego,
  • przedstawia wyczerpująco konwencje gry aktorskiej w teatrze współczesnym, łączy je z nazwiskami twórców

 

Marek Mikos Teatr telewizji czy teatr w telewizji?

  • wskazuje podobieństwa i różnice między teatrem telewizji a teatrem żywego planu
    • wskazuje podobieństwa i różnice między teatrem telewizji a filmem

 

 

  • wyjaśnia, jakie ograniczenia i jakie możliwości wiążą się z teatrem telewizji w odniesieniu do teatru żywego planu i filmu

 

  • przedstawia wyróżniki teatru telewizji; wyjaśnia, co decyduje o specyfice tej formy widowiska

Marek Hendrykowski Skrzyżowanie mimo wszystko czyli filmowe hybrydy gatunkowe

 

 

 

  • wyodrębnia z tekstu fragment zawierający definicję pojęcia hybryda, na jego podstawie wyjaśnia to pojęcie własnymi słowami
    • przypomina pojęcie synkretyzm; wyjaśnia, czym różni się ono od pojęcia hybryda

 

  • na podstawie fotosów z podręcznika i odpowiednich fragmentów tekstu omawia przykłady filmowych gatunków hybrydowych
  • formułuje własną opinię na temat wartości lub jej braku filmowych hybryd gatunkowych
    • wyodrębnia z tekstu fragment wyjaśniający pojęcie filmowej metafory, na tej postawie wyjaśnia własnymi słowami, na czym polega filmowa metafora
 

W głąb filmowego kadru. Symbol i metafora w filmie. Co się stanie z filmem? A z kinem?

 

  • wymienia środki języka filmowego wykorzystywane do budowania metafory
    • na podstawie przykładów podanych w tekście wyjaśnia powstawania filmowej metafory

 

  • wskazuje na zamieszczonych przy tekście fotosach sposoby budowania ukrytych znaczeń, omawia te znaczenia

 

             

 

 

                                                                                               

 

 

                                                                                                  rozdział viii  cały świat dla każdego

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                           WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Małgorzata Rybczyńska Z sitkiem w eterze

  • omawia radiowe sposoby przyciągania i podtrzymywania uwagi słuchacza

 

  • wskazuje źródła tematów radiowego przekazu
  • omawia cechy języka radiowej informacji

 

  • na podstawie tekstu wyjaśnia, na czym polega specyfika przekazu radiowego

 

Małgorzata Derwich W szklanym okienku

 

  • wymienia członków ekipy telewizyjnej, określa role i zadania każdego z nich

 

  • wymienia podstawowe cechy informacji telewizyjnej

 

  • wymienia gatunki informacji telewizyjnej; wyjaśnia, czym się cechuje każdy z nich

 

  • zna podstawowe terminy języka filmowego, potrafi je wyjaśnić

 

Świat w mediach – realny czy wykreowany?

 

  • wymienia środki przekazu charakterystyczne dla kultury masowej
  • wyjaśnia pojęcie globalna wioska

 

  • wymienia korzyści i zagrożenia związane ze środkami masowego przekazu

 

  • przedstawia swój głos w dyskusji na temat korzyści i zagrożeń związanych ze środkami masowego przekazu

 

List otwarty – głos w ważnej sprawie

  • pisze list otwarty przez uzupełnianie podanego tekstu z lukami
  • pisze samodzielnie list otwarty, stara się stosować odpowiedni styl
  • pisze list otwarty, używa odpowiednich zwrotów,  wykorzystuje odpowiedni styl
 

 

  • pisze list otwarty, zachowuje wszystkie wymogi tej formy wypowiedzi

 

Radiowo-telewizyjne wtajemniczenie

 

 

  • porządkuje informacje, które mogłyby się znaleźć w różnych rodzajach prasy i programów telewizyjnych
  • proponuje spis ujęć, które składają się na filmową relację telewizyjną ze wskazanego wydarzenia

 

  • sporządza fragment scenopisu reporterskiej relacji telewizyjnej

 

 

  • dobiera i uzasadnia formę relacji reporterskiej na wskazany temat, przedstawia jej plan

 

             

 

Przedmiotowy System Oceniania

 

Liczba godzin

Treści kształcenia

Wymagania

konieczne

Wymagania

podstawowe

Wymagania

rozszerzone

Wymagania

dopełniające

 

SKŁADNIA

 

 

Uczeń:

Uczeń:

Uczeń:

Uczeń:

 

1

Powtórzenie wiadomości o wypowiedzeniu złożonym

  • potrafi wskazać w tekście zdanie złożone
  • zna kryterium podziału zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie
  • odróżnia zdanie współrzędnie złożone od zdania podrzędnie złożonego
  • umie zadać pytanie o zdanie podrzędne
  • stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych różne typy zdań złożonych
  • próbuje dokonywać przekształceń konstrukcji składniowych
  • zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym i próbuje je stosować
  • stosuje w wypowiedziach imiesłowowy równoważnik zdania
  • potrafi uzupełnić zdanie wskazanym zdaniem składowym
  • nazywa różne rodzaje wypowiedzeń złożonych
  • na ogół poprawnie dokonuje przekształceń konstrukcji składniowych
  • wie, czym jest imiesłowowy równoważnik zdania
  • rozpoznaje imiesłowowy równoważnik zdania w tekście
  • na ogół poprawnie stosuje różne typy imiesłowowych równoważników zdania w wypowiedziach

 

  • układa wskazane zdania złożone współrzędnie lub podrzędnie
  • przekształca zdania pojedyncze w złożone, używa różnych wskaźników zespolenia
  • poprawnie nazywa rodzaje zdań złożonych
  • na ogół prawidłowo stosuje zasady interpunkcji
  • przekształca zdania złożone podrzędnie w zdania złożone z imiesłowowym równoważnikiem zdania i odwrotnie
  • poprawnie stosuje w wypowiedziach imiesłowowy równoważnik zdania, zachowując zgodność podmiotów i właściwą relację czasową
  • poprawia błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania

 

  • poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone
  • w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się różnymi rodzajami zdań złożonych w zależności od intencji, z jaką przekazuje komunikat
  • poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdania złożone podrzędnie w zdania złożone z imiesłowowym równoważnikiem zdania i odwrotnie
  • samodzielnie wyciąga wnioski na temat poprawnego stosowania imiesłowowego równoważnika zdania (zgodność podmiotów i relacja czasowa)
  • poprawia błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania i wyjaśnia, na czym polegają
  • poprawnie, świadomie i celowo używa konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania w wypowiedziach, zwłaszcza o charakterze argumentacyjnym (np. w rozprawce)

 

3

Budowa wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

  • zna pojęcie wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • rozumie budowę wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • potrafi wskazać w tekście wypowiedzenie wielokrotnie złożone
  • na ogół potrafi poprawnie wskazać orzeczenia czasownikowe w wypowiedzeniach składowych
  • stara się poprawnie wyodrębnić wypowiedzenia składowe
  • zna kolejność wykonywania czynności przy analizie wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • stara się stosować w wypowiedziach ustnych i pisemnych wypowiedzenia wielokrotnie złożone
  • próbuje rozpoznawać wypowiedzenia wielokrotnie złożone
  • potrafi wskazać orzeczenia czasownikowe oraz formy zastępujące orzeczenie w wypowiedzeniach
  • rozumie zależności między wypowiedzeniami składowymi w wypowiedzeniu wielokrotnie złożonym: zarówno współrzędne, jak i podrzędne
  • przekształca kilka wypowiedzeń pojedynczych w wielokrotnie złożone i odwrotnie
  • stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych wypowiedzenia wielokrotnie złożone, zachowując na ogół logiczną spójność wypowiedzi
  • umie wyodrębnić wypowiedzenia składowe
  • próbuje dokonać analizy składniowej wypowiedzenia wielokrotnie złożonego zgodnie z kolejnością czynności
  • umie przyporządkować podany wykres wypowiedzenia wielokrotnie złożonego do wybranego zdania
  • dokonuje analizy składniowej wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • dostrzega błędy składniowe w wypowiedzeniach wielokrotnie złożonych
  • poprawnie stosuje zasady interpunkcji wypowiedzenia wielokrotnie złożonego, zarówno w tekstach własnych, jak w materiale ćwiczeniowym
  • poprawnie dokonuje analizy składniowej wypowiedzenia wielokrotnie złożonego, także o skomplikowanej budowie, np. z wypowiedzeniami wtrąconymi
  • samodzielnie sporządza wykres wypowiedzenia złożonego
  • poprawnie i samodzielnie stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych wypowiedzenia wielokrotnie złożone, zachowuje spójność i logiczność wypowiedzi, wynikające z zależności między czynnościami
  • eliminuje błędy składniowe w wypowiedzeniach wielokrotnie złożonych
     

 

1

Interpunkcja wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

  • zna zasady interpunkcji wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • odwzorowuje interpunkcję w wypowiedzeniach wielokrotnie złożonych
  • rozumie i stara się stosować zasady interpunkcji wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
 

 

  • poprawnie stosuje zasady interpunkcji zdania wielokrotnie złożonego w tekstach własnych i w materiale ćwiczeniowym, również w zdaniach o skomplikowanej budowie

 

2

Mowa niezależna i zależna

  • zna pojęcia mowy zależnej i niezależnej
  • próbuje wyodrębnić w tekście mowę niezależną
  • zna zasady przekształcania mowy niezależnej w zależną i odwrotnie
  • przekształca wypowiedzi w mowie niezależnej na mowę zależną, kierując się podanym wzorem
  • stara się ułożyć dialog z zachowaniem zasad posługiwania się mową niezależną według podanego wzoru
  • wie, czym jest mowa zależna i niezależna
  • wyodrębnia w tekście mowę zależną i niezależną
  • stara się rozpoznać funkcje stylistyczne mowy niezależnej
  • przekształca wypowiedzi w mowie niezależnej w mowę zależną i odwrotnie
  • stara się samodzielnie ułożyć dialog z zachowaniem zasad posługiwania się mową niezależną, zna zasady interpunkcji mowy niezależnej
  • dostrzega i rozumie różnice między mową zależną i niezależną
  • rozpoznaje funkcje stylistyczne mowy niezależnej
  • na ogół poprawnie przekształca wypowiedzi w mowie niezależnej w mowę zależną i odwrotnie
  • stosuje mowę niezależną w swoich wypowiedziach pisemnych, szczególnie w opowiadaniu z dialogiem, pamięta o zasadach interpunkcji mowy niezależnej
  • redaguje dialogi do rysunków
  • potrafi wyjaśnić, czym charakteryzuje się mowa zależna i niezależna
  • potrafi wyjaśnić funkcje stylistyczne mowy niezależnej
  • celowo, poprawnie i świadomie przekształca wypowiedzi w mowie niezależnej w mowę zależną i odwrotnie
  • potrafi poprawić błędne zdania, przekształcając je w odpowiedni rodzaj mowy
  • świadomie i celowo stosuje mowę niezależną w swoich wypowiedziach pisemnych, szczególnie w opowiadaniu z dialogiem, stosuje poprawną interpunkcję mowy niezależnej
  • wykorzystuje funkcje stylistyczne mowy zależnej i niezależnej w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych
  • potrafi rozpoznać rozmówców na podstawie ich mowy
  • redaguje dialogi do rysunków, uwzględniając cechy mowy poszczególnych postaci
     

 

1

Cytaty i cytowanie

  • zna sposoby wprowadzania cytatu do wypowiedzi pisemnej oraz zasady cytowania
  • dostrzega cytaty w różnych tekstach
  • stosuje zasady wprowadzania cytatów do wypowiedzi pisemnej
  • stara się wprowadzać cytaty do wypowiedzi pisemnych

 

  • dostrzega funkcję cytatu w różnych tekstach
  • poprawnie wprowadza cytaty do swoich wypowiedzi pisemnych
  • stara się samodzielnie wybierać odpowiednie cytaty do późniejszego wykorzystania ich w wypowiedzi
  • trafnie i celowo, poprawnie i w sposób uzasadniony stosuje cytaty w swoich wypowiedziach pisemnych, w zależności od intencji wypowiedzi, np. dla poparcia swoich sądów, podjęcia polemiki, zilustrowania swoich poglądów przykładem z tekstu literackiego
  • umie samodzielnie wybrać odpowiednie cytaty do późniejszego wykorzystania ich w wypowiedzi
 

 

FONETYKA

 

1

Głoska a litera

  • odróżnia głoskę od litery
  • klasyfikuje głoski na spółgłoski i samogłoski
  • zna zasady oznaczania miękkości głosek

 

  • rozumie różnicę między głoską a literą
  • rozumie różnicę między samogłoskami a spółgłoskami
  • oznacza miękkość głosek
  • potrafi podzielić wyraz na litery i na głoski
  • rozumie zgłoskotwórczą i zmiękczającą funkcję i w zależności od pozycji w wyrazie
  • wyjaśnia różnicę między głoską a literą
  • wyjaśnia różnicę między samogłoskami a spółgłoskami
  • poprawnie oznacza miękkość głosek
  • poprawnie dzieli wyraz na litery i głoski, z uwzględnieniem dwuznaków i zgłoskotwórczej lub zmiękczającej funkcji i
  • poprawnie rozróżnia głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • klasyfikuje głoski ze względu na stopień zbliżenia narządów mowy oraz na miejsce artykulacji
 

 

 

1

Budowa narządów mowy. Klasyfikacja głosek.

  • zna zasady podziału głosek na dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • stara się rozróżnić głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • dostrzega różnicę między wymową a pisownią
  • stara się poprawnie zapisywać wyrazy o odmiennej wymowie i pisowni
  • zna zasady ortograficzne pisowni liter oznaczających głoski nosowe
  • rozumie, w jaki sposób pracują narządy mowy
  • rozumie, jak powstają głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • rozróżnia głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe

 

  • wyjaśnia, w jaki sposób powstają głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • poprawnie rozróżnia głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • potrafi podać bezdźwięczne odpowiedniki głosek dźwięcznych i odwrotnie
  • wyjaśnia, na czym polega różnica między wymową a pisownią
  • poprawnie zapisuje wyrazy o odmiennej wymowie i pisowni
  • poprawnie stosuje zasady ortograficzne pisowni liter oznaczających głoski nosowe
  •  

 

 

1

Upodobnienia fonetyczne. Upodobnienia spółgłosek pod względem dźwięczności

  • dostrzega upodobnienia wewnątrzwyrazowe i upodobnienia międzywyrazowe pod względem dźwięczności
  • dostrzega zjawisko ubezdźwięcznienia spółgłosek w wygłosie
  • rozumie proces upodobnień wewnątrzwyrazowych i upodobnień międzywyrazowych pod względem dźwięczności oraz zjawisko ubezdźwięcznienia spółgłosek w wygłosie
  • stara się przestrzegać zasad ortografii ze względu na zachodzące upodobnienia

 

  • wyjaśnia proces upodobnień wewnątrzwyrazowych i upodobnień międzywyrazowych pod względem dźwięczności oraz zjawisko ubezdźwięcznienia spółgłosek w wygłosie
  • rozróżnia upodobnienia wsteczne i postępowe, zarówno wewnątrzwyrazowe, jak międzywyrazowe
  • poprawnie zapisuje wyrazy, w których zachodzą upodobnienia pod względem dźwięczności

 

 

1

Pisownia przedrostków zakończonych na spółgłoskę

  • zna zasady pisowni przedrostków zakończonych na spółgłoskę

 

  • stosuje zasady pisowni przedrostków zakończonych na spółgłoskę
  • potrafi wyjaśnić, dlaczego wymowa niektórych przedrostków różni się od ich pisowni

 

 

1

Uproszczenia grup spółgłoskowych

  • dostrzega zjawisko uproszczeń grup spółgłoskowych
  • odwzorowuje poprawny zapis wyrazów z uproszczeniami grup spółgłoskowych
  • poprawnie zapisuje wyrazy z uproszczeniami grup spółgłoskowych
  • wyjaśnia zjawisko uproszczeń grup spółgłoskowych
  • poprawnie zapisuje wyrazy z uproszczeniami grup spółgłoskowych
 

 

  • wyjaśnia zjawisko uproszczeń grup spółgłoskowych
  • dba o staranne wypowiadanie wyrazów, w których znajdują się grupy spółgłoskowe, unika hiperpoprawności
  • znajduje i poprawia błędy w wymowie grup spółgłoskowych

 

1

Sylaba

  • zna zasady podziału wyrazu na sylaby
  • zna zasady dzielenia wyrazów przy przenoszeniu

 

  • dzieli wyraz na sylaby
  • dzieli wyraz przy przenoszeniu

 

  • poprawnie dzieli wyraz na sylaby
  • poprawnie dzieli wyraz przy przenoszeniu

 

 

 

1

Akcent wyrazowy

  • zna zasady akcentowania wyrazów w języku polskim
  • potrafi podać niektóre wyjątki

 

  • stara się poprawnie akcentować różne wyrazy, także wyjątki
  • wyjaśnia zjawisko akcentu
  • poprawnie akcentuje wyrazy, dba o poprawne akcentowanie form pierwszej i drugiej osoby liczby mnogiej czasu przeszłego, trybu przypuszczającego, liczebników oraz wyrazów zapożyczonych zakończonych na -yka, -ika

 

  • dba o kulturę językową swoich wypowiedzi ustnych, poprawnie akcentując formy pierwszej i drugiej osoby liczby mnogiej czasu przeszłego, trybu przypuszczającego, liczebników oraz wyrazów zapożyczonych zakończonych na -yka,-ika, a także innych wyrazów zapożyczonych, np. uniwersytet, fabuła, technikum
  • zauważa błędy w akcentowaniu wyrazów w publicznych wystąpieniach dziennikarzy, polityków, artystów

 

SŁOWNICTWO

1

Treść i zakres znaczeniowy wyrazu

  • zna pojęcia treść wyrazu i zakres znaczeniowy wyrazu
  • dostrzega różnicę między treścią a zakresem znaczeniowym wyrazu
  • rozumie, czym jest treść i zakres znaczeniowy wyrazu
  • rozumie różnicę między treścią a zakresem znaczeniowym wyrazu
  • wyjaśnia, czym jest treść i zakres znaczeniowy wyrazu
  • wyjaśnia różnicę między treścią a zakresem znaczeniowym wyrazu
  • porządkuje wyrazy w kolejności od najwęższego do najszerszego zakresu znaczeniowego i odwrotnie
  • stosuje wyrazy o znaczeniu ogólnym i szczegółowym ze względu na przekazywaną treść
  • wyjaśnia, czym jest treść i zakres znaczeniowy wyrazu
  • wyjaśnia różnicę między treścią a zakresem znaczeniowym wyrazu
  • porządkuje wyrazy w kolejności od najwęższego do najszerszego zakresu znaczeniowego i odwrotnie
  • w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo stosuje różne wyrazy o bogatszej lub uboższej treści oraz o szerszym i węższym zakresie znaczeniowym, w zależności od intencji
     

 

1

Synonimy

  • zna pojecie synonimu (wyrazu bliskoznacznego)
  • zauważa synonimy w podanym tekście
  • stara się stosować synonimy
  • potrafi wybrać synonimiczne pary wyrazów

 

  • unika błędów powtórzeniowych przez stosowanie synonimów w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych
  • zastępuje podane wyrazy odpowiednimi synonimami
  • świadomie wykorzystuje różnorodne synonimy do wzbogacenia swoich wypowiedzi ustnych i pisemnych, unikając błędów powtórzeniowych oraz precyzyjnie oddając treść przekazywanego komunikatu
  • zauważa i poprawia błędy powtórzeniowe, wykorzystując synonimy
 

 

1

Homonimy

  • zna pojęcie homonimu
  • rozumie różne znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu
  • wyjaśnia różne znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu na podstawie odpowiedniego słownika
  • wyjaśnia różne znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu na podstawie kontekstu
  • w razie wątpliwości umie posłużyć się właściwym słownikiem
  • poprawnie stosuje różne homonimy
  • wyjaśnia różne znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu bez podanego kontekstu
  • samodzielnie korzysta z odpowiedniego słownika
     

 

1

Antonimy

  • zna pojęcie antonimu (wyrazu o znaczeniu przeciwnym)
  • rozumie różnicę między wyrazami o znaczeniu przeciwnym i przeciwstawnym
  • umie łączyć w pary wyrazy o znaczeniu przeciwnym i przeciwstawnym
  • potrafi zredagować własny tekst, wykorzystując antonimy
 

 

  • świadomie stosuje antonimy w wypowiedziach ustnych i pisemnych ze względu na ich funkcję stylistyczną
  • dostrzega i rozumie zjawisko używania antonimów w tekstach reklamowych i oceniających ze względu na ich funkcję opiniotwórczą
  • analizuje funkcję antonimów w różnych tekstach literackich, zwłaszcza poetyckich, interpretuje tekst literacki ze względu na stylistyczną funkcję antonimów

 

1

Neologizmy. Rodzaje neologizmów

  • zna pojęcie neologizmu
  • zna kryteria podziału neologizmów na słowotwórcze, znaczeniowe, frazeologiczne i zapożyczenia
  • rozumie i wyjaśnia, w jaki sposób powstały neologizmy słowotwórcze
  • rozróżnia i rozpoznaje neologizmy słowotwórcze, znaczeniowe, frazeologiczne i zapożyczenia
  • dostrzega napływ neologizmów do współczesnego języka polskiego, próbuje ocenić to zjawisko
  • poprawnie rozróżnia i rozpoznaje neologizmy słowotwórcze, znaczeniowe, frazeologiczne i zapożyczenia
  • potrafi ocenić zasadność użycia neologizmu słowotwórczego lub zapożyczenia zarówno w tekstach własnych, jak literackich, a przede wszystkim użytkowych, np. w reklamie
  • w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych stosuje neologizmy tylko wtedy, gdy jest to uzasadnione, nie nadużywa zapożyczeń
  • znajduje polskie odpowiedniki zbytecznych zapożyczeń
     

 

1

Neologizmy artystyczne

  • znajduje neologizmy artystyczne w tekście literackim
  • próbuje wyjaśnić znaczenie neologizmów artystycznych
  • wyjaśnia znaczenie neologizmów artystycznych, uzasadnia celowość ich użycia, rozpoznaje sposób ich powstawania
  • poprawnie rozpoznaje sposób powstania neologizmów artystycznych
  • interpretuje tekst literacki, właściwie określając funkcję stylistyczną neologizmów artystycznych
     

 

1

Archaizmy i archaizacja języka

  • znajduje archaizmy w tekście literackim
  • wyjaśnia znaczenie archaizmów na podstawie przypisów
  • potrafi zastąpić archaizmy wyrazami współczesnymi na podstawie przypisów
  • potrafi znaleźć współczesne formy gramatyczne wyrazów dawnych
  • próbuje samodzielnie wyjaśnić znaczenie niektórych archaizmów
  • potrafi wyjaśnić znaczenie przysłów i związków frazeologicznych, zawierających archaizmy
  • rozumie zjawisko archaizacji języka i jego funkcję stylistyczną
  • potrafi na podstawie kontekstu znaleźć współczesne znaczenie niektórych archaizmów
  • w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo stosuje przysłowia i związki frazeologiczne zawierające archaizmy
  • próbuje archaizować język niektórych swoich wypowiedzi dla oddania kolorytu lokalnego epoki
     

 

1

Dialekt, dialektyzmy i dialektyzacja języka

  • zna pojęcia: dialekt, dialektyzm i dialektyzacja
  • znajduje dialektyzmy w tekście literackim
  • próbuje wyjaśnić znaczenie niektórych dialektyzmów na podstawie przypisów
  • wie, w jakich rejonach Polski zachowały się gwary
  • zauważa różnice między gwarami: mazowiecką, kaszubską, podhalańską, śląską, mazurską
  • potrafi znaleźć odpowiedniki z języka ogólnopolskiego dla niektórych dialektyzmów
  • potrafi na podstawie podanego tekstu wskazać niektóre charakterystyczne cechy gwary mazowieckiej, kaszubskiej, podhalańskiej, śląskiej, mazurskiej
  • rozumie zjawisko dialektyzacji języka i jego funkcję stylistyczną
  • potrafi na podstawie kontekstu znaleźć odpowiedniki z języka ogólnopolskiego dla niektórych dialektyzmów
  • rozróżnia gwary: mazowiecką, kaszubską, podhalańską, śląską, mazurską
  • rozumie konieczność zachowania podwójnej kompetencji językowej na tych terenach Polski, gdzie mówi się gwarą
     

 

FORMY WYPOWIEDZI

1

Podanie

  • redaguje podanie według podanego wzoru
  • redaguje podanie według wzoru, podaje argumentację
  • stosuje stałe elementy podania
  • redaguje podanie
  • stosuje odpowiedni styl oraz zwyczajowe formuły
  • zachowuje poprawny układ graficzny
  • samodzielnie redaguje podanie
  • zachowuje wszystkie stałe elementy
  • stosuje oficjalny, zwięzły styl
  • samodzielnie i przekonująco motywuje podanie
  • poprawnie stosuje wymagane zwroty grzecznościowe
     

 

2

List prywatny i oficjalny

  • zna zasady pisania listu
  • stara się stosować stałe elementy (np. nagłówek, data, miejscowość, pozdrowienia, podpis, PS)
  • wie, że zaimki osobowe w liście należy pisać wielką literą
  • wie, co to jest list otwarty
  • rozróżnia różne rodzaje listu (prywatny i oficjalny)
  • poprawnie redaguje list prywatny
  • rozpoznaje rozmaite części listu
  • stara się redagować list oficjalny
  • rozumie, w jakim celu pisze się list otwarty
  • redaguje list prywatny i oficjalny
  • dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej, uzależnia go od adresata
  • zachowuje poprawną kompozycję
  • pisząc list otwarty, posługuje się różnymi argumentami
  • redaguje list prywatny i oficjalny, także list otwarty, wchodząc w różne role, dostosowując styl wypowiedzi do sytuacji
  • wprowadza związki frazeologiczne, bogate słownictwo
  • świadomie i celowo dobiera środki językowe dla nadania wypowiedzi charakteru prywatnego lub oficjalnego
  • łączy fakty, syntezuje, dedukuje, trafnie i wnikliwie analizuje poruszane problemy
  • pisząc list otwarty, tworzy wypowiedź o charakterze polemicznym, przytacza różnorodne argumenty
  • zachowuje spójną, logiczną i przejrzystą kompozycję wypowiedzi
     

 

3

Przemówienie

  • redaguje przemówienie według podanego planu
  • z pomocą nauczyciela gromadzi argumenty na poparcie tezy
  • z pomocą nauczyciela wyciąga wnioski z przytoczonych argumentów
  • stosuje trójdzielną kompozycję wypowiedzi
  • stara się używać różnych środków językowych dla poparcia swojego stanowiska
  • sporządza plan kompozycyjny przemówienia
  • porządkuje argumenty
  • wyciąga ogólne wnioski na podstawie przeprowadzonej argumentacji
  • stosuje trójdzielną kompozycję wypowiedzi z zachowaniem odpowiednich proporcji
  • używa różnych środków językowych dla poparcia swojego stanowiska
  • formułując własną opinię, posługuje się przykładami ze świata kultury i sztuki, życia publicznego, własnych doświadczeń
  • selekcjonuje argumenty i wybiera najtrafniejsze
  • logicznie porządkuje argumenty
  • samodzielnie wyciąga wnioski
  • posługuje się cytatami i innymi środkami retorycznymi
  • dobiera odpowiednie słownictwo i składnię dla oddania dynamiki tekstu
  • stosuje zwroty i wyrażenia uzasadniające stanowisko nadawcy
  • zachowuje spójność wypowiedzi, także poprzez językowe nawiązania pomiędzy poszczególnymi częściami pracy
  • tworzy wypowiedź o charakterze polemicznym, przytacza różnorodne argumenty
  • łączy fakty, syntezuje, dedukuje, trafnie i wnikliwie analizuje poruszane problemy
  • prowadzi logiczny i spójny wywód, z którego wyprowadza samodzielne wnioski
  • poprawnie wprowadza umiejętnie dobrane cytaty dla poparcia własnych argumentów
  • świadomie i celowo posługuje się obrazowym, zrozumiałym, dojrzałym stylem i składnią, odpowiednią do sytuacji komunikacyjnej i adresata wypowiedzi
  • świadomie i celowo dobiera środki językowe dla nadania wypowiedzi charakteru ekspresywnego, wprowadza różnorodne figury retoryczne (np. pytania retoryczne, wykrzyknienia, obrazowe porównania i przenośnie, gry słów, hiperbole, kontrast, powtórzenia, cytaty)
  • wygłaszając mowę, potrafi przykuć uwagę słuchaczy i przekonać ich do swoich poglądów
     

 

2

Wywiad

  • zna zasady przeprowadzania wywiadu
  • zna różne rodzaje wywiadów
  • potrafi z pomocą nauczyciela ułożyć pytania do wywiadu
  • układa pytania do wywiadu na zadany temat
  • rozumie relacje zachodzące między dziennikarzem a rozmówcą i ich wpływ na charakter rozmowy

 

  • samodzielnie formułuje pytania do wywiadu
  • dostosowuje formę pytań do rozmówcy i powagi tematu
  • nawiązuje do wcześniejszych wypowiedzi rozmówcy
  • wykorzystuje zdobytą wcześniej wiedzę na temat osoby, z którą rozmawia, lub problemu, którego dotyczy rozmowa
  • stara się uważnie słuchać i szanować poglądy rozmówcy
  • samodzielnie formułuje niebanalne pytania do wywiadu na zadany temat
  • potrafi reagować na nieprzewidziane wypowiedzi rozmówcy, zadaje spontanicznie nieprzygotowane wcześniej pytania
  • prowokuje do przedstawienia i obrony wypowiadanych sądów
  • umie sformułować własną opinię na temat przeczytanych, obejrzanych lub wysłuchanych wywiadów
  • krytycznie ustosunkowuje się do taniej sensacji, naruszania prywatności, efekciarstwa w popularnych programach telewizyjnych i kolorowych pismach
 

 

 

OCENA CELUJĄCA . UCZEŃ :

-czyta pozycje spoza kanonu lektur ;

-twórczo i wzorowo redaguje wypowiedzi pisemne ;

-poszerza swe wiadomości z nauki o języku ;

-podejmuje twórcze działania ;

-pisze bezbłędnie ;

-osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych , ortograficznych , poetyckich , recytatorskich i czytelniczych .

Język Polski

Nauczyciele języka polskiego


mgr Małgorzata Brosz

mgr Agata Chmielniak

mgr Wioletta Czech

mgr Beata Przewoźnik


You are here: