• sztandar
  • wejscie
  • wejscie2

Ignacy Łukasiewicz


 Ignacy Łukasiewicz
(1822-1882)

Aptekarz, wynalazca lampy naftowej. Założył pierwszą na świecie kopalnię ropy naftowej. Był posłem do galicyjskiego Sejmu Krajowego.


Menu Główne

Przedmiotowy System Oceniania - język polski

PRZEDMIOTOWY SYSTEM OCENIANIA Z JĘZYKA POLSKIEGO

 

 

  1. O organizacji pracy, wymaganiach szkolnych, treściach przedmiotowych, systemie oceniania uczniowie informowani są na lekcji organizacyjnej przez nauczyciela przedmiotu.

Z notatką zamieszczoną w zeszycie powinni zapoznać się rodzice.

 

  1. W trakcie semestru oceniane są następujące formy pracy uczniów :

Sprawdzian działowy, zadanie klasowe - 0 - 20 pkt

Kartkówka - 0 - 10 pkt

Odpowiedź ustna - 0 - 10 pkt

Zadanie domowe: dłuższe - 0 - 10 pkt

krótkie - 0 - 5 pkt

Praca na lekcji - 0 - 5 lub 0 - 10 pkt

 

  1. Uczeń zobowiązany jest przynosić na zajęcia zeszyt (lekcje są numerowane i datowane), wskazane podręczniki lub lekturę albo inne pomoce niezbędne do wykonania zapowiedzianej pracy.

 

  1. Uczeń ma obowiązek prowadzić systematyczne notatki na każdej lekcji w zeszycie lub, jeśli zapomniał zeszytu, na kartce. Notatki z lekcji, na których uczeń był nieobecny powinny być przepisane, a nie skserowane (wyjątek stanowi dłuższa choroba ucznia). Jeśli nauczyciel nie zleci inaczej, zadania domowe uczniowie piszą ręcznie, nie wklejają odbitek ksero.

 

  1. Braki: zadania, zeszytu, wymaganego podręcznika, itd. są zgłaszane nauczycielowi na początku zajęć. Uczeń może zgłosić bez żadnych konsekwencji braki 3 razy w trakcie semestru (w przypadku 4 - 6 lekcji tygodniowo).

Po wyczerpaniu limitu za brak: zadania, zeszytu, wymaganego podręcznika, itd. uczeń otrzymuje każdorazowo (-1) punkt.

 

  1. Zadanie nieodrobione musi być uzupełnione do następnej lekcji.

 

  1. Brak zadania, którego termin był podany ze znacznym wyprzedzeniem (co najmniej 3 dni ) - np. wypracowania, recytacji, prezentacji lektury, itp. - wiąże się z oceną niedostateczną czyli 0/5 lub 0/10 pkt.

Stopień ten uczeń może poprawić wykonując zaległą pracę w ciągu jednego tygodnia - otrzymuje wtedy dodatkową ocenę.

 

  1. Odstępstwa od tych zasad są uwzględniane tylko w przypadku ważnych spraw szkolnych lub losowych (informacja ustna lub pisemna od rodziców).

 

  1. Uczeń ma prawo do zgłoszenia nieprzygotowania do lekcji (rozumianego jako nieprzygotowanie do odpowiedzi ustnej) 3 razy w trakcie semestru( w przypadku 4 - 6 lekcji tygodniowo).

Zgłoszenie nieprzygotowania po raz kolejny, niż dopuszczona ilość, oznacza otrzymanie oceny niedostatecznej w kategorii odpowiedź ustna. (0/10).

 

  1. Uczeń nie może zgłaszać nieprzygotowania w przypadku wcześniej zapowiedzianej formy sprawdzania wiedzy (kartkówka, sprawdzian, itp.).

 

  1. Nauczyciel ocenia aktywność ucznia wpisując w dzienniku lub notatniku plusy. Przez aktywność rozumie się: aktywny udział w lekcji, rozwiązywanie dodatkowych, nieobowiązkowych zadań, formułowanie wniosków i wyrażanie opinii, udział w konkursach itp.

Za cztery (4) plusy uczeń uzyskuje 1 punkt dodatkowy wpisywany w rubryce „aktywność”.

 

  1. Uczeń ma prawo zgłosić się do odpowiedzi ustnej .

 

  1. Sprawdziany, testy, zadania klasowe, wypracowania obejmują cały materiał realizowanego działu. Zapowiedziane są z tygodniowym wyprzedzeniem.

Liczba sprawdzianów z różnych przedmiotów w tygodniu nie może przekraczać trzech, a w ciągu dnia - jednego. Jeżeli w danym tygodniu nie odbędzie się zapowiedziany sprawdzian, automatycznie przesunięty zostaje na najbliższą lekcję bez względu na ilość zapowiedzianych w tym terminie sprawdzianów.

Sprawdziany można poprawiać w terminie ustalonym przez nauczyciela w okresie do dwóch tygodni od momentu zapoznania się ucznia z oceną. Za ocenę ze sprawdzianu uznaje się wtedy ocenę z poprawy (do posiadanej ilości punktów dodaje się lub odejmuje różnicę punktów uzyskaną w wyniku poprawy). Rezygnacja (lub nieprzystąpienie do pisania w określonym terminie) równoznaczna jest z oceną 0 punktów.

 

  1. Sprawdziany i zadania klasowe są obowiązkowe. W przypadku nieobecności uczeń powinien je napisać w terminie ustalonym przez nauczyciela w okresie do dwóch tygodni od pierwszego dnia pobytu w szkole. Rezygnacja równoznaczna jest z oceną 0 pkt.

 

  1. Kartkówki trwają około 10 – 15 min i obejmują materiał z 1 – 3 ostatnich lekcji. Kartkówki są obowiązkowe, a w przypadku nieobecności trzeba je uzupełnić. Możliwość poprawy kartkówki do uzgodnienia z nauczycielem na zasadach opisanych powyzej.

 

  1. W okresie przed klasyfikacją semestralną lub końcoworoczną terminy poprawy kartkówek lub innych sprawdzianów mogą ulec zmianie.

 

  1. Jeżeli podczas jakichkolwiek formy sprawdzania wiedzy uczeń dopuszcza się oszustwa, otrzymuje ocenę niedostateczną bez możliwości poprawy.

 

  1. Uczeń, który opuścił lekcje, ma obowiązek nadrobić braki w wiadomościach, zapisach lekcyjnych, pracach domowych i ćwiczeniach. W przypadku nieobecności dłuższej niż tydzień termin uzupełnienia braków należy ustalić z nauczycielem.

 

  1. Uczniowie klas pierwszych gimnazjum nie otrzymują ocen niedostatecznych przez pierwsze dwa tygodnie nauki.

 

 

  1. Nauczyciel jest obowiązany, na podstawie opinii poradni psychologiczno-pedagogicznej, dostosować wymagania edukacyjne do indywidualnych potrzeb psychofizycznych i edukacyjnych ucznia, u którego stwierdzono zaburzenia i odchylenia rozwojowe lub specyficzne trudności w uczeniu się, uniemożliwiające sprostanie tym wymaganiom.

 

  1. Kryteria oceniania form pracy uczniów są przedstawiane na bieżąco i udostępniane na żądanie rodziców.





Wymagania edukacyjne klasa 3

ewa nowak

PLAN WYNIKOWY świat w słowach i obrazach  kl. iii

                                   

                                                                                               rozdział i  początki świata, początki słowa

 

 

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                           WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Dzieje Utanapisztima

Deukalion i Pyrra

  • odtwarza najważniejsze wydarzenia obu tekstów
  • wskazuje przyczyny potopu w jednym z tekstów
  • wie, że obydwa teksty reprezentują mit jako gatunek literacki

 

 

  •  relacjonuje przebieg wydarzeń z obu tekstów
  • wskazuje przyczyny potopu w obu tekstach
  • przypomina cechy mitu jako gatunku literackiego
  • porównuje przebieg wydarzeń w obu tekstach
  • wskazuje przyczyny i wymienia znaki potopu w obu testach
  • wyjaśnia, dlaczego oba teksty reprezentują mit jako gatunek literacki

 

  • wymienia i komentuje podobieństwa w przebiegu wydarzeń
  • określa symbolikę elementów świata przedstawionego w obu tekstach
  • wyjaśnia uniwersalne znaczenia obu mitów

 

Stary Testament

Dzieje Noego. Potop

 

  • wymienia w kolejności najważniejsze wydarzenia tekstu
  • przedstawia i krótko charakteryzuje Noego
  • wskazuje realistyczne elementy świata przedstawionego

 

  • krótko streszcza przebieg wydarzeń
  • odtwarza polecenia i ostrzeżenia skierowane przez Boga do Noego
  • wskazuje symboliczne elementy świata przedstawionego

 

  • porównuje przebieg wydarzeń z tekstu biblijnego i tekstów mitów
  •  określa relacje między Bogiem a Noem
  • przypomina definicję motywu, wylicza istotne motywy z tekstu

 

  • wskazuje wydarzenia o charakterze symbolicznym, komentuje je
  • wyjaśnia symboliczny sens przymierza zawartego przez Boga z Noem
  • podaje przykłady utworów literackich, filmowych, w których wykorzystane zostały motywy z tekstu biblijnego, wyjaśnia ich rolę w utworach

 

Anna Świderkówna Biblijny i niebiblijny potop

 

  • wie, że tekst należy do literatury naukowej
  • wydobywa z tekstu informacje geograficzne i historyczne
  • wymienia utwory literackie przywoływane w tekście
  • określa tematykę tekstu
  • wskazuje fragmenty przedstawiające fakty, odtwarza je
  • wymienia wspólne motywy występujące w przywołanych w tekście utworach

 

  • wydobywa z tekstu tezy
  • wskazuje fragmenty zawierające opinie autorki, ustala, czego dotyczą
  • na podstawie tekstu przedstawia różnice między zawartością mitów  a treścią tekstów biblijnych

 

  • odtwarza argumenty przedstawione przez autorkę
  • wskazuje fragmenty zawierające wnioski, odtwarza je
  • na podstawie tekstu przedstawia literackie losy motywu potopu 

 

Nowy Testament

Miłosierny Samarytanin

  • wymienia elementy świata przedstawionego,
  • wymienia bohaterów opowieści Jezusa,
  • wyjaśnia dwa znaczenia słowa samarytanin (Samarytanin)

 

 

  • odtwarza przebieg wydarzeń,
  • przedstawia i krótko charakteryzuje bohaterów przypowieści Jezusa,
  • wyjaśnia, czym się cechuje postawa samarytańska

 

  • omawia sposób prowadzenia narracji,
  • nazywa wartości, reprezentowane przez bohaterów,
  • podaje przykłady postawy samarytańskiej

 

 

  • wyjaśnia, dlaczego tekst jest przypowieścią,
  • wyjaśnia moralny sens przypowieści,
  • wyjaśnia, jakie znaczenie dla świata mają ludzie o postawie samarytańskiej

 

Nowy Testament Przypowieść o talentach

 

 

  • opowiada własnymi słowami treść przypowieści
  • czyta ze zrozumieniem definicję przypowieści, próbuje ją odtworzyć własnymi słowami
  • wskazuje i nazywa dominujące w tekście  części mowy
  • wyodrębnia dosłowne i przenośne znaczenie przypowieści
  • wyjaśnia, czym cechuje się przypowieść jako gatunek literacki
  • analizuje szyk wyrazów w zdaniach

 

  • wyjaśnia przenośne znaczenie przypowieści
  • uzasadnia, dlaczego tekst jest przypowieścią
  • analizuje budowę zdań

 

 

  • wyjaśnia, z czego wynika i czego dotyczy uniwersalny charakter tekstu
  • podaje przykłady innych przypowieści, formułuje ich przesłanie moralne
  • wymienia cechy stylu biblijnego

 

Platon

Uczta (fragmenty)

  • zbiera informacje na temat postaci Erosa,
  • na podstawie tekstu wypisuje cechy Erosa,
  • układa pytania na podstawie rozmowy przedstawionej w tekście

 

 

  • porządkuje informacje dotyczące Erosa,
  • zestawia cechy Erosa,
  • dostrzega filozoficzny charakter ułożonych pytań

 

  • na podstawie różnych źródeł przedstawia postać Erosa,
  • kojarzy postać Erosa z pojęciem miłości, charakteryzuje tyo uczucie na podstawie tezy zawartej w tekście,
  • wyjaśnia, czym zajmuje się filozofia

 

  • przedstawia sposoby prezentowania postaci Erosa w różnych tekstach kultury,
  • przedstawia różne sposoby obrazowania motywu miłości w znanych tekstach,
  • wyjaśnia, czym zajmują się podstawowe działy filozofii

 

             

 

 

 

                                                                                                   rozdział ii  świat w słowach odbity

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                        WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Pogranicza realizmu

  • odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości,
  • wyjaśnia pojęcia realny / realistyczny

 

 

  •  wie, że fikcja jest wyznacznikiem literatury pięknej,
  • podaje przykłady znanych mu utworów realistycznych
  • rozumie i wyjaśnia pojęcie fikcji literackiej,
  • określa stopień prawdopodobieństwa w znanych mu utworach realistycznych

 

  • wyjaśnia cechy realizmu jako konwencji literackiej,
  • dostrzega w utworach realistycznych metaforę, alegorię, symbol

 

Adam Mickiewicz Reduta Ordona

 

  • sporządza plan przedstawionych w utworze wydarzeń,
  • wskazuje środki językowe przedstawiające walczące wojska,
  • wskazuje elementy świata, którym przypisane zostały barwy,
  • nazywa własne uczucia, wywołane lekturą tekstu,
  • sprawdza w podanych źródłach informacje o Ordonie jako postaci historycznej
  •  

 

  •  tytułuje wyodrębnione wydarzenia,
  • nazywa środki poetyckie służące przedstawieniu walczących wojsk,
  • zestawia i porównuje elementy świata, które zostały przedstawione za pomocą barw,
  • wskazuje wersy wywołujące uczucia odbiorcy, nazywa te uczucia,
  • przedstawia Ordona jako bohatera tekstu literackiego

 

  • wskazuje formy, pozwalające określić narratora, krótko go prezentuje,
  • rozpoznaje kontrast jako zasadę prezentacji walczących wojsk,
  • wyjaśnia symboliczne znaczenie barw,
  • nazywa środki poetyckie, za pomocą których eksponowane są emocje i uczucia,
  • porównuje Ordona jako postać historyczną i bohatera literackiego, formułuje wnioski

 

  • wyodrębnia z tekstu części narracyjne, opisowe, refleksyjne,
  • wyjaśnia funkcję kontrastu w budowaniu znaczeń tekstu,
  • wyjaśnia symbolikę występujących w tekście motywów,
  • wyjaśnia, z czego wynika dynamika i emocjonalizm tekstu, określa ich wpływ na odbiorcę,
  • wyjaśnia cel kreowania poetyckiej legendy

Sztuka opowiadania, czyli co zrobić, by inni nas słuchali

 

  • dostrzega cel i intencję wypowiedzi,
  • zna i nazywa podstawowe środki retoryczne,
  • prezentuje krótkie przemówienie
  • wskazuje w tekście fragmenty, na podstawie których można określić cel i intencję wypowiedzi,
  • wskazuje w tekście podstawowe środki retoryczne,
  • prezentuje przemówienie, w którym wyraźnie eksponuje intencję, stosuje podstawowe środki retoryczne

 

  • wie, jakimi sposobami można wyeksponować cel i intencję wypowiedzi,
  • wyjaśnia, na czym polegają i czemu służą podstawowe środki retoryczne,
  • prezentuje przemówienie, stosuje znane środki retoryczne, przedstawi argumenty

 

  • formułuje wypowiedź, w której wyraźnie eksponuje cel i intencję,
  • stosuje funkcjonalnie środki retoryczne w wypowiedzi,
  • prezentuje przemówienie, przedstawia tezę, argumenty, kontrargumenty, stosuje różnorodne figury retoryczne

 

Czesław Miłosz Dolina Issy (fragment)

  • wskazuje w tekście informacje, pozwalające ukonkretnić miejsce i czas opisanych wydarzeń,
  • wypisuje nazwy roślin i zwierząt

 

 

  • określa dosłowną tematykę fragmentu,
  • dobiera z tekstu określenia do nazw roślin i zwierząt

 

  • wskazuje fragmenty o charakterze refleksji,
  • komentuje sposób przedstawienia świata przyrody w tekście

 

 

  • ustala tematykę refleksji,
  • określa relacje między bohaterem a światem przyrody

 

Gustaw Herling-Grudziński Pierścień

 

  • dostrzega dwa ciągi wydarzeń przedstawionych w tekście,
  • dostrzega narrację pierwszoosobową,
  • wie, czym jest dygresja

 

  • wskazuje podobieństwa obu historii,
  • zbiera informacje o narratorze na podstawie jego wypowiedzi,
  • wskazuje w tekście opowiadania dygresje

 

 

  • porównuje obie historie, wskazuje podobieństwa i różnice między nimi,
  • określa związki między narratorem a autorem opowiadania,
  • określa tematykę i sposoby językowego wprowadzania dygresji w opowiadaniu

 

  • określa budowę  opowiadania, odtwarza kompozycję tekstu,
  • charakteryzuje specyfikę narracji utworu,
  • umie wprowadzić dygresje do własnej wypowiedzi
  • formułuje pytania, dotyczące elementów świata przedstawionego, co do których brak informacji w tekście opowiadania,
  • wylicza bohaterów utworu, gromadzi o nich informacje zawarte w tekście

Sławomir Mrożek Szuler

 

  • dostrzega związki z przypowieścią wynikające z nieokreśloności elementów świata przedstawionego,
  • próbuje określić typy osobowości reprezentowane przez bohaterów

 

  • wyjaśnia symboliczne znaczenia motywu gry,
  • przedstawia i określa postawy bohaterów

 

  • próbuje odczytać naddane znaczenia utworu,
  • wyjaśnia alegoryczne znaczenia postaw bohaterów

 

Paweł Huelle Weiser Dawidek

 

  • odtwarza najważniejsze informacje dotyczące narratora,
  • wymienia etapy życia narratora,
  • odtwarza okoliczności zawarcia znajomości z Weiserem Dawidkiem przez bohaterów,
  • odtwarza główne informacje dotyczące Weisera Dawidka
  • układa najważniejsze wydarzenia z życia narratora w porządku chronologiczny,
  • wymienia i nazywa plany czasowe fabuły,
  • przedstawia codzienne życie bohaterów,
  • przedstawia stosunek bohaterów do Weisera Dawidka

 

  • charakteryzuje narratora,
  • łączy etapy życia narratora z wydarzeniami historycznymi,
  • wyjaśnia, na czym polegała niezwykłość postaci Weisera Dawidka,
  • wyjaśnia, na czym polega i z czego wynika odmienność Weisera Dawidka

 

 

  • określa i uzasadnia swoją opinię o narratorze,
  • analizuje konstrukcję fabuły utworu,
  • przedstawia i komentuje relacje łączące bohaterów,
  • wykorzystując odwołania do utworu przedstawia problem „inności” w świecie i stosunku ludzi do niej

 

 

             

 

 

 

 

                                                                                            rozdział iii  światy odległe, światy nasze?

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                               WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Wyprawa w krainę cudowności

  • rozpoznaje w tekstach elementy fantastyki

 

 

  • podaje przykłady utworów, w których występują elementy fantastyki różnego rodzaju
  • wskazuje przyczyny wykorzystywania elementów fantastycznych przez twórców różnych dziedzin sztuki

 

  • próbuje wyjaśnić funkcje elementów fantastycznych różnego rodzaju

 

Juliusz Słowacki Balladyna (fragmenty)

 

  • dzieli postacie dramatu na realistyczne i fantastyczne,
  • opowiada o postępowaniu wskazanych bohaterów,
  • uzasadnia, że utwór jest dramatem

 

  • dzieli wydarzenia na realistyczne i fantastyczne,
  • nazywa cechy charakteru i osobowości wybranych bohaterów, popiera je przykładami z tekstu,
  • uzasadnia, że utwór jest tragedią

 

 

  • określa czas i miejsce przedstawionych  wydarzeń, potwierdza swe spostrzeżenia cytatami z tekstu,
  • przedstawia motywy postępowania wybranych bohaterów,
  • wyjaśnia pojęcie tragizm, wskazuje jego źródła w dramacie Słowackiego
  • określa konwencję, w jakiej został zaprezentowany świat przedstawiony dramatu,
  • komentuje i ocenia postępowanie bohaterów dramatu,
  • wskazuje różnice między dramatem antycznym a dramatem Słowackiego

 

John Tolkien Władca pierścieni (fragmenty)

 

  • wyodrębnia elementy świata przedstawionego w utworze, wstępnie je omawia,
  • wymienia motywy ważne dla znaczeń tekstu,
  • tworzy opis przedmiotu o cechach realistycznych
  • prezentuje elementy świata przedstawionego w utworze,
  • na podstawie informacji z podręcznika wymienia kulturowe znaczenia   motywu pierścienia,
  • tworzy rozbudowany opis przedmiotu o cechach  realistycznych

 

  • wskazuje w tekście elementy podobne do świata przedstawionego baśni,
  • wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu pierścienia w tekście,
  • tworzy opis przedmiotu o cechach magicznych

 

  • wyjaśnia, na czym polega specyfika świata przedstawionego w utworach fantasy,
  • porównuje sposób wykorzystania motywu pierścienia w tekście realistycznym i utworze fantasy,
  • tworzy opis przedmiotu, stosuje bogate słownictwo określające jego cechy

 

Józef Mehoffer Dziwny ogród (reprodukcja obrazu). Sztuka patrzenia

  • wylicza elementy warstwy przedstawieniowej obrazu,
  • krótko opisuje świat przyrody przedstawionej na obrazie, 
  • komentuje tytuł dzieła

 

 

  • wskazuje elementy realistyczne i niezwykłe w warstwie przedstawieniowej obrazu,
  • opisuje postacie przedstawione na obrazie,
  • wstępnie określa nastrój, panujący w świecie przedstawionym na obrazie
  • określa relacje przestrzenne między elementami warstwy przedstawieniowej,
  • opisuje relacje zachodzące między postaciami przedstawionymi na obrazie,
  • wskazuje malarskie środki budujące nastrój obrazu

 

  • wskazuje symboliczne znaczenia elementów przedstawionych na obrazie,
  • opisuje relacje między postaciami a światem natury,
  • zestawia atmosferę i nastrój obrazu z motywami arkadyjskimi

 

Aldous Huxley Nowy wspaniały świat (fragmenty)

 

 

  • określa czas przedstawionych wydarzeń, uzasadnia swą opinię odwołaniami do tekstu,
  • odtwarza proces stwarzania człowieka przedstawiony we fragmencie,
  • próbuje przedstawić własną ocenę przedstawionego w tekście świata

 

  • określa miejsce wydarzeń, przytacza i komentuje związane z nim cytaty,
  • wskazuje cele, którym ma służyć działalność opisanego laboratorium,
  • przedstawia własną ocenę świata opisanego w utworze

 

 

  • wyodrębnia wypowiedzi bohaterów, na tej podstawie określa ich stosunek do rzeczywistości, w której się znajdują,
  • przedstawia wpływ techniki na życie ludzi,
  • dostrzega ironię jako sposób prezentacji świata

 

 

  • na podstawie wypowiedzi narratora określa jego stosunek do opisywanego świata,
  • komentuje i ocenia wpływ techniki, wynalazków na życie ludzi w opisanym świecie,
  • wskazuje cel wykorzystania ironii w prezentowaniu świata

 

 

Stanisław Lem Dzienniki gwiazdowe (fragmenty)

  • wymienia przedmioty, miejsca, zachowania ludzi znane z rzeczywistości,
  • odtwarza podstawowe informacje o planecie i jej mieszkańcach,
  • nazywa swoje odczucia wywołane przeczytanym tekstem

 

 

  • wymienia niezwykłe elementy świata przedstawionego,
  • wskazuje charakterystyczne cechy mieszkańców planety,
  • przedstawia swoje opinie o literaturze science fiction

 

 

  • dostrzega motyw wędrówki, określa jej dosłowny cel,
  • wymienia zaskakujące umiejętności i możliwości mieszkańców planety,
  • porównuje literaturę fantasy i literaturę science fiction

 

  • wyjaśnia przenośne znaczenia motywu wędrówki przedstawionej w tekście,
  • przedstawia sposób postrzegania człowieka przez mieszkańców planety,
  • porównuje teksty reprezentujące różne typy fantastyki, wskazuje podobieństwa i różnice

 

Po co czytamy science fiction?

 

  • wymienia cechy odróżniające fantastykę naukową od baśni

 

  • wskazuje tematy, podejmowane przez literaturę science fiction

 

  • wyjaśnia, czym charakteryzuje się literatura science fiction

 

  • komentuje przyczyny popularności literatury science fiction

Zestawiam, porównuję, formułuję wnioski

 

  • gromadzi wskazany materiał do porównania,
  • tworzy wypowiedź z zachowaniem trójdzielnej kompozycji

 

  • samodzielnie gromadzi materiał do porównania,
  • stosuje trójdzielną kompozycję w wypowiedzi, łączy logicznie części kompozycyjne

 

 

 

  • samodzielnie gromadzi i porządkuje materiał do porównania,
  • formułuje w wypowiedzi porównawczej tezę uzasadnienie, wnioski
  • świadomie, celowo i funkcjonalnie gromadzi i porządkuje materiał do porównania,
  • tworzy spójną, logiczną, wyczerpującą wypowiedź, której tematem jest porównanie (osób, zjawisk, tekstów)

 

             

 

 

                                                                                                  

                                                                                                       rozdział iv fotofrafia naszego świata

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                               WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Ireneusz Dańko Przeklęta woda

  • wie, że tekst jest reportażem

 

 

 

  • wymienia cechu reportażu
  • wskazuje cechy reportażu w tekście

 

  • wyjaśnia, co odróżnia literaturę faktu od literatury pięknej

Marek Miller Reporterów sposób na życie

 

  • formułuje temat tekstu,
  • zapoznaje się z definicją reportażu, odtwarza ją

 

  • wyodrębnia w tekście fragmenty mówiące o cechach reportażu,
  • wyjaśnia, kiedy można nazwać tekst reportażem

 

 

  • wyodrębnia fragmenty o charakterze komentarza autorskiego,
  • nazywa cechy charakteru przydatne w pracy reportera
  • określa temat i kompozycję tekstu,
  • wyjaśnia, na czym polega specyfika reporterskiego oglądu świata
 

Ryszard Kapuściński Imperium (fragmenty)

 

  • odtwarza główne realia przedstawione w tekście,
  • wskazuje zwroty, pozwalające rozpoznać autora – narratora,
  • rozróżnia reportaż i reportaż literacki
  • wyodrębnia z tekstu informacje o charakterze historycznym,
  • gromadzi informacje związane z autorem- narratorem,
  • wyjaśnia, czym cechuje się reportaż literacki

 

  • zestawia i porównuje informacje związane z czasem relacji i czasem historycznym,
  • omawia relacje autora z opisywaną przez niego rzeczywistością,
  • komentuje język reportażu literackiego

 

  • określa związki i relacje między  wszystkimi informacjami w tekście,
  • komentuje refleksje autora na temat opisywanej rzeczywistości,
  • uzasadnia, dlaczego tekst jest reportażem literackim

 

             

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                                  rozdział v refleksja o naszym świecie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                               WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Leszek Kołakowski Mini-wykłady o maxi-sprawach. O podróżach

  • wypisuje z tekstu pytania sformułowane przez autora,
  • wyodrębnia w tekście wstęp, rozwinięcie i zakończenie,
  • cytuje z tekstu fragment będący definicją podróży, odtwarza go własnymi słowami,

 

 

  • porządkuje wypisane pytania według zaproponowanej przez siebie zasady,
  • określa zawartość treściową wstępu, rozwinięcia, zakończenia,
  • przytacza za tekstem cechy charakterystyczne podróży,

 

  • wyszukuje w tekście przykłady antytezy i pytania retorycznego,
  • wyodrębnia w tekście problem, argumenty, wnioski,
  • wskazuje przyczyny, dla których człowiek podejmuje podróże,

 

 

  • określa funkcję zastosowanych w tekście środków retorycznych,
  • odtwarza kompozycję tekstu jako wykładu popularnonaukowego,
  • odtwarza tok myślowy zawarty w tekście,

 

Świat nie jest czarno-biały, czyli hipoteza i kontrargument

 

  • wie, czym jest teza, a czym hipoteza,
  • formułuje argumenty
  • zestawia tezę z tezą przeciwną,
  • zestawia w prosty sposób argumenty z kontrargumentami

 

 

  • formułuje hipotezy dotyczące wskazanych problemów,
  • sygnalizuje odpowiednimi zwrotami wprowadzenie kontrargumentów
  •  
  • świadome stosuje zwroty językowe sygnalizujące hipotetyczność sądów,
  • świadomie komponuje w wypowiedzi argumenty i kontrargumenty 
 

Joanna Szczepkowska

O miłości pięknego do brzydkiej

 

 

 

  • zaznacza w tekście fragmenty opisowe,
  • cytuje z tekstu wprost sformułowaną tezę,
  • wskazuje neologizm, wyjaśnia jego budowę słowotwórczą i znaczenie
  • komentuje zawartość fragmentów opisowych,
  • odtwarza argumenty przedstawione w tekście,
  • nazywa wartości, które można skojarzyć z zastosowanym w tekście neologizmem

 

  • rozróżnia w tekście różne rodzaje opisu, ustala ich funkcje,
  • uzupełnia argumenty przedstawiane w tekście własnymi propozycjami,
  • formułuje cel i intencje zawarte w tekście,
  • wyjaśnia, z czego wynika efekt zaskoczenia czytelnika, formułuje problematykę tekstu,
  • wyjaśnia, w jaki sposób cel i intencje autora uwidaczniają się w tekście
 

Jerzy Pilch

Trzecie przebudzenie?

  • rozpoznaje felieton wśród innych wypowiedzi publicystycznych 

 

 

  • wyjaśnia, czym cechuje się felieton jako gatunek publicystyczny
  • charakteryzuje język felietonu

 

  • omawia felieton jako gatunek publicystyczny, wskazuje cel i intencje oraz sposoby ich eksponowania w tekście felietonu

 

Pierre Levy

Drugi potop

 

 

  • przypomina najważniejsze elementy świata przedstawionego z biblijnej opowieści o potopie,
  • wskazuje w tekście nawiązania do Biblii,
  • na podstawie tekstu krótko charakteryzuje rzeczywistość informacyjną,
  • wskazuje w biblijnej opowieści elementy o charakterze symbolicznym,
  • wyodrębnia z tekstu komentarze autora do fragmentów Biblii,
  • na podstawie tekstu wymienia szanse i zagrożenia w rzeczywistości informacyjnej

 

 

  • wyjaśnia symboliczne znaczenia zawarte w biblijnej opowieści,
  • wyjaśnia, czemu służą przywołane fragmenty Biblii i komentarze do nich,
  • wskazuje w tekście tezę autora, zawierającą diagnozę współczesnego świata

 

 

  • przedstawia biblijny motyw potopu i jego kulturowe znaczenia,
  • formułuje wnioski dotyczące problematyki tekstu,
  • rozpoznaje tekst jako artykuł prasowy, określa jego tematykę i problematykę, wyraża własną opinię związaną z przedstawianą przez tekst problematyką

 

 

             

 

                                                                                   

                                                                                                       rozdział vi świat między wersami

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                              WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Przepis na interpretację

  • czyta uważnie tekst z podręcznika, wypisuje najważniejsze pytania dotyczące interpretacji utworu lirycznego

 

  • próbuje wyodrębnić podstawowe działania związane z interpretacją utworu lirycznego
  • wymienia główne działania związane z interpretacją utworu lirycznego

 

 

  • wie, na czym polega i jak przebiega interpretacja utworu lirycznego

 

Wiliam Szekspir

Sonety

 

  • odtwarza podstawowe informacje na temat Szekspira
  • formułuje główną myśl poznanych sonetów,
  • wie, że sonet jest gatunkiem lirycznym

 

  • odtwarza podstawowe informacje na temat Szekspira i jego twórczości,
  • nazywa główne motywy, występujące w poznanych sonetach,
  • wymienia główne cechy sonetu jako gatunku lirycznego

 

  • na podstawie tekstu wprowadzenia wymienia tytuły dramatów Szekspira, wyjaśnia, na czym polega tragizm w dramatach Szekspira,
  • odtwarza refleksje zawarte w poznanych sonetach,
  • uzasadnia, dlaczego poznane teksty są sonetami

 

  • wyjaśnia, dlaczego Szekspir uznawany jest za najsłynniejszego dramatopisarza świata,
  • analizuje i interpretuje poznane sonety,
  • analizuje budowę poznanych utworów, wskazuje w nich cechy sonetu, proponuje tytuły, eksponujące zawarte w tekstach znaczenia

 

Adam Mickiewicz Stepy akermańskie

  • wydobywa z tekstu informacje, pozwalające zidentyfikować przestrzeń,
  • identyfikuje podmiot mówiący, wskazuje ujawniające go formy gramatyczne,
  • wyodrębnia część opisową i refleksyjną utworu
  • nazywa cechy przestrzeni,
  • nazywa i przedstawia uczucia i emocje osoby mówiącej,
  • wskazuje relacje między częściami kompozycyjnymi utworu
    • wskazuje i nazywa środki poetyckie opisujące przestrzeń,
    • rozpoznaje motyw wędrowca, określa dosłowne i przenośne znaczenie jego wędrówki,
    • analizuje budowę wersyfikacyjną tekstu
 

 

  • omawia i komentuje poetycki obraz przestrzeni,
  • wskazuje związki między obrazem natury i stanem psychicznym osoby mówiącej,
  • wyjaśnia, dlaczego utwór reprezentuje sonet jako gatunek liryczny

Adam Mickiewicz Nad wodą wielka i czystą

  • wymienia elementy opisanego krajobrazu,
  • wypisuje czasowniki związane z osobą mówiącą

 

 

  • wskazuje statyczne i dynamiczne elementy krajobrazu,
  • ustala znaczenia sugerowane przez czasowniki, łączy je z życiem człowieka

 

  • odczytuje symboliczne znaczenia związane z poszczególnymi elementami natury,
  • odtwarza i komentuje sytuację liryczną przedstawioną w wierszu

 

  • przedstawia i komentuje poetycki obraz natury w utworze,
  • odtwarza refleksje osoby mówiącej; ustala, czego dotyczą 

 

Cyprian Norwid Daj mi wstążkę błękitną...

 

 

  • próbuje odtworzyć sytuację liryczną przedstawioną w wierszu

 

  • wskazuje słowa – klucze, próbuje wskazać ich znaczenia naddane
  • określa osobowość osoby mówiącej, określa typ jej wrażliwości

 

  • odtwarza hierarchię wartości osoby mówiącej, określa jej stosunek do świata
  • próbuje ustalić, kim jest nadawca a kim odbiorca wypowiedzi

Cyprian Norwid Trzy strofki

 

 

  • próbuje odtworzyć relacje, łączące nadawcę i odbiorcę

 

  • wyodrębnia metaforę, wyjaśnia jej znaczenia i rolę w wierszu

 

  • na podstawie wypowiedzi podmiotu lirycznego formułuje refleksje dotyczące sposobu życia

 

Diego Velazquez Panny dworskie (reprodukcja obrazu). Sztuka patrzenia

 

  • nazywa elementy przedstawione na obrazie,
  • układa pytania, które można zadać w związku z sytuacją przedstawioną na obrazie

 

 

  • analizuje sposób usytuowania poszczególnych elementów na obrazie,
  • podaje propozycje wyjaśniające jaka sytuacja została przedstawiona na obrazie,

 

  • omawia kompozycję obrazu, omawia rolę światła,
  • wyjaśnia, co może intrygować odbiorcę obrazu

 

 

  • wyjaśnia, w jaki sposób kompozycja obrazu podkreśla zawarte w nim znaczenia,
  • wyjaśnia, z czego wynika i na czym polega tajemnica dzieła

 

Bolesław Leśmian Dusiołek

 

  • wymienia dwóch głównych bohaterów utworu, rozpoznaje, który jest postacią realistyczną, który fantastyczną, uzasadnia swą opinię,
  • wyodrębnia wypowiedzi Bajdały, ustala, do kogo są skierowane,
  • wymienia epickie elementy utworu

 

 

  • analizuje nazwy bohaterów, wyjaśnia ich budowę słowotwórczą i znaczący charakter,
  • odtwarza zawartość treściową wypowiedzi Bajdały, na tej podstawie krótko charakteryzuje tego bohatera,
  • wskazuje liryczne cechy utworu, określa nastrój
  • wyodrębnia wypowiedzi narratora, analizuje ich słownictwo, na tej podstawie charakteryzuje narratora,
  • określa stosunek Bajdały do Boga i świata przyrody,
  • wyjaśnia, dlaczego utwór jest balladą
  • wyjaśnia, z czego wynika i na czym polega specyfika świata przedstawionego w utworze,
  • dostrzega humor, ironię w prezentacji bohatera i jego stosunku do świata,
  • porównuje utwór z innymi tekstami, reprezentującymi ten sam gatunek; wyjaśnia, na czym polega jego odmienność
   

Bolesław Leśmian W malinowym chruśniaku

 

  • wymienia elementy scenerii, w jakiej osadzona jest sytuacja liryczna utworu,
  • wymienia wyrazy i ich formy gramatyczne, ujawniające bohaterów lirycznych,
  • wymienia zaskakujące wyrazy, sformułowania
  • wyodrębnia elementy obrazu poetyckiego zawartego w tekście,
  • określa relacje między bohaterami lirycznymi,
  • wyjaśnia  znaczenia zaskakujących, niecodziennych wyrazów i zwrotów

 

  • analizuje środki poetyckie, za pomocą których wykreowany został obraz poetycki,
  • określa nastrój utworu, wynikający z relacji między bohaterami,
  • rozpoznaje neologizmy, wyjaśnia mechanizm ich tworzenia

 

  • proponuje scenerię i rodzaje planów filmowych do projektowanego wideoklipu,
  • proponuję efekty muzyczne do projektowanego wideoklipu podkreślające nastrój,
  • wyjaśnia  rolę neologizmów w poetyckiej wypowiedzi

 

Bolesław Leśmian Szewczyk

 

  • wymienia składniki tworzące sytuację liryczną,
  • wyodrębnia z tekstu wypowiedzi bohatera lirycznego, wskazuje ich adresata
  • cytuje powtarzającą się strofę, próbuje wyjaśnić jej rolę w kompozycji utworu

 

  • wskazuje niezwykłe elementy sytuacji lirycznej,
  • odtwarza treść  wypowiedzi bohatera lirycznego własnymi słowami,
  • wymienia wszystkie powtarzające się elementy kompozycyjne utworu

 

  • wymienia elementy symboliczne,
  • próbuje komentować wypowiedzi bohatera lirycznego,
  • nazywa gatunek utworu, wymienia jego gatunkowe cechy

 

  • odczytuje znaczenia elementów symbolicznych,
  • na podstawie wypowiedzi bohatera lirycznego formułuje refleksje o charakterze filozoficznym,
  • wyjaśnia znaczeniową i kompozycyjną  rolę powtarzających się elementów

 

Krzysztof Kamil Baczyński Przypowieść

 

  • odtwarza etapy procesu powstawania świata w utworze,
  • wymienia elementy natury stworzonej przez Boga

 

 

 

 

  • wskazuje i nazywa środki poetyckie służące wywołaniu efektów plastycznych,
  • odtwarza sposób, przyczyny i cel stworzenia człowieka

 

  • wskazuje i nazywa środki poetyckie, służące ukazaniu dynamiki,
  • przypomina znaczenie terminu przypowieść; wyjaśnia, jakie refleksje o człowieku przekazuje wiersz 

 

  • przedstawia świat wykreowany przez Boga, nazywa jego cechy,
  • komentuje nawiązania biblijne, wyjaśnia sposób wykorzystania wątków biblijnych

 

Krzysztof Kamil Baczyński Biała magia

  • wydobywa z tekstu podstawowe informacje o bohaterce lirycznej,
  • wyodrębnia jeden obraz poetycki, ustala, czego dotyczy

 

  • proponuje przymiotniki określające bohaterkę wiersza,
  • wyodrębnia kilka obrazów poetyckich, próbuje ustalić związki między nimi

 

  • proponuje porównania określające bohaterkę wiersza,
  • wskazuje metafory, próbuje odczytać ich znaczenia

 

  • komentuje, w jaki sposób osoba mówiąca patrzy na bohaterkę,
  • wypowiada się na temat poetyckich sposobów kreowania rzeczywistości

 

Krzysztof Kamil Baczyński Sur le pont d’Avignon

  • próbuje nazwać swoje wrażenia związane z utworem,
  • podaje swoje skojarzenia wywołane lekturą tekstu

 

  • proponuje głosową interpretację wiersza,
  • wymienia motywy obecne w tekście

 

  • określa nastrój utworu,
  •  wskazuje terminy i sformułowania związane z muzyką

 

  • ustala, z czego wynika nastrój utworu,
  • próbuje formułować hipotezy interpretacyjne związane ze znaczeniami tekstu

 

Konstanty Ildefons Gałczyński Zaczarowana dorożka (fragmenty)

  • wskazuje realistyczne elementy świata przedstawionego,
  • wskazuje elementy zabawne, żartobliwe,
  • przekłada tekst na opowiadanie

 

  • wskazuje fantastyczne elementy utworu, określa rodzaj fantastyki,
  • wskazuje źródła poetyckiego żartu,
  • przekłada tekst na opowiadanie z elementami opisu i dialogu

 

  • określa sposób łączenia realistycznych i fantastycznych składników świata przedstawionego,
  • wskazuje poetyckie sposoby tworzenia niezwykłego żartobliwego, nastroju,
  • przekłada tekst na fragment dziennika

 

  • określa konwencję utworu,
  • wyjaśnia wpływ kompozycji utworu na przekazywane emocje,
  • przekłada tekst na scenariusz filmowy

Konstanty Ildefons Gałczyński Małe kina

 

  • określa dosłowny temat utworu, wskazuje wersy ujawniające temat wprost
  • wskazuje elementy opisowe

 

  • nazywa i określa atmosferę przedstawianej rzeczywistości
  • odczytuje stosunek osoby mówiącej do opisywanej rzeczywistości

 

Czesław Miłosz Wiara

Miłość

  • wyjaśnia znaczenie słów będących tytułami wierszy,
  • wymienia składniki prezentowanego świata
    • odtwarza przykłady podawane przez osobę mówiącą na poparcie swych przekonań,
    • wskazuje powiązania między elementami prezentowanego świata
      • wskazuje w tekstach wersy o charakterze sentencji,
      • wyjaśnia, jaki porządek panuje w prezentowanym przez osobę mówiącą świecie
 

 

  • ·przedstawia własne rozumienie sentencji z wierszy,
  • ·określa stosunek osoby mówiącej do prezentowanego świata

 

 

Czesław Miłosz Piosenka o końcu świata

  • wie, że wiersz nawiązuje do motywu biblijnego,
  • odtwarza wygląd opisywanego świata

 

 

  • wskazuje wersy, w których bezpośrednio pojawiają się nawiązania do motywu biblijnego, komentuje ich zawartość treściową,
  • nazywa cechy prezentowanego świata, wskazuje i nazywa poetyckie środki wywołujące efekty plastyczne i dynamiczne

 

  • wyjaśnia, jaka wizja końca świata została przedstawiona w wierszu,
  • relacjonuje zachowanie się ludzi, odtwarza ich sposób myślenia

 

 

 

 

 

  • zestawia wiersz z tekstem biblijnym; formułuje wnioski, dotyczące wizji apokalipsy w obu utworach,
  • formułuje wnioski interpretacyjne dotyczące znaczeń utworu

 

Stanisław Grochowiak Rozmowa o poezji

 

 

  • nazywa formę wypowiedzi wykorzystaną w wierszu, wskazuje, dla jakiego rodzaju literackiego jest ona charakterystyczna,
  • odtwarza w mowie zależnej treść wypowiedzi jednej postaci
  • odtwarza sądy bohaterki o poezji, proponuje określenia, nazywające te sądy,
  • odtwarza w mowie zależnej treść wypowiedzi obu postaci

 

 

 

 

  • zestawia porównawczo sądy o poezji obu postaci,
  • zapisuje tekst jako scenę dramatyczną, proponuje didaskalia

 

 

 

 

  • uogólnia sądy o poezji obu postaci, formułuje wnioski wynikające z porównania,
  • redaguje tekst, w którym prezentuje własne sądy na temat istoty poezji

 

 

 

 

Stanisław Grochowiak Brueghel (II)

 

  • ustala, kto, do kogo i o czym mówi,
  • opisuje warstwę przedstawieniową reprodukcji obrazu Brueghela

 

  • przedstawia okoliczności, w jakich wypowiadane są słowa wiersza,
  • zestawia warstwę przedstawieniową obrazu z dosłownymi znaczeniami wiersza 

 

  • wskazuje w tekście metafory, próbuje wyjaśniać ich znaczenia,
  • formułuje wnioski wynikające z zestawienia warstwy przedstawieniowej obrazu i  dosłownych znaczeń wiersza
  • wyjaśnia przesłanie utworu, odczytuje refleksje na temat roli sztuki i artysty,
  • zestawia tekst wiersza z reprodukcją obrazu biorąc pod uwagę ich znaczenia naddane

 

Stanisław Grochowiak Pocałunek - krajobraz

 

  • dostrzega w tekście połączenie dwóch sfer sygnalizowanych tytułem

 

  • przyporządkowuje poszczególne elementy rzeczywistości sferom sygnalizowanym przez tytuł
  • wyodrębnia obrazy poetyckie, wyjaśnia zasadę ich konstrukcji
  • komentuje sposób prezentacji przeżyć przez osobę mówiącą
 

 

 

Miron Białoszewski Karuzela z madonnami

 

  • wyjaśnia, z czego wynika niezwykłość graficznego zapisu utworu,
  • opisuje sytuację przedstawioną w wierszu
  • wskazuje powtarzające się elementy tekstu; dostrzega, że są źródłem rytmu,
  • wskazuje słownictwo sygnalizujące sytuację

 

 

  • wyodrębnia części przedstawiające kolejne etapy ruchu karuzeli,
  • podaje przykłady słownictwa związanego z kulturą wysoką; ustala, czego ono dotyczy

 

  • określa rodzaj opisanego ruchu, wskazuje poetyckie sposoby prezentowania różnych jego faz,
  • wyjaśnia cele zestawienia słownictwa potocznego i przenośni w tekście

 

Miron Białoszewski Przesuwa się, przegwieżdża

 

  • wymienia elementy świata przedstawionego w wierszu które zna z własnego doświadczenia,
  • wyjaśnia, z czego wynika niezwykłość budowy utworu

 

  • określa sytuację, w jakiej znajduje się osoba mówiąca,
  • proponuje sposób odczytania wiersza, uwzględniający jego budowę

 

  • wymienia zdarzenia obserwowane przez osobę mówiącą,
  • wyodrębnia obrazy poetyckie sygnalizowane budową wiersza

 

  • dostrzega nawiązania do biblijnego motywu stwarzania świata, komentuje wykorzystanie tego motyw w wierszu,
  • porównuje wiersz z Przypowieścią Baczyńskiego, bierze pod uwagę temat i budowę obu tekstów

 

Rene Magritte Zamek w Pirenejach (reprodukcja obrazu). Sztuka patrzenia

 

 

  • wymienia elementy krajobrazu przedstawionego na obrazie,
  • wyjaśnia związek tytułu obrazu z jego warstwą przedstawieniową
  • nazywa cechy wyglądu poszczególnych elementów krajobrazu,
  • formułuje pytania dotyczące tego, co uznaje za zaskakujące, dziwne, niezwykłe na obrazie
  • wskazuje centralny element  obrazu; wyjaśnia, z czego wynika jego niezwykłość,
  • wskazuje elementy, które mogą mieć znaczenie symboliczne, próbuje je sformułować
 

 

  • określa relacje kompozycyjne wszystkich elementów przedstawionych na obrazie,
  • wypowiada się na temat swojego rozumienia znaczeń wynikających z obrazu

 

Zbigniew Herbert Sprawozdanie z raju

  • przypomina znaczenia związane z biblijnym motywem raju,
  • dostrzega sprzeczność zawartą w tytule wiersza; wyjaśnia jej źródło
  • wydobywa z wiersza  informacje dotyczące życia ziemskiego, porządkuje je,
  • dostrzega i nazywa cechy języka utworu

 

  • zestawia elementy związane z dwojakim funkcjonowaniem w utworze pojęcia raj,
  • wyjaśnia znaczenie metafory zawartej w ostatnim wersie utworu

 

  • formułuje wnioski wnikające z zestawienia dwóch rzeczywistości – rajskiej i ziemskiej,
  • dostrzega ironię; ustala, czego dotyczy ta kategoria estetyczna

Zbigniew Herbert Dusza Pana Cogito

 

  •  wyjaśnia tradycyjne rozumienie tytułowego pojęcia,
  •  wyodrębnia dwie sytuacje, w których zaprezentowany został Pan Cogito jako bohater liryczny

 

  • identyfikuje tytułowego bohatera, wskazuje ujawniające go wersy,
  • prezentuje Pana Cogito jako bohatera utworu w obydwu przedstawionych sytuacjach

 

  • dostrzega uosobienie jako poetycki sposób przedstawienia abstrakcyjnego pojęcia, wskazuje je w tekście,
  • charakteryzuje czasy, w których żyje Pan Cogito

 

  • wyjaśnia cel zastosowania uosobienia,
  • przedstawia swoją interpretację utworu

 

 

Wisława Szymborska Niebo

 

  •  wskazuje w tekście wszystkie określenia tytułowego nieba,
  •  rozpoznaje lirykę bezpośrednią, wskazuje wersy ujawniające obecność osoby mówiącej

 

  • nazywa środki poetyckie wykorzystane do przedstawienia motywu nieba, próbuje określić ich funkcję,
  • nazywa cechy osoby mówiącej

 

 

  • przedstawia obraz nieba zaprezentowany w wierszu,
  • przedstawia wizerunek postaci mówiącej wyłaniający się z jej wypowiedzi

 

  • porównuje obraz nieba z wizjami zawartymi w innych tekstach wykorzystujących ten motyw,
  • odtwarza sposób postrzegania świata przez osobę mówiącą, wskazuje ważne dla niej wartości

 

Wisława Szymborska Koniec i początek

 

  • wymienia czynności  wyliczane przez osobę mówiącą,
  • wskazuje w tekście potoczne wyrazy i zwroty

 

  • wyjaśnia, co łączy wymienione w wierszu czynności,
  • wytycza granice zdań, zestawia je z ułożeniem wersów w strofach

 

 

 

  • komentuje kolejność tytułowych wyrazów, proponuje uzupełniające je określenia,
  • wskazuje w tekście metafory, próbuje wyjaśnić ich znaczenie
    • komentuje sposób mówienia o ludziach, wymienia różnice w ich zachowaniu; wyjaśnia, z czego wynikają,
    • określa język poetyckiej wypowiedzi, ocenia jego wpływ na obrazowanie tematu wiersza
 

Czytelnik pomiędzy sprzecznościami – o czytaniu wierszy (nie tylko Stanisława Barańczaka)

  • czyta tekst ze zrozumieniem, wyodrębnia informacje związane ze specyfiką twórczości S. Barańczaka

 

 

  • wyodrębnia z tekstu nazwy środków stylistycznych; wyjaśnia, na czym polega ich stosowanie

 

  • wyjaśnia, na czym polega specyficzność języka poezji S. Barańczaka

 

  • w podanych fragmentach odszukuje przykłady zjawisk charakterystycznych dla poezji Barańczaka, próbuje odczytać zawarty w nich sens

 

 

Stanisław Barańczak NN próbuje sobie przypomnieć słowa modlitwy

 

  • wydobywa z wiersza informacje o realiach opisywanego świata,
  • dostrzega nawiązania tekstu do modlitwy, wstępnie sygnalizuje odmienność wymowy wiersza w odniesieniu do modlitwy

 

  • opisuje własnymi słowami świat zaprezentowany w wierszu,
  • wskazuje nadawcę modlitwy, wyjaśnia znaczenia wynikające z jego nazwy
    • wyjaśnia, jak wygląda życie mieszkańców opisanego świata,
    • przedstawia wizerunek Boga zawarty w wierszu; wyjaśnia, z czyjego punktu widzenia jest on tworzony

 

  • komentuje, jak wygląda rzeczywistość zaprezentowana w wierszu,
  • formułuje wypowiedź przedstawiającą kto, do kogo, w jakich okolicznościach i dlaczego wygłasza tekst modlitwy

 

Stanisław Barańczak Pan tu nie stał

  • na podstawie tekstu i słownika frazeologicznego wypisuje zwroty frazeologiczne z czasownikiem stać

 

  • określa nadawcę i odbiorcę wypowiedzi, określa dosłownie sytuację, w jakiej się znajdują

 

  • próbuje scharakteryzować nadawcę i odbiorcę, określa relacje między nimi
    • wyjaśnia znaczenia wynikające z przekształcenia zwrotów frazeologicznych; komentuje przenośne znaczenia utworu

 

Stanisław Barańczak Łzy w kinie

 

 

  • wyjaśnia, co mogą oznaczać łzy, przez jakie uczucia są wywoływane

 

  • dostrzega zestawienie ekranu kinowego z konfesjonałem, wskazuje w tekście  sygnały tego zestawienia

 

  • wydobywa znaczenia wynikające z zestawienia

 

 

  • wyjaśnia, w jaki sposób osoba mówiąca ocenia świat uczuć współczesnego człowieka; uzasadnia, z czego wynika ta ocena

 

 

Marcin Świetlicki

Apokryf

 

  • wskazuje fragmenty przedstawiające bohatera wiersza,
  • na podstawie definicji wyjaśnia, czym jest apokryf

 

  • komentuje fragmenty przedstawiające bohatera wiersza,
  • wskazuje cechy apokryfu w wierszu

 

  • komentuje reakcje otoczenia na zachowanie bohatera,
  • wyjaśnia, w jaki sposób zostały rozwinięte wątki biblijne w wierszu
    • wyjaśnia, o jakich czasach i sytuacjach jest mowa w utworze,
    • wyjaśnia, w jakim celu w wierszu wykorzystane zostały wątki biblijne

 

Marcin Świetlicki Czwartek

 

  • określa sytuację przedstawioną w wierszu

 

  • określa i charakteryzuje osobę mówiącą na podstawie jej wypowiedzi
    • określa emocje bohatera, wyjaśnia, co jest ich źródłem
      • wyjaśnia, jakie znaczenia odnajduje w tekście
   

Marcin Świetlicki Filandia

 

  • wskazuje w tekście rzeczowniki, nazywające składniki opisywanego świata, łączy je z odpowiednimi dziedzinami życia,
  • wskazuje w tekście określenia, na podstawie których można nazwać czas

 

  • dobiera do rzeczowników określenia, na tej podstawie odtwarza wizje wykreowanego w tekście świata,
  • łączy poszczególne elementy wykreowanego świata z poszczególnymi kategoriami czasu,

 

 

 

  • określa nastrój utworu; wskazuje, czym został wywołany i z czego wynika,
  • łączy znaczenia z poszczególnymi kategoriami czasu

 

 

  • nazywa wartości, które można połączyć z wizją prezentowanego świata,
  • podaje propozycje wyjaśnienia tytułu, uzasadnia je; wskazuje i komentuje wersy, na  podstawie których można sformułować znaczenia związane z tytułową krainą
             

                                                                                            

 

                                                                                                         rozdział vii  świat na scenie i ekranie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                               WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Marek Mikos O sztuce aktorskiej

  • wyodrębnia z tekstu fragmenty przedstawiające poglądy na temat wartości aktorstwa,
  • wypisuje z tekstu nazwy kilku konwencji teatralnych, potrafi usytuować je w czasie

 

 

  • porównuje przedstawione poglądy na temat wartości sztuki aktorskiej,
  • omawia cechy gry aktorskiej związane z wybranymi konwencjami

 

  • wyjaśnia, z czego wynikała i na czym polegała ewolucja poglądów na temat wartości sztuki aktorskiej,
  • wymienia wszystkie konwencje teatralne przedstawione w tekście, łączy je z odpowiednimi  cechami gry aktorskiej

 

  • wyjaśnia, na czym polega znaczenie aktora jako współtwórcy przedstawienia teatralnego,
  • przedstawia wyczerpująco konwencje gry aktorskiej w teatrze współczesnym, łączy je z nazwiskami twórców

 

Marek Mikos Teatr telewizji czy teatr w telewizji?

  • wskazuje podobieństwa i różnice między teatrem telewizji a teatrem żywego planu
    • wskazuje podobieństwa i różnice między teatrem telewizji a filmem

 

 

  • wyjaśnia, jakie ograniczenia i jakie możliwości wiążą się z teatrem telewizji w odniesieniu do teatru żywego planu i filmu

 

  • przedstawia wyróżniki teatru telewizji; wyjaśnia, co decyduje o specyfice tej formy widowiska

Marek Hendrykowski Skrzyżowanie mimo wszystko czyli filmowe hybrydy gatunkowe

 

 

 

  • wyodrębnia z tekstu fragment zawierający definicję pojęcia hybryda, na jego podstawie wyjaśnia to pojęcie własnymi słowami
    • przypomina pojęcie synkretyzm; wyjaśnia, czym różni się ono od pojęcia hybryda

 

  • na podstawie fotosów z podręcznika i odpowiednich fragmentów tekstu omawia przykłady filmowych gatunków hybrydowych
  • formułuje własną opinię na temat wartości lub jej braku filmowych hybryd gatunkowych
    • wyodrębnia z tekstu fragment wyjaśniający pojęcie filmowej metafory, na tej postawie wyjaśnia własnymi słowami, na czym polega filmowa metafora
 

W głąb filmowego kadru. Symbol i metafora w filmie. Co się stanie z filmem? A z kinem?

 

  • wymienia środki języka filmowego wykorzystywane do budowania metafory
    • na podstawie przykładów podanych w tekście wyjaśnia powstawania filmowej metafory

 

  • wskazuje na zamieszczonych przy tekście fotosach sposoby budowania ukrytych znaczeń, omawia te znaczenia

 

             

 

 

                                                                                               

 

 

                                                                                                  rozdział viii  cały świat dla każdego

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                           WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Małgorzata Rybczyńska Z sitkiem w eterze

  • omawia radiowe sposoby przyciągania i podtrzymywania uwagi słuchacza

 

  • wskazuje źródła tematów radiowego przekazu
  • omawia cechy języka radiowej informacji

 

  • na podstawie tekstu wyjaśnia, na czym polega specyfika przekazu radiowego

 

Małgorzata Derwich W szklanym okienku

 

  • wymienia członków ekipy telewizyjnej, określa role i zadania każdego z nich

 

  • wymienia podstawowe cechy informacji telewizyjnej

 

  • wymienia gatunki informacji telewizyjnej; wyjaśnia, czym się cechuje każdy z nich

 

  • zna podstawowe terminy języka filmowego, potrafi je wyjaśnić

 

Świat w mediach – realny czy wykreowany?

 

  • wymienia środki przekazu charakterystyczne dla kultury masowej
  • wyjaśnia pojęcie globalna wioska

 

  • wymienia korzyści i zagrożenia związane ze środkami masowego przekazu

 

  • przedstawia swój głos w dyskusji na temat korzyści i zagrożeń związanych ze środkami masowego przekazu

 

List otwarty – głos w ważnej sprawie

  • pisze list otwarty przez uzupełnianie podanego tekstu z lukami
  • pisze samodzielnie list otwarty, stara się stosować odpowiedni styl
  • pisze list otwarty, używa odpowiednich zwrotów,  wykorzystuje odpowiedni styl
 

 

  • pisze list otwarty, zachowuje wszystkie wymogi tej formy wypowiedzi

 

Radiowo-telewizyjne wtajemniczenie

 

 

  • porządkuje informacje, które mogłyby się znaleźć w różnych rodzajach prasy i programów telewizyjnych
  • proponuje spis ujęć, które składają się na filmową relację telewizyjną ze wskazanego wydarzenia

 

  • sporządza fragment scenopisu reporterskiej relacji telewizyjnej

 

 

  • dobiera i uzasadnia formę relacji reporterskiej na wskazany temat, przedstawia jej plan

 

             

 

Przedmiotowy System Oceniania

 

Liczba godzin

Treści kształcenia

Wymagania

konieczne

Wymagania

podstawowe

Wymagania

rozszerzone

Wymagania

dopełniające

 

SKŁADNIA

 

 

Uczeń:

Uczeń:

Uczeń:

Uczeń:

 

1

Powtórzenie wiadomości o wypowiedzeniu złożonym

  • potrafi wskazać w tekście zdanie złożone
  • zna kryterium podziału zdań złożonych współrzędnie i podrzędnie
  • odróżnia zdanie współrzędnie złożone od zdania podrzędnie złożonego
  • umie zadać pytanie o zdanie podrzędne
  • stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych różne typy zdań złożonych
  • próbuje dokonywać przekształceń konstrukcji składniowych
  • zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym i próbuje je stosować
  • stosuje w wypowiedziach imiesłowowy równoważnik zdania
  • potrafi uzupełnić zdanie wskazanym zdaniem składowym
  • nazywa różne rodzaje wypowiedzeń złożonych
  • na ogół poprawnie dokonuje przekształceń konstrukcji składniowych
  • wie, czym jest imiesłowowy równoważnik zdania
  • rozpoznaje imiesłowowy równoważnik zdania w tekście
  • na ogół poprawnie stosuje różne typy imiesłowowych równoważników zdania w wypowiedziach

 

  • układa wskazane zdania złożone współrzędnie lub podrzędnie
  • przekształca zdania pojedyncze w złożone, używa różnych wskaźników zespolenia
  • poprawnie nazywa rodzaje zdań złożonych
  • na ogół prawidłowo stosuje zasady interpunkcji
  • przekształca zdania złożone podrzędnie w zdania złożone z imiesłowowym równoważnikiem zdania i odwrotnie
  • poprawnie stosuje w wypowiedziach imiesłowowy równoważnik zdania, zachowując zgodność podmiotów i właściwą relację czasową
  • poprawia błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania

 

  • poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone
  • w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się różnymi rodzajami zdań złożonych w zależności od intencji, z jaką przekazuje komunikat
  • poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdania złożone podrzędnie w zdania złożone z imiesłowowym równoważnikiem zdania i odwrotnie
  • samodzielnie wyciąga wnioski na temat poprawnego stosowania imiesłowowego równoważnika zdania (zgodność podmiotów i relacja czasowa)
  • poprawia błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania i wyjaśnia, na czym polegają
  • poprawnie, świadomie i celowo używa konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania w wypowiedziach, zwłaszcza o charakterze argumentacyjnym (np. w rozprawce)

 

3

Budowa wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

  • zna pojęcie wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • rozumie budowę wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • potrafi wskazać w tekście wypowiedzenie wielokrotnie złożone
  • na ogół potrafi poprawnie wskazać orzeczenia czasownikowe w wypowiedzeniach składowych
  • stara się poprawnie wyodrębnić wypowiedzenia składowe
  • zna kolejność wykonywania czynności przy analizie wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • stara się stosować w wypowiedziach ustnych i pisemnych wypowiedzenia wielokrotnie złożone
  • próbuje rozpoznawać wypowiedzenia wielokrotnie złożone
  • potrafi wskazać orzeczenia czasownikowe oraz formy zastępujące orzeczenie w wypowiedzeniach
  • rozumie zależności między wypowiedzeniami składowymi w wypowiedzeniu wielokrotnie złożonym: zarówno współrzędne, jak i podrzędne
  • przekształca kilka wypowiedzeń pojedynczych w wielokrotnie złożone i odwrotnie
  • stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych wypowiedzenia wielokrotnie złożone, zachowując na ogół logiczną spójność wypowiedzi
  • umie wyodrębnić wypowiedzenia składowe
  • próbuje dokonać analizy składniowej wypowiedzenia wielokrotnie złożonego zgodnie z kolejnością czynności
  • umie przyporządkować podany wykres wypowiedzenia wielokrotnie złożonego do wybranego zdania
  • dokonuje analizy składniowej wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • dostrzega błędy składniowe w wypowiedzeniach wielokrotnie złożonych
  • poprawnie stosuje zasady interpunkcji wypowiedzenia wielokrotnie złożonego, zarówno w tekstach własnych, jak w materiale ćwiczeniowym
  • poprawnie dokonuje analizy składniowej wypowiedzenia wielokrotnie złożonego, także o skomplikowanej budowie, np. z wypowiedzeniami wtrąconymi
  • samodzielnie sporządza wykres wypowiedzenia złożonego
  • poprawnie i samodzielnie stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych wypowiedzenia wielokrotnie złożone, zachowuje spójność i logiczność wypowiedzi, wynikające z zależności między czynnościami
  • eliminuje błędy składniowe w wypowiedzeniach wielokrotnie złożonych
     

 

1

Interpunkcja wypowiedzenia wielokrotnie złożonego

  • zna zasady interpunkcji wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
  • odwzorowuje interpunkcję w wypowiedzeniach wielokrotnie złożonych
  • rozumie i stara się stosować zasady interpunkcji wypowiedzenia wielokrotnie złożonego
 

 

  • poprawnie stosuje zasady interpunkcji zdania wielokrotnie złożonego w tekstach własnych i w materiale ćwiczeniowym, również w zdaniach o skomplikowanej budowie

 

2

Mowa niezależna i zależna

  • zna pojęcia mowy zależnej i niezależnej
  • próbuje wyodrębnić w tekście mowę niezależną
  • zna zasady przekształcania mowy niezależnej w zależną i odwrotnie
  • przekształca wypowiedzi w mowie niezależnej na mowę zależną, kierując się podanym wzorem
  • stara się ułożyć dialog z zachowaniem zasad posługiwania się mową niezależną według podanego wzoru
  • wie, czym jest mowa zależna i niezależna
  • wyodrębnia w tekście mowę zależną i niezależną
  • stara się rozpoznać funkcje stylistyczne mowy niezależnej
  • przekształca wypowiedzi w mowie niezależnej w mowę zależną i odwrotnie
  • stara się samodzielnie ułożyć dialog z zachowaniem zasad posługiwania się mową niezależną, zna zasady interpunkcji mowy niezależnej
  • dostrzega i rozumie różnice między mową zależną i niezależną
  • rozpoznaje funkcje stylistyczne mowy niezależnej
  • na ogół poprawnie przekształca wypowiedzi w mowie niezależnej w mowę zależną i odwrotnie
  • stosuje mowę niezależną w swoich wypowiedziach pisemnych, szczególnie w opowiadaniu z dialogiem, pamięta o zasadach interpunkcji mowy niezależnej
  • redaguje dialogi do rysunków
  • potrafi wyjaśnić, czym charakteryzuje się mowa zależna i niezależna
  • potrafi wyjaśnić funkcje stylistyczne mowy niezależnej
  • celowo, poprawnie i świadomie przekształca wypowiedzi w mowie niezależnej w mowę zależną i odwrotnie
  • potrafi poprawić błędne zdania, przekształcając je w odpowiedni rodzaj mowy
  • świadomie i celowo stosuje mowę niezależną w swoich wypowiedziach pisemnych, szczególnie w opowiadaniu z dialogiem, stosuje poprawną interpunkcję mowy niezależnej
  • wykorzystuje funkcje stylistyczne mowy zależnej i niezależnej w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych
  • potrafi rozpoznać rozmówców na podstawie ich mowy
  • redaguje dialogi do rysunków, uwzględniając cechy mowy poszczególnych postaci
     

 

1

Cytaty i cytowanie

  • zna sposoby wprowadzania cytatu do wypowiedzi pisemnej oraz zasady cytowania
  • dostrzega cytaty w różnych tekstach
  • stosuje zasady wprowadzania cytatów do wypowiedzi pisemnej
  • stara się wprowadzać cytaty do wypowiedzi pisemnych

 

  • dostrzega funkcję cytatu w różnych tekstach
  • poprawnie wprowadza cytaty do swoich wypowiedzi pisemnych
  • stara się samodzielnie wybierać odpowiednie cytaty do późniejszego wykorzystania ich w wypowiedzi
  • trafnie i celowo, poprawnie i w sposób uzasadniony stosuje cytaty w swoich wypowiedziach pisemnych, w zależności od intencji wypowiedzi, np. dla poparcia swoich sądów, podjęcia polemiki, zilustrowania swoich poglądów przykładem z tekstu literackiego
  • umie samodzielnie wybrać odpowiednie cytaty do późniejszego wykorzystania ich w wypowiedzi
 

 

FONETYKA

 

1

Głoska a litera

  • odróżnia głoskę od litery
  • klasyfikuje głoski na spółgłoski i samogłoski
  • zna zasady oznaczania miękkości głosek

 

  • rozumie różnicę między głoską a literą
  • rozumie różnicę między samogłoskami a spółgłoskami
  • oznacza miękkość głosek
  • potrafi podzielić wyraz na litery i na głoski
  • rozumie zgłoskotwórczą i zmiękczającą funkcję i w zależności od pozycji w wyrazie
  • wyjaśnia różnicę między głoską a literą
  • wyjaśnia różnicę między samogłoskami a spółgłoskami
  • poprawnie oznacza miękkość głosek
  • poprawnie dzieli wyraz na litery i głoski, z uwzględnieniem dwuznaków i zgłoskotwórczej lub zmiękczającej funkcji i
  • poprawnie rozróżnia głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • klasyfikuje głoski ze względu na stopień zbliżenia narządów mowy oraz na miejsce artykulacji
 

 

 

1

Budowa narządów mowy. Klasyfikacja głosek.

  • zna zasady podziału głosek na dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • stara się rozróżnić głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • dostrzega różnicę między wymową a pisownią
  • stara się poprawnie zapisywać wyrazy o odmiennej wymowie i pisowni
  • zna zasady ortograficzne pisowni liter oznaczających głoski nosowe
  • rozumie, w jaki sposób pracują narządy mowy
  • rozumie, jak powstają głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • rozróżnia głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe

 

  • wyjaśnia, w jaki sposób powstają głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • poprawnie rozróżnia głoski dźwięczne i bezdźwięczne, twarde i miękkie, ustne i nosowe
  • potrafi podać bezdźwięczne odpowiedniki głosek dźwięcznych i odwrotnie
  • wyjaśnia, na czym polega różnica między wymową a pisownią
  • poprawnie zapisuje wyrazy o odmiennej wymowie i pisowni
  • poprawnie stosuje zasady ortograficzne pisowni liter oznaczających głoski nosowe
  •  

 

 

1

Upodobnienia fonetyczne. Upodobnienia spółgłosek pod względem dźwięczności

  • dostrzega upodobnienia wewnątrzwyrazowe i upodobnienia międzywyrazowe pod względem dźwięczności
  • dostrzega zjawisko ubezdźwięcznienia spółgłosek w wygłosie
  • rozumie proces upodobnień wewnątrzwyrazowych i upodobnień międzywyrazowych pod względem dźwięczności oraz zjawisko ubezdźwięcznienia spółgłosek w wygłosie
  • stara się przestrzegać zasad ortografii ze względu na zachodzące upodobnienia

 

  • wyjaśnia proces upodobnień wewnątrzwyrazowych i upodobnień międzywyrazowych pod względem dźwięczności oraz zjawisko ubezdźwięcznienia spółgłosek w wygłosie
  • rozróżnia upodobnienia wsteczne i postępowe, zarówno wewnątrzwyrazowe, jak międzywyrazowe
  • poprawnie zapisuje wyrazy, w których zachodzą upodobnienia pod względem dźwięczności

 

 

1

Pisownia przedrostków zakończonych na spółgłoskę

  • zna zasady pisowni przedrostków zakończonych na spółgłoskę

 

  • stosuje zasady pisowni przedrostków zakończonych na spółgłoskę
  • potrafi wyjaśnić, dlaczego wymowa niektórych przedrostków różni się od ich pisowni

 

 

1

Uproszczenia grup spółgłoskowych

  • dostrzega zjawisko uproszczeń grup spółgłoskowych
  • odwzorowuje poprawny zapis wyrazów z uproszczeniami grup spółgłoskowych
  • poprawnie zapisuje wyrazy z uproszczeniami grup spółgłoskowych
  • wyjaśnia zjawisko uproszczeń grup spółgłoskowych
  • poprawnie zapisuje wyrazy z uproszczeniami grup spółgłoskowych
 

 

  • wyjaśnia zjawisko uproszczeń grup spółgłoskowych
  • dba o staranne wypowiadanie wyrazów, w których znajdują się grupy spółgłoskowe, unika hiperpoprawności
  • znajduje i poprawia błędy w wymowie grup spółgłoskowych

 

1

Sylaba

  • zna zasady podziału wyrazu na sylaby
  • zna zasady dzielenia wyrazów przy przenoszeniu

 

  • dzieli wyraz na sylaby
  • dzieli wyraz przy przenoszeniu

 

  • poprawnie dzieli wyraz na sylaby
  • poprawnie dzieli wyraz przy przenoszeniu

 

 

 

1

Akcent wyrazowy

  • zna zasady akcentowania wyrazów w języku polskim
  • potrafi podać niektóre wyjątki

 

  • stara się poprawnie akcentować różne wyrazy, także wyjątki
  • wyjaśnia zjawisko akcentu
  • poprawnie akcentuje wyrazy, dba o poprawne akcentowanie form pierwszej i drugiej osoby liczby mnogiej czasu przeszłego, trybu przypuszczającego, liczebników oraz wyrazów zapożyczonych zakończonych na -yka, -ika

 

  • dba o kulturę językową swoich wypowiedzi ustnych, poprawnie akcentując formy pierwszej i drugiej osoby liczby mnogiej czasu przeszłego, trybu przypuszczającego, liczebników oraz wyrazów zapożyczonych zakończonych na -yka,-ika, a także innych wyrazów zapożyczonych, np. uniwersytet, fabuła, technikum
  • zauważa błędy w akcentowaniu wyrazów w publicznych wystąpieniach dziennikarzy, polityków, artystów

 

SŁOWNICTWO

1

Treść i zakres znaczeniowy wyrazu

  • zna pojęcia treść wyrazu i zakres znaczeniowy wyrazu
  • dostrzega różnicę między treścią a zakresem znaczeniowym wyrazu
  • rozumie, czym jest treść i zakres znaczeniowy wyrazu
  • rozumie różnicę między treścią a zakresem znaczeniowym wyrazu
  • wyjaśnia, czym jest treść i zakres znaczeniowy wyrazu
  • wyjaśnia różnicę między treścią a zakresem znaczeniowym wyrazu
  • porządkuje wyrazy w kolejności od najwęższego do najszerszego zakresu znaczeniowego i odwrotnie
  • stosuje wyrazy o znaczeniu ogólnym i szczegółowym ze względu na przekazywaną treść
  • wyjaśnia, czym jest treść i zakres znaczeniowy wyrazu
  • wyjaśnia różnicę między treścią a zakresem znaczeniowym wyrazu
  • porządkuje wyrazy w kolejności od najwęższego do najszerszego zakresu znaczeniowego i odwrotnie
  • w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo stosuje różne wyrazy o bogatszej lub uboższej treści oraz o szerszym i węższym zakresie znaczeniowym, w zależności od intencji
     

 

1

Synonimy

  • zna pojecie synonimu (wyrazu bliskoznacznego)
  • zauważa synonimy w podanym tekście
  • stara się stosować synonimy
  • potrafi wybrać synonimiczne pary wyrazów

 

  • unika błędów powtórzeniowych przez stosowanie synonimów w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych
  • zastępuje podane wyrazy odpowiednimi synonimami
  • świadomie wykorzystuje różnorodne synonimy do wzbogacenia swoich wypowiedzi ustnych i pisemnych, unikając błędów powtórzeniowych oraz precyzyjnie oddając treść przekazywanego komunikatu
  • zauważa i poprawia błędy powtórzeniowe, wykorzystując synonimy
 

 

1

Homonimy

  • zna pojęcie homonimu
  • rozumie różne znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu
  • wyjaśnia różne znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu na podstawie odpowiedniego słownika
  • wyjaśnia różne znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu na podstawie kontekstu
  • w razie wątpliwości umie posłużyć się właściwym słownikiem
  • poprawnie stosuje różne homonimy
  • wyjaśnia różne znaczenia wyrazów o takim samym brzmieniu bez podanego kontekstu
  • samodzielnie korzysta z odpowiedniego słownika
     

 

1

Antonimy

  • zna pojęcie antonimu (wyrazu o znaczeniu przeciwnym)
  • rozumie różnicę między wyrazami o znaczeniu przeciwnym i przeciwstawnym
  • umie łączyć w pary wyrazy o znaczeniu przeciwnym i przeciwstawnym
  • potrafi zredagować własny tekst, wykorzystując antonimy
 

 

  • świadomie stosuje antonimy w wypowiedziach ustnych i pisemnych ze względu na ich funkcję stylistyczną
  • dostrzega i rozumie zjawisko używania antonimów w tekstach reklamowych i oceniających ze względu na ich funkcję opiniotwórczą
  • analizuje funkcję antonimów w różnych tekstach literackich, zwłaszcza poetyckich, interpretuje tekst literacki ze względu na stylistyczną funkcję antonimów

 

1

Neologizmy. Rodzaje neologizmów

  • zna pojęcie neologizmu
  • zna kryteria podziału neologizmów na słowotwórcze, znaczeniowe, frazeologiczne i zapożyczenia
  • rozumie i wyjaśnia, w jaki sposób powstały neologizmy słowotwórcze
  • rozróżnia i rozpoznaje neologizmy słowotwórcze, znaczeniowe, frazeologiczne i zapożyczenia
  • dostrzega napływ neologizmów do współczesnego języka polskiego, próbuje ocenić to zjawisko
  • poprawnie rozróżnia i rozpoznaje neologizmy słowotwórcze, znaczeniowe, frazeologiczne i zapożyczenia
  • potrafi ocenić zasadność użycia neologizmu słowotwórczego lub zapożyczenia zarówno w tekstach własnych, jak literackich, a przede wszystkim użytkowych, np. w reklamie
  • w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych stosuje neologizmy tylko wtedy, gdy jest to uzasadnione, nie nadużywa zapożyczeń
  • znajduje polskie odpowiedniki zbytecznych zapożyczeń
     

 

1

Neologizmy artystyczne

  • znajduje neologizmy artystyczne w tekście literackim
  • próbuje wyjaśnić znaczenie neologizmów artystycznych
  • wyjaśnia znaczenie neologizmów artystycznych, uzasadnia celowość ich użycia, rozpoznaje sposób ich powstawania
  • poprawnie rozpoznaje sposób powstania neologizmów artystycznych
  • interpretuje tekst literacki, właściwie określając funkcję stylistyczną neologizmów artystycznych
     

 

1

Archaizmy i archaizacja języka

  • znajduje archaizmy w tekście literackim
  • wyjaśnia znaczenie archaizmów na podstawie przypisów
  • potrafi zastąpić archaizmy wyrazami współczesnymi na podstawie przypisów
  • potrafi znaleźć współczesne formy gramatyczne wyrazów dawnych
  • próbuje samodzielnie wyjaśnić znaczenie niektórych archaizmów
  • potrafi wyjaśnić znaczenie przysłów i związków frazeologicznych, zawierających archaizmy
  • rozumie zjawisko archaizacji języka i jego funkcję stylistyczną
  • potrafi na podstawie kontekstu znaleźć współczesne znaczenie niektórych archaizmów
  • w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo stosuje przysłowia i związki frazeologiczne zawierające archaizmy
  • próbuje archaizować język niektórych swoich wypowiedzi dla oddania kolorytu lokalnego epoki
     

 

1

Dialekt, dialektyzmy i dialektyzacja języka

  • zna pojęcia: dialekt, dialektyzm i dialektyzacja
  • znajduje dialektyzmy w tekście literackim
  • próbuje wyjaśnić znaczenie niektórych dialektyzmów na podstawie przypisów
  • wie, w jakich rejonach Polski zachowały się gwary
  • zauważa różnice między gwarami: mazowiecką, kaszubską, podhalańską, śląską, mazurską
  • potrafi znaleźć odpowiedniki z języka ogólnopolskiego dla niektórych dialektyzmów
  • potrafi na podstawie podanego tekstu wskazać niektóre charakterystyczne cechy gwary mazowieckiej, kaszubskiej, podhalańskiej, śląskiej, mazurskiej
  • rozumie zjawisko dialektyzacji języka i jego funkcję stylistyczną
  • potrafi na podstawie kontekstu znaleźć odpowiedniki z języka ogólnopolskiego dla niektórych dialektyzmów
  • rozróżnia gwary: mazowiecką, kaszubską, podhalańską, śląską, mazurską
  • rozumie konieczność zachowania podwójnej kompetencji językowej na tych terenach Polski, gdzie mówi się gwarą
     

 

FORMY WYPOWIEDZI

1

Podanie

  • redaguje podanie według podanego wzoru
  • redaguje podanie według wzoru, podaje argumentację
  • stosuje stałe elementy podania
  • redaguje podanie
  • stosuje odpowiedni styl oraz zwyczajowe formuły
  • zachowuje poprawny układ graficzny
  • samodzielnie redaguje podanie
  • zachowuje wszystkie stałe elementy
  • stosuje oficjalny, zwięzły styl
  • samodzielnie i przekonująco motywuje podanie
  • poprawnie stosuje wymagane zwroty grzecznościowe
     

 

2

List prywatny i oficjalny

  • zna zasady pisania listu
  • stara się stosować stałe elementy (np. nagłówek, data, miejscowość, pozdrowienia, podpis, PS)
  • wie, że zaimki osobowe w liście należy pisać wielką literą
  • wie, co to jest list otwarty
  • rozróżnia różne rodzaje listu (prywatny i oficjalny)
  • poprawnie redaguje list prywatny
  • rozpoznaje rozmaite części listu
  • stara się redagować list oficjalny
  • rozumie, w jakim celu pisze się list otwarty
  • redaguje list prywatny i oficjalny
  • dostosowuje styl wypowiedzi do sytuacji komunikacyjnej, uzależnia go od adresata
  • zachowuje poprawną kompozycję
  • pisząc list otwarty, posługuje się różnymi argumentami
  • redaguje list prywatny i oficjalny, także list otwarty, wchodząc w różne role, dostosowując styl wypowiedzi do sytuacji
  • wprowadza związki frazeologiczne, bogate słownictwo
  • świadomie i celowo dobiera środki językowe dla nadania wypowiedzi charakteru prywatnego lub oficjalnego
  • łączy fakty, syntezuje, dedukuje, trafnie i wnikliwie analizuje poruszane problemy
  • pisząc list otwarty, tworzy wypowiedź o charakterze polemicznym, przytacza różnorodne argumenty
  • zachowuje spójną, logiczną i przejrzystą kompozycję wypowiedzi
     

 

3

Przemówienie

  • redaguje przemówienie według podanego planu
  • z pomocą nauczyciela gromadzi argumenty na poparcie tezy
  • z pomocą nauczyciela wyciąga wnioski z przytoczonych argumentów
  • stosuje trójdzielną kompozycję wypowiedzi
  • stara się używać różnych środków językowych dla poparcia swojego stanowiska
  • sporządza plan kompozycyjny przemówienia
  • porządkuje argumenty
  • wyciąga ogólne wnioski na podstawie przeprowadzonej argumentacji
  • stosuje trójdzielną kompozycję wypowiedzi z zachowaniem odpowiednich proporcji
  • używa różnych środków językowych dla poparcia swojego stanowiska
  • formułując własną opinię, posługuje się przykładami ze świata kultury i sztuki, życia publicznego, własnych doświadczeń
  • selekcjonuje argumenty i wybiera najtrafniejsze
  • logicznie porządkuje argumenty
  • samodzielnie wyciąga wnioski
  • posługuje się cytatami i innymi środkami retorycznymi
  • dobiera odpowiednie słownictwo i składnię dla oddania dynamiki tekstu
  • stosuje zwroty i wyrażenia uzasadniające stanowisko nadawcy
  • zachowuje spójność wypowiedzi, także poprzez językowe nawiązania pomiędzy poszczególnymi częściami pracy
  • tworzy wypowiedź o charakterze polemicznym, przytacza różnorodne argumenty
  • łączy fakty, syntezuje, dedukuje, trafnie i wnikliwie analizuje poruszane problemy
  • prowadzi logiczny i spójny wywód, z którego wyprowadza samodzielne wnioski
  • poprawnie wprowadza umiejętnie dobrane cytaty dla poparcia własnych argumentów
  • świadomie i celowo posługuje się obrazowym, zrozumiałym, dojrzałym stylem i składnią, odpowiednią do sytuacji komunikacyjnej i adresata wypowiedzi
  • świadomie i celowo dobiera środki językowe dla nadania wypowiedzi charakteru ekspresywnego, wprowadza różnorodne figury retoryczne (np. pytania retoryczne, wykrzyknienia, obrazowe porównania i przenośnie, gry słów, hiperbole, kontrast, powtórzenia, cytaty)
  • wygłaszając mowę, potrafi przykuć uwagę słuchaczy i przekonać ich do swoich poglądów
     

 

2

Wywiad

  • zna zasady przeprowadzania wywiadu
  • zna różne rodzaje wywiadów
  • potrafi z pomocą nauczyciela ułożyć pytania do wywiadu
  • układa pytania do wywiadu na zadany temat
  • rozumie relacje zachodzące między dziennikarzem a rozmówcą i ich wpływ na charakter rozmowy

 

  • samodzielnie formułuje pytania do wywiadu
  • dostosowuje formę pytań do rozmówcy i powagi tematu
  • nawiązuje do wcześniejszych wypowiedzi rozmówcy
  • wykorzystuje zdobytą wcześniej wiedzę na temat osoby, z którą rozmawia, lub problemu, którego dotyczy rozmowa
  • stara się uważnie słuchać i szanować poglądy rozmówcy
  • samodzielnie formułuje niebanalne pytania do wywiadu na zadany temat
  • potrafi reagować na nieprzewidziane wypowiedzi rozmówcy, zadaje spontanicznie nieprzygotowane wcześniej pytania
  • prowokuje do przedstawienia i obrony wypowiadanych sądów
  • umie sformułować własną opinię na temat przeczytanych, obejrzanych lub wysłuchanych wywiadów
  • krytycznie ustosunkowuje się do taniej sensacji, naruszania prywatności, efekciarstwa w popularnych programach telewizyjnych i kolorowych pismach
 

 

 

OCENA CELUJĄCA . UCZEŃ :

-czyta pozycje spoza kanonu lektur ;

-twórczo i wzorowo redaguje wypowiedzi pisemne ;

-poszerza swe wiadomości z nauki o języku ;

-podejmuje twórcze działania ;

-pisze bezbłędnie ;

-osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych , ortograficznych , poetyckich , recytatorskich i czytelniczych .

Wymagania edukacyjne klasa 1

Plan wynikowy do podręcznika Świat w słowach i obrazach, kl. I

Kryteria szczegółowe

 

                                                                    rozdział i   początki świata, początki słowa

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Księga o poznaniu stworzenia Re i obaleniu Apopa

Enuma elisz

Owidiusz Przemiany

Hezjod Teogonia

 

  • klasyfikuje poznane teksty jako mity,
  • określa tematykę poznanych fragmentów,
  • porządkuje w formie planu kolejność następowania zjawisk w wybranej wersji mitu

 

 

  • wymienia w punktach cechy mitu,
  • omawia motyw stworzenia,
  • porządkuje w formie planu kolejność następowania zjawisk we wszystkich wersjach mitu

 

  • uzasadnia, dlaczego poznane teksty zaliczane są do mitu jako gatunku,
  • wstępnie porównuje elementy świata przedstawionego poznanych fragmentów,
  • porządkuje w formie streszczenia  kolejność następowania zjawisk we wszystkich wersjach mitu

 

  • wyjaśnia pojęcie mit pierwotny,
  • omawia podobieństwa i różnice w prezentowaniu elementów świata przedstawionego poznanych fragmentów,
  • odczytuje znaczenia symboliczne w poznanych wersjach starożytnych mitów

 

Stary Testament

Historia początków świata i ludzkości

  • określa tematykę tekstu,
  • klasyfikuje poznany tekst jako fragment Biblii,
  • wymienia elementy stworzenia świata w kolejności przedstawionej we fragmencie,

 

  • wskazuje podobieństwo tematyczne tekstu z mitami ludów starożytnych,
  • umiejscawia poznany tekst w odpowiedniej części Biblii,
  • nazywa uczucia, towarzyszące Bogu podczas aktu stwarzania świata,

 

  • rozpoznaje i nazywa motywy,
  • wie, że Biblia jest źródłem różnych gatunków literackich,
  • omawia kolejne elementy stwarzanego świata,

 

 

 

  • porównuje motywy z różnych wersji tekstów o stworzeniu świata,
  • wymienia cechy charakterystyczne dla tekstów biblijnych,
  • odczytuje z tekstu sposób wartościowania stwarzanego świata, przedstawia go

Stary Testament

Pierwotny stan szczęścia

 

  • wymienia i ogólnie omawia elementy świata przedstawionego,
  • rozumie raj jako synonim szczęścia,
  • dobiera reprodukcję odpowiadającą opisowi biblijnego Edenu,
  • układa krótki opis drzewa życia lub drzewa poznania dobra i zła

 

 

  • cytuje odpowiednie fragmenty przy omawianiu elementów świata przedstawionego,
  • wyjaśnia ogólne znaczenie motywu raju,
  • krótko uzasadnia dobór reprodukcji odpowiadającej opisowi biblijnego Edenu,
  • układa opis wybranego elementu przestrzeni raju

 

  • przedstawia  i omawia zadania, jakie Bóg postawił człowiekowi,
  • nazywa wartości związane z motywem raju,
  • wskazuje podstawowe środki, kreujące malarską wizję Edenu,
  • układa opis miejsca (raj)

 

 

 

  • wyjaśnia symboliczny sens zadań, jakie Bóg postawił człowiekowi,
  • omawia motyw Edenu w kulturze,
  • omawia środki języka malarskiego, kreujące plastyczną wizję Edenu,
  • układa rozwinięty opis miejsca, stosuje bogate słownictwo opisowe

 

Michał Anioł

Stworzenie Adama

  • zapoznaje się z podstawowymi informacjami na temat autora i dzieła,
  • wymienia elementy przedstawione na obrazie,
  • nazywa uczucia postaci przedstawionych na obrazie
  • odtwarza podstawowe informacje na temat autora i dzieła,
  • omawia wybrane elementy przedstawione na obrazie,
  • wyjaśnia sens obrazu korzystając z informacji w podręczniku

 

  • wie, że dzieło jest freskiem; wyjaśnia, na czym polega technika fresku,
  • omawia malarski sposób przedstawienia elementów na obrazie,
  • wyjaśnia symboliczne znaczenie wybranych elementów obrazu

 

  • omawia podobieństwa i różnice dotyczące rodowodu człowieka przedstawionego w malarstwie i literaturze,
  • określa zasady kompozycji dzieła,
  • wyjaśnia symbolikę dzieła odwołując się do Biblii

 

Nowy Testament

Przypowieść o siewcy

 

  • wymienia i porządkuje elementy świata przedstawionego,
  • wie, że tekst jest przypowieścią,
  • wskazuje w tekście przykłady przenośni,
  • układa krótki tekst wyjaśniający znaczenie przypowieści

 

 

  • omawia elementy świata przedstawionego,
  • odtwarza cechy przypowieści jako gatunku literackiego,
  • wskazuje w tekście przykład symbolu, alegorii i przenośni,
  • układa tekst wyjaśniający współczesnym językiem sens przypowieści

 

 

  • wskazuje dosłowne i przenośne znaczenie elementów świata przedstawionego,
  • wyjaśnia, dlaczego utwór jest przypowieścią,
  • wyjaśnia na przykładach z tekstu czym jest symbol, alegoria, przenośnia,
  • układa tekst z wykorzystaniem motywów symbolicznych

 

  • wyjaśnia i komentuje symboliczny sens utworu,
  • zestawia tekst z innymi utworami, będącymi przypowieściami, uogólnia ich etyczne przesłanie,
  • komentuje znaczenia wynikające z symboli, alegorii i przenośni obecnych w tekście,
  • układa opowieść z celowym wykorzystaniem motywów symbolicznych, alegorycznych

 

Jan Parandowski

Dzieje Tezeusza

  • odtwarza przebieg wydarzeń,
  • wymienia i krótko prezentuje bohaterów,
  • wie, że tekst jest mitem,
  •  odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości,
  • podaje przykłady frazeologizmów, wywodzących się z mitologii,
  • układa napis na pomniku Tezeusza

 

  • odtwarza i komentuje przebieg wydarzeń,
  • wymienia dokonania głównego bohatera, jego zasługi i winy,
  • wyjaśnia, czym jest mit i mitologia,
  • wyjaśnia, czym jest prawda historyczna, fikcja, fantastyka,
  • wyjaśnia znaczenia frazeologizmów wywodzących się z mitologii,
  • układa opowiadanie odtwórcze

 

  • wyodrębnia i przedstawia wydarzania decydujące o biegu akcji,
  • ocenia dokonania bohaterów,
  • wyjaśnia, dlaczego utwór reprezentuje mit jako gatunek literacki,
  • korzysta z tekstów źródłowych związanych z utworem,
  • wykorzystuje frazeologizmy wywodzące się z mitologii w swoich wypowiedziach,
  • układa opowiadanie twórcze

 

  • wskazuje wydarzenia, którym można przypisać znaczenia przenośne, wyjaśnia te znaczenia,
  • ocenia postępowanie bohaterów, uzasadnia swą ocenę,
  • odwołując się do tekstu wyjaśnia sens mitów,
  • wykorzystuje teksty źródłowe do interpretowania mitu,
  • odnajduje ważne kulturowe motywy we frazeologizmach wywodzących się z mitów, wykorzystuje je celowo w wypowiedziach,
  • układa opowiadanie twórcze, stosuje narrację pierwszoosobową

 

Zygmunt Kubiak

U źródeł mitów greckich

  • wybiera z tekstu wskazane informacje,
  • wie, że tekst należy do literatury popularnonaukowej

 

  • odtwarza podstawowe informacje z tekstu, zapisuje w punktach dzieje Grecji i jej kultury,
  • wyjaśnia, dlaczego tekst należy do literatury popularnonaukowej

 

  • selekcjonuje i porządkuje informacje z tekstu,
  • rozpoznaje w tekście popularnonaukowym fragmenty o charakterze poetyckim

 

  • zbiera i uogólnia informacje z tekstu,
  • na podstawie tekstu Z. Kubiaka przedstawia specyfikę, cel i język utworów popularnonaukowych

 

Pieśń o Rolandzie (fragmenty)

  • czyta ze zrozumieniem informacje dotyczące historycznego tła przedstawianych wydarzeń,
  • nazywa cechy bohatera,
  • wie, że tekst należy do eposu rycerskiego jako gatunku,
  • układa tekst napisu na grobie Rolanda

 

  • odtwarza podstawowe informacje historyczne związane z tłem wydarzeń,
  • ocenia postawę bohatera, łączy ją z ideałem rycerza,
  • wymienia podstawowe cechy eposu rycerskiego,
  • sporządza kodeks rycerski

 

 

  • odróżnia fakty historyczne od fikcji literackiej,
  • nazywa wartości ważne dla bohatera, cytuje odpowiednie fragmenty tekstu,
  • wyjaśnia, czym cechuje się epos rycerski jako gatunek literacki,
  • układa sprawozdanie z wydarzeń

 

  • odróżnia relację o zdarzeniach od komentarza,
  • wyczerpująco przedstawia ideał średniowiecznego rycerza,
  • łączy epos rycerski i ideał rycerza z różnymi tekstami kultury,
  • w dowolnej formie układa tekst związany tematycznie z ideałem rycerza

Wszystko było poezją, czyli u źródeł epiki i liryki

 

  • czyta tekst ze zrozumieniem, wybiera wskazane informacje

 

 

  • odczytuje informacje z osi czasu, łączy je z przeczytanym tekstem

 

 

  • na podstawie tekstu przedstawia początki piśmiennictwa
  • na podstawie tekstu wyjaśnia, w jakim celu ludzkość zaczęła tworzyć literaturę

 

 

             

 

 

                                                                             rozdział ii  w królestwie narratora

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Ignacy Krasicki

Bajki (wybór)

  • odtwarza treść wybranej bajki,
  • wymienia bohaterów bajek, wstępnie ich charakteryzuje,
  • wie, że postacie mają charakter alegoryczny,
  • wskazuje morał w tekście,
  • dostrzega narratora w utworach,
  • klasyfikuje utwory jako bajki,
  • bierze udział w inscenizacji bajki

 

 

  • opowiada treść bajek,
  • nazywa wady i zalety bohaterów,
  • wyjaśnia, czym jest alegoria,
  • wyjaśnia morał tekstu,
  • omawia stosunek narratora do postaci,
  • odtwarza cechy bajki jako gatunku literackiego,
  • bierze aktywny udział w inscenizacji bajki

 

  • rozwija fabułę bajek,
  • porównuje bohaterów,
  • wyjaśnia znaczenie alegorii,
  • wyjaśnia jaki jest i z czego wynika morał utworów,
  • ocenia stosunek narratora do postaci,
  • uzasadnia, dlaczego utwory należą do bajek,
  • dokonuje adaptacji scenicznej bajki

 

  • rozwija fabułę bajek zachowując intencję tekstu,
  • komentuje sposób przedstawienia bohaterów,
  • wyjaśnia i komentuje znaczenie alegorii,
  • uogólnia morały zawarte w bajkach,
  • wyjaśnia, czemu służy wykorzystanie elementów epickich,
  • wyjaśnia różnice między bajką i baśnią jako gatunkiem,
  • dokonuje adaptacji scenicznej bajki, proponuje rozwiązania inscenizacyjne, uzasadnia je

Adam Mickiewicz

Zając i żaba

Żona uparta

  • odtwarza treść bajek,
  • klasyfikuje utwory jako bajki,
  • wskazuje morały zawarte w bajkach,
  • wskazuje neologizmy

 

  • opowiada treść bajek,
  • wyjaśnia, dlaczego utwory reprezentują bajkę jako gatunek,
  • komentuje morały zawarte w bajkach,
  • wyjaśnia znaczenie neologizmów

 

  • wyjaśnia związek tytułów z treścią utworów,
  • przytacza z utworów przykłady cech reprezentatywnych dla bajki jako gatunku,
  • cytuje i komentuje sentencje,
  • wyjaśnia, na czym polega żart

 

  • zestawia treść bajek Krasickiego i Mickiewicza,
  • uzasadnia przynależność bajki do określonej kategorii,
  • tworzy sentencje,
  • określa funkcję neologizmów w utworze,

 

Adam Mickiewicz

Świtezianka

Moje zdanie jest takie, czyli warsztat dyskutanta

  • określa elementy świata przedstawionego,
  • krótko przedstawia scenerię zdarzeń,
  • dostrzega problem winy i kary,
  • wskazuje fragmenty, w których ujawnia się narrator,
  • wie, że utwór jest balladą,
  • stara się brać udział w dyskusji, zna zasady dyskutowania

 

 

 

  • omawia elementy świata przedstawionego,
  • opisuje scenerię zdarzeń,
  • nazywa uczucia i postawy bohaterów,
  • wypowiada się na temat wiedzy narratora o bohaterach,
  • odtwarza cechu ballady,
  • bierze udział w dyskusji, formułuje tezę, którą prezentuje w dyskusji

 

 

 

  • wyjaśnia sposób prezentacji składników świata przedstawionego,
  • określa nastrój, wywoływany przez scenerię zdarzeń,
  • ocenia postawy bohaterów,
  • wypowiada się na temat postawy narratora wobec bohaterów,
  • wyjaśnia, czym cechuje się ballada jako gatunek literacki,
  • bierze czynny udział w dyskusji, przedstawia argumenty, którymi popiera swoja tezę

 

 

  • komentuje sposób prezentacji świata przedstawionego,
  • łączy scenerię i nastrój z balladą jako gatunkiem,
  • wyjaśnia motyw winy i kary, łączy go z postawami bohaterów,
  • wskazuje epickie elementy utworu, komentuje sposób ich funkcjonowania w tekście,
  • wyjaśnia, na czym polega synkretyzm ballady jako gatunku,
  • bierze czynny udział w dyskusji, nawiązuje do wypowiedzi innych dyskutantów

 

Karol Dickens

Opowieść wigilijna

Sztuka opowiadania, czyli co zrobić, by inni nas słuchali

 

  • opowiada o swoich wrażeniach czytelniczych,
  • odróżnia elementy realistyczne i nierealistyczne,
  • odtwarza podstawowe wydarzenia utworu,
  • wie, czym jest fabuła,
  • przedstawia głównego bohatera utworu,
  • cytuje fragmenty zawierające opinię narratora o bohaterze,
  • układa tekst życzeń świątecznych,
  • tworzy opowiadanie z zachowaniem podstawowych części kompozycyjnych

 

  • przedstawia swoje wrażenia czytelnicze, uzasadnia je przywołaniami z tekstu,
  • omawia związek elementów realistycznych i nierealistycznych,
  • porządkuje najważniejsze wydarzenia utworu,
  • wyjaśnia, czym jest fabuła,
  • wstępnie charakteryzuje głównego bohatera utworu,
  • odtwarza opinię narratora o bohaterze,
  • układa tekst życzeń świątecznych, przestrzega wszystkich wymogów tej formy wypowiedzi,
  • tworzy opowiadanie, wprowadza elementy opisu
  •  
  • cytuje fragmenty, które uważa za szczególnie interesujące, komentuje je,
  • wskazuje elementy, którym można przypisać charakter symboliczny,
  • wyodrębnia i porządkuje wydarzenia tworzące akcję utworu,
  • wyjaśnia, czym jest akcja utworu,
  • omawia problematykę moralną utworu, wynikającą z charakterystyki głównego bohatera,
  • określa rolę narratora w utworze,
  • układa charakterystykę bohatera,
  • tworzy opowiadanie, dobiera celowo rodzaj narracji

 

  • wyraża swoją opinię o utworze,
  • wyjaśnia konstrukcję świata przedstawionego,
  • wyjaśnia, czym jest akcja, a czym fabuła utworu,
  • omawia sposób komponowania wydarzeń w utworze,
  • wyjaśnia nawiązania do Biblii, uogólnia problematykę moralną utworu,
  • komentuje rolę narratora w utworze,
  • układa charakterystykę, uwzględniająca dynamiczny charakter głównego bohatera,
  • tworzy opowiadanie z elementami opisu i wielością narracji

Bolesław Prus

W górach

 

  • określa czas i miejsce wydarzeń,
  • rozróżnia bohatera głównego i postacie drugoplanowe,
  • cytuje fragmenty tekstu, będące opisem wrażeń i przeżyć,
  • dostrzega podwójność narracji,
  • wie, że utwór jest nowelą

 

  • układa plan wydarzeń w formie punktów,
  • zbiera informacje o bohaterach, wstępnie ich charakteryzuje,
  • nazywa emocje i uczucia bohaterów,
  • określa rodzaj narracji i typ narratora,
  • odtwarza cechy noweli jako gatunku literackiego

 

 

  • przedstawia przebieg akcji na wykresie,
  • opowiada o przemianie jednego z bohaterów,
  • łączy emocje bohaterów z biegiem akcji,
  • opisuje rysunek obrazujący narrację w utworze,
  • wyjaśnia, dlaczego utwór jest nowelą

 

  • określa sposób konstrukcji akcji w utworze,
  • tworzy portrety psychologiczne bohaterów,
  • wyjaśnia zależność między czasem a napięciem emocjonalnym bohaterów,
  • określa relacje narratora ze światem przedstawionym,
  • na przykładzie tekstu omawia cechy noweli jako gatunku epickiego

 

Henryk Sienkiewicz

Ogniem i mieczem (fragmenty)

Jeśli chodzi o mnie – opinia i jej uzasadnienie

  • określa elementy świata przedstawionego,
  • przedstawia postępowanie bohaterów,
  • cytuje fragmenty, prezentujące bohaterów,
  • wymienia wartości podstawowe dla etyki rycerskiej,
  • odróżnia język literacki od naukowego,
  • wie, że fragment pochodzi z powieści historycznej,
  • formułuje wypowiedź we własnym imieniu

 

  • porządkuje informacje dotyczące elementów świata przedstawionego,
  • komentuje postępowanie bohaterów,
  • wykorzystuje cytaty z tekstu w swojej wypowiedzi,
  • omawia wartości podstawowe dla etyki rycerskiej odnosząc je do bohaterów utworu,
  • wie, na czym polega różnica między językami literackim i naukowym,
  • odróżnia powieść historyczną od innych rodzajów powieści,
  • wyraża własne zdanie uzasadniając je

 

  • notuje w punktach wydarzenia tworzące fabułę
  • omawia motywy działania bohaterów,
  • wykorzystuje cytaty z tekstu do uzasadniania własnej opinii,
  • zapisuje w punktach dekalog rycerski,
  • wyjaśnia, czym charakteryzuje się język literacki, a czym naukowy,
  • podaje cechy powieści historycznej,
  • przekształca podane sformułowania tak, by zaznaczyć fakt wypowiadania się we własnym imieniu

 

  • omawia związki między wydarzeniami,
  • ocenia postępowanie bohaterów, uwzględnia w ocenie motywy ich postępowania,
  • funkcjonalnie wykorzystuje we własnej wypowiedzi cytaty z tekstu,
  • przedstawia ideał osobowościowy rycerza,
  • relacjonuje wydarzenia językiem naukowym,
  • wyjaśnia różnice między powieścią historyczną a naukowa praca historyczną
  • wyraża własną opinię na dany temat, uzasadnia ją celowo dobranymi argumentami

 

Antoine de Saint-Exupery

Mały Książę

  • podaje przykłady wydarzeń prawdopodobnych i baśniowych,
  • określa czas i miejsce wydarzeń,
  • wymienia postacie, biorące udział w wydarzeniach,
  • przedstawia głównego bohatera,
  • omawia postawę życiową wybranego bohatera,
  • prezentuje narratora,
  • cytuje sentencje zawarte w utworze,
  • układa list w imieniu Małego Księcia

 

  • wyjaśnia, dlaczego wskazane wydarzenia mają charakter prawdopodobny lub baśniowy,
  • wymienia etapy podróży głównego bohatera, umiejscawia je w czasie,
  • dzieli bohaterów na pierwszoplanowych i drugoplanowych,
  • charakteryzuje głównego bohatera,
  • porównuje postawy życiowe wybranych bohaterów,
  • określa rolę narratora,
  • wyjaśnia sens sentencji zawartych w utworze,
  • układa list w imieniu Małego Księcia, zawiera w nim fragmenty o charakterze opisowym

 

  • omawia związki między prawdopodobnymi i baśniowymi wydarzeniami utworu,
  • dostrzega motyw wędrówki, omawia jego funkcję w utworze,
  • porządkuje postacie utworu ze względu na ich znaczenie dla fabuły,
  • porównuje Małego Księcia sprzed wyprawy z tym, który decyduje się wrócić na swoją planetę,
  • ocenia postawy życiowe wybranych bohaterów,
  • charakteryzuje świat dorosłych, 
  • rozwija sens wybranej sentencji w formie kilkuzdaniowej wypowiedzi,
  • układa twórcze opowiadanie

 

  • omawia sposób konstrukcji świata przedstawionego,
  • wymienia utwory, w których pojawia się motyw wędrówki, wyjaśnia, dlaczego jest to ważny motyw kulturowy,
  • rozpoznaje i alegoryczne znaczenia związane z postaciami utworu,
  • porównuje świat dorosłych i świat dzieci,
  • komentuje ludzkie postawy życiowe odwołując się do tekstu,
  • wyjaśnia sens wypowiedzi Lisa,
  • wyjaśnia, czym jest sentencja, komentuje sentencje zawarte w utworze,
  • układa twórcze opowiadanie z elementami opisu i dialogu

 

James Herriot

To nie powinno się zdarzyć (fragment)

  • przedstawia swoje wrażenia po przeczytaniu fragmentu,
  • wylicza cechy bohatera,
  • formułuje rady dla bohatera

 

  • cytuje odpowiednie fragmenty tekstu uzasadniające jego wrażenia po przeczytaniu fragmentu,
  • nazywa uczucia bohatera,
  • celowo używa funkcjonalnych środków językowych przy formułowaniu rad dla bohatera

 

  • przytacza argumenty uzasadniające jego wrażenia po przeczytaniu tekstu,
  • określa motywy postępowania bohatera,
  • układa wstęp do opowiadania

 

  • przedstawia argumenty zachęcające do przeczytania całej powieści, wykorzystuje terminologię związaną z utworami epickimi,
  • ocenia bohatera i motywy jego postępowania,
  • układa dalszy ciąg zdarzeń w samodzielnie wybranej formie

Sławomir Mrożek

Śpiąca królewna

 

  • dostrzega, że utwór nawiązuje do konkretnej baśni,
  • określa elementy świata przedstawionego,
  • wyjaśnia, czym jest epilog

 

  • przypomina treść baśni, która stała się inspiracją ,
  • dzieli wydarzenia na oczekiwane i nieoczekiwane,
  • układa epilog

 

 

  • porównuje utwór z pierwowzorem w zakresie dokonanych zmian,
  • wyjaśnia, na czym polega deformacja gatunku,
  • układa epilog, stara się uzyskać efekt zaskoczenia
  • wyjaśnia, czym jest konwencja literacka,
  • wyjaśnia, czemu służy deformacja gatunku,
  • układa epilog zachowując konwencję tekstu

 

 

Sławomir Mrożek

Artysta

 

  • wymienia bohaterów utworu, rozpoznaje uosobienie,
  • opowiada o wydarzeniach,
  • wybiera ilustrację do tekstu
  • rozwija treść ogłoszenia zawartego w opowiadaniu

 

 

  • wskazuje na podobieństwo postaci z bohaterami bajek,
  • opowiada o wydarzeniach z punktu widzenia jednego z bohaterów,
  • wymienia związki wybranej ilustracji z tekstem,
  • układa ogłoszenie związane z treścią utworu

 

 

 

  • wyjaśnia, dlaczego utwór nie jest bajką,
  • ustala, jak postrzegane były wydarzenia przez poszczególne postacie,
  • wybiera ilustrację do tekstu, uzasadnia swój wybór,
  • formułuje pouczenia dla bohatera

 

 

  • omawia konwencję utworu,
  • przedstawia różne punkty widzenia na przebieg i skutek wydarzeń,
  • opowiada, jak wyglądałaby stworzona przez niego ilustracja do tekstu, uzasadnia swój projekt,
  • układa dalszą część rozmowy bohaterów

Z naszego świata w świat epiki, czyli pomysł na przebój czytelniczy

 

  • wyjaśnia pojęcia wątek, świat przedstawiony, fikcja,
  • proponuje ciąg wydarzeń projektowanego tekstu epickiego

 

 

 

  • wyjaśnia wszystkie pojęcia związane z epiką zawarte w tekście,
  • przedstawia propozycje podstawowych składników świata przedstawionego w projektowanym tekście epickim

 

 

  • wydobywa z tekstu informacje dotyczące cech utworu epickiego,
  • przygotowuje wstępny projekt tekstu epickiego

 

  • omawia zawarte w tekście informacje związane z utworem epickim,
  • przygotowuje całościowy projekt tekstu epickiego

 

             

 

 

                                                                

 

 

 

 

 

 

 

                                                                   rozdział iii w głąb myśli i uczuć

 

 

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Liryczne wtajemniczenie

  • czyta ze zrozumieniem, zaznacza niejasne fragmenty tekstu,
  • podaje różnice między liryka a epiką

 

 

  • formułuje pytania dotyczące tekstu,
  • wyjaśnia znaczenie podstawowych terminów związanych z liryką

 

  • porządkuje informacje zawarte w tekście,
  • omawia cechy utworów należących do liryki

 

  • omawia przytaczane w tekście utwory poetyckie z punktu widzenia podejmowanego przez tekst tematu,
  • omawia różne odmiany liryki, podaje ich charakterystyczne cechy

 

Jan Kochanowski

Fraszki

  • klasyfikuje poznane utwory jako fraszki,
  • określa tematy fraszek,
  • podaje informacje na temat podmiotu lirycznego,
  • układa hasła zawierające myśli wyrażone w poszczególnych fraszkach

 

  • wymienia cechy fraszki jako gatunku lirycznego,
  • odczytuje myśli zawarte we fraszkach,
  • wskazuje i omawia adresata utworów,
  • układa tekst reklamy w oparciu o myśli zawarte we fraszkach

 

 

 

  • rozróżnia rodzaje fraszek,
  • uzasadnia słuszność lub fałsz myśli zawartych we fraszkach,
  • omawia relacje między nadawcą i odbiorcą fraszek,
  • układa artykuł hasłowy związany z zawartością treściowa wybranych fraszek
  • omawia fraszkę jako gatunek literacki,
  • odczytuje i interpretuje znaczenia wynikające z fraszek,
  • rozpoznaje elementy humoru, satyry, wyjaśnia ich funkcję w tekstach,
  • układa tekst wywiadu z poetą
 

Ignacy Krasicki

Święta miłości kochanej ojczyzny

  • cytuje bezpośrednie zwroty do odbiorcy,
  • wskazuje sformułowania kojarzące się pozytywnie i negatywnie,
  • klasyfikuje utwór jako hymn,
  • rozpoznaje patriotyczny charakter utworu,
  • proponuje tytuł utworu

 

  • rozpoznaje w tekście apostrofę, wyjaśnia, czym jest apostrofa,
  • określa charakter słów skierowanych do adresata,
  • wyjaśnia, dlaczego utwór jest hymnem,
  • wyjaśnia, z czego wynika patriotyczny charakter utworu,
  • układa kilkuzdaniową wypowiedź na temat miłości do ojczyzny

 

 

 

  • omawia rolę apostrofy,
  • odtwarza pragnienia osoby wypowiadającej się w utworze,
  • podaje przykłady innych utworów reprezentujących hymn jako gatunek, wstępnie je porównuje,
  • omawia cechy utworu patriotycznego,
  • układa wypowiedź na temat miłości do ojczyzny z wykorzystaniem cytatów z tekstu

 

  • wyjaśnia, w czyim imieniu wypowiada się podmiot liryczny,
  • omawia sposób uzyskania efektu zaskoczenia,
  • przedstawia kontekst historyczny utworu,
  • wyjaśnia, na czym polega i z czego wynika uniwersalny charakter utworu,
  • układa wypowiedź na temat miłości do ojczyzny, przywołuje w niej teksty o charakterze patriotycznym

 

Józef Wybicki

Pieśń Legionów Polskich we Włoszech

 

  • zapoznaje się z informacjami o powstaniu i dalszych losach utworu,
  • wskazuje w tekście nawiązania historyczne,
  • nazywa uczucia wyrażone w utworze,
  • wymienia cechy hymnu,
  • wygłasza tekst z pamięci,
  • stara się brać udział w dyskusji

 

 

 

 

 

 

 

 

  • odtwarza informacje o powstaniu i dalszych losach utworu,
  • wymienia postacie, wydarzenia historyczne o których jest mowa w tekście,
  • wyjaśnia rolę podmiotu zbiorowego,
  • wymienia sytuacje i okoliczności, w których śpiewany (grany) jest hymn narodowy,
  • recytuje utwór,
  • bierze udział w dyskusji, wyraża własne stanowisko

 

 

 

  • wypowiada się na temat okoliczności powstania i losów utworu,
  • wyjaśnia, co łączy postaci wybitnych Polaków przywołanych  w tekście,
  • charakteryzuje podmiot wypowiadający się w tekście,
  • wyjaśnia, czym jest hymn narodowy,
  • prezentuje głosową interpretację tekstu ,
  • bierze czynny udział w dyskusji, popiera swoje stanowisko odpowiednimi argumentami

 

 

 

  • przedstawia genezę utworu, łączy tekst z wydarzeniami historycznymi,
  • tłumaczy sens porównania zawartego w tekście,
  • przedstawia i omawia idee zawarte w tekście,
  • wyjaśnia przyczyny popularności utworu w okresie, kiedy jego oficjalne wykonywanie było zabronione,
  • prezentuje głosową interpretację tekstu, stosuje celowe sposoby podkreślające wymowę utworu,
  • bierze aktywny udział w dyskusji, przedstawia argumenty, nawiązuje do wypowiedzi innych dyskutantów

 

Adam Mickiewicz

Do M***

 

  • łączy utwór z elementami biografii poety,
  • wie, że wypowiedź ma charakter monologu,
  • ustala fakty na temat osób, o których jest mowa w tekście,
  • dostrzega regularność budowy tekstu

 

 

  • zna konieczne do rozumienia utworu fakty z życia poety,
  • wyjaśnia, na czym polega monolog liryczny,
  • wyjaśnia, z jakiej perspektywy czasowej wypowiada się osoba mówiąca,
  • wskazuje źródła regularności wiersza

 

 

  • dostrzega i omawia związek utworu z biografią poety,
  • uzasadnia monologowy charakter wypowiedzi poetyckiej,
  • komentuje historię, wyłaniającą się z wiersza,
  • nazywa i omawia wszystkie sposoby rytmizacji tekstu

 

  • przedstawia biograficzny kontekst utworu,
  • omawia tematykę przedstawioną w monologu lirycznym,
  • omawia nastrój, nazywa i komentuje przedstawione stany emocjonalne,
  • omawia budowę utworu

 

Caspar David Friedrich

Kobieta w oknie

  • wybiera z tekstu wskazane informacje,
  • wymienia elementy przedstawione na obrazie,
  • opisuje kolorystykę obrazu,
  • krótko opisuje obraz

 

 

 

  • wybiera z tekstu istotne informacje,
  • określa relacje łączące poszczególne elementy obrazu,
  • wskazuje źródła światła na obrazie,
  • opisuje obraz

 

  • systematyzuje informacje z tekstu,
  • odczytuje znaczenia poszczególnych elementów obrazu,
  • omawia kompozycję obrazu,
  • opisuje obraz z wykorzystaniem słownictwa związanego z językiem malarskim

 

  • referuje informacje z tekstu,
  • formułuje znaczenia wynikające z całości dzieła,
  • omawia wszystkie znaczące dla dzieła środki języka malarskiego,
  • opisuje obraz stosując język poetycki

 

Cyprian Norwid

W Weronie

  • wskazuje w tekście elementy nawiązujące do dramatu Szekspira,
  • wyodrębnia w tekście obrazy poetyckie,
  • wskazuje w tekście słowa-klucze

 

  • przypomina informacje związane z elementami nawiązującymi do dramatu Szekspira,
  • omawia zawartość obrazów poetyckich,
  • wyjaśnia, czym są słowa-klucze

 

  • dostrzega w tekście dwie perspektywy czasowe, łączy z nimi odpowiednie elementy utworu,
  • wyjaśnia, w jaki sposób obrazy poetyckie łączą się ze sobą,
  • wyjaśnia znaczenie słów-kluczy

 

  • omawia rolę nawiązań do dramatu Szekspira w utworze,
  • omawia sposób konstruowania wszystkich obrazów poetyckich utworu,
  • formułuje znaczenia wynikające ze skojarzeń wokół słów-kluczy

 

Cyprian Norwid

Burza [ I ]

  • identyfikuje bohatera wiersza,
  • dostrzega motyw burzy jako ważny element utworu,
  • wskazuje w tekście apostrofę

 

 

 

 

  • opisuje sytuację, w jakiej znajduje się bohater utworu,
  • omawia sposób wykorzystania motywu burzy,
  • wyjaśnia pojęcie apostrofy

 

 

 

 

  • opowiada o scenerii przedstawionej w utworze,
  • wyjaśnia znaczenie motywu burzy,
  • wyjaśnia znaczenie apostrofy

 

  • uogólnia informacje związane z bohaterem utworu i sytuacją liryczną,
  • interpretuje znaczenia wynikające z wykorzystania motywu burzy,
  • wyjaśnia znaczenie apostrofy w połączeniu z innymi środkami poetyckimi

Maria Pawlikowska-Jasnorzewska

Wybór wierszy

 

  • nazywa bohaterki wierszy,
  • cytuje fragmenty bezpośrednio nazywające uczucia,
  • wskazuje i nazywa podstawowe środki poetyckie

 

 

  • odtwarza sytuacje, w jakich znajdują się bohaterki utworów,
  • nazywa uczucia przedstawiane w utworach,
  • określa rolę środków poetyckich

 

 

  • porównuje bohaterki wierszy i sytuacje, w jakich się znajdują,
  • określa klimat emocjonalny tekstów,
  • wyjaśnia, z czego wynika poetyckość utworów
  • układa wiersze w fabularną całość łącząc poszczególne utwory komentarzem,
  • wypowiada się na temat emocji i nastroju przedstawianych w utworach,
  • wyjaśnia i komentuje znaczenia budowane środkami poetyckimi

 

Kazimierz Wierzyński

Zielono mam w głowie

 

  • wypisuje sformułowania mające charakter malarski,
  • odtwarza treść wyznania podmiotu lirycznego,
  • wie, na czym polega przerzutnia

 

 

  • wskazuje motywy roślinne,
  • określa temat wyznania podmiotu lirycznego,
  • wskazuje przerzutnie w tekście

 

 

  • wyjaśnia związki między nastrojem osoby mówiącej a motywami przyrody,
  • na podstawie wyznania podmiotu lirycznego tworzy jego portret psychologiczny,
  • omawia rolę przerzutni w tekście

 

 

  • wyjaśnia symboliczne znaczenia wykorzystanych motywów,
  • wyjaśnia sens wyznania podmiotu lirycznego,
  • przedstawia i omawia cechy budowy tekstu, łączy je ze znaczeniami utworu

Kazimierz Wierzyński

100 metrów

 

  • określa dosłowną tematykę wiersza,
  • określa osobę mówiącą, identyfikuje ją z bohaterem lirycznym,
  • wskazuje  elementy prezentujące przestrzeń,
  • wskazuje czasowniki nazywające ruch

 

 

 

  • wskazuje i omawia elementy tekstu, na podstawie których można określić dosłowną tematykę utworu,
  • przedstawia bohatera i sytuację, w jakiej się znajduje,
  • nazywa środki poetyckie, za pomocą których opisana została przestrzeń,
  • określa sposoby dynamizacji wypowiedzi

 

  • określa przenośną tematykę wiersza,
  • wskazuje i nazywa środki poetyckie, za pomocą których przedstawiony jest bohater utworu,
  • omawia relacje między bohaterem a przestrzenią,
  • określa sposoby dynamizacji i rytmizacji utworu

 

  • wskazuje i omawia elementy, sygnalizujące przenośną tematykę utworu,
  • wyjaśnia znaczenia metafor, przedstawiających bohatera lirycznego,
  • wyjaśnia przenośne znaczenia walki człowieka z przestrzenią,
  • omawia związek formy utworu ze znaczeniami, które przekazuje

 

Jan Twardowski

Wybór wierszy

 

  • odczytuje myśli zawarte w utworach,
  • rozpoznaje utwory jako fraszki

 

  • odczytuje i zestawia myśli zawarte w utworach,
  • przypomina cechy fraszki jako gatunku literackiego

 

 

  • odczytuje i rozwija myśli zawarte w utworach,
  • wyjaśnia, dlaczego teksty reprezentują fraszkę jako gatunek literacki

 

 

  • komentuje myśli zawarte w tekstach,
  • zestawia i porównuje teksty z fraszkami innych twórców

 

 

Zbigniew Herbert

Dwie krople

  • zbiera informacje na temat bohaterów wiersza i sytuacji, w jakiej się znajdują,
  • rozpoznaje i nazywa podstawowe środki języka poetyckiego,
  • cytuje fragment, który uważa za najważniejszy

 

  • przedstawia bohaterów utworu, rozpoznaje sytuację liryczną,
  • omawia funkcję podstawowych środków języka poetyckiego,
  • cytuje fragment, który uważa za najważniejszy, uzasadnia swój wybór

 

  • na podstawie tekstu rozwija historię dwojga bohaterów,
  • wskazuje anafory, wyjaśnia ich rolę w utworze,
  • formułuje pytania dotyczące opowiedzianej w wierszu historii

 

  • wyjaśnia metaforykę tytułu w odniesieniu do bohaterów lirycznych i sytuacji, w jakiej się znajdują,
  • charakteryzuje język utworu,
  • prezentuje wypowiedź dotyczącą miłości jako tematu literackiego

 

Zbigniew Herbert

Pan od przyrody

  • odczytuje fragmenty ujawniające osobę mówiącą,
  • prezentuje bohatera utworu,
  • wskazuje przenośnie,
  • układa tekst notatki do kroniki szkolnej

 

  • podaje informacje na temat osoby mówiącej,
  • odtwarza losy bohatera utworu,
  • wyjaśnia znaczenie przenośni,
  • układa stronę kroniki szkolnej

 

 

  • określa tematykę wypowiedzi osoby mówiącej,
  • omawia relację łączące podmiot liryczny z bohaterem,
  • wyjaśnia znaczenia wynikające z użytych środków poetyckich,
  • układa monolog skierowany do bohatera wiersza

 

  • charakteryzuje sposób wypowiedzi podmiotu lirycznego,
  • nazywa i omawia związki emocjonalne między podmiotem lirycznym i bohaterem utworu,
  • omawia język poetycki  utworu i wynikające z niego znaczenia,
  • układa monolog skierowany do bohatera wiersza, stosuje zwroty i słownictwo ujawniające emocje

Wisława Szymborska

Niektórzy lubią poezję

 

  • odróżnia osobę mówiącą od autora,
  • określa temat wypowiedzi podmiotu lirycznego,
  • odczytuje z właściwego słownika znaczenie słowa poezja
  • wyjaśnia, co odróżnia osobę mówiącą od autora,
  • wskazuje i omawia cytaty, uzasadniające sformułowanie tematu wypowiedzi podmiotu lirycznego,
  • na podstawie definicji słownikowej odtwarza znaczenia słowa poezja
    • przedstawia osobę mówiącą w wierszu,
    • charakteryzuje styl wypowiedzi podmiotu lirycznego,
    • samodzielnie wyjaśnia znaczenie słowa poezja
      • charakteryzuje osobę mówiącą w wierszu,
      • wskazuje i omawia znaczenia wynikające z wypowiedzi podmiotu lirycznego,
      • wyjaśnia, czym jest poezja
     

Wisława Szymborska

Pochwała złego o sobie mniemania

 

 

  • wyjaśnia znaczenie słowa sumienie,
  • wstępnie określa tematykę utworu
  • wyjaśnia znaczenie związków frazeologicznych ze słowem sumienie,
  • określa najważniejszą myśl utworu
  • wyjaśnia sens tytułu,
  • odpowiada na pytania dlaczego w odniesieniu do poszczególnych wersów utworu
  • wyjaśnia, na czym polega paradoks zawarty w tytule,
  • formułuje własny komentarz do tekstu rozwijając jego główne myśli
     

Halina Poświatowska

Jestem Julią

 

 

  • wskazuje elementy tekstu odwołujące się do dramatu Szekspira,
  • formułuje pytania nasuwające podczas poznawania utworu,
  • nazywa uczucia, przeżycia osoby mówiącej
  • wyjaśnia, w jaki sposób wiersz nawiązuje do dramatu Szekspira,
  • formułuje hipotezy, będące próbą odpowiedzi na pytania,
  • wyodrębnia obrazy poetyckie
  • wykorzystuje wiedzę o dramacie Szekspira do interpretacji utworu,
  • odpowiada na pytania nasuwające się podczas poznawania utworu,
  • omawia sposób konstruowania obrazów poetyckich
  • przedstawia własny komentarz do wiersza wykorzystując wiedzę o dramacie Szekspira,
  • wyjaśnia znaczenia wynikające z metaforyki wiersza,
  • wyjaśnia sens obrazów poetyckich
     

Halina Poświatowska

*** (zawsze kiedy chcę żyć krzyczę)

  • zestawia osobę mówiąca z autorką,
  • nazywa przeżycia i uczucia osoby mówiącej
  • wyjaśnia, dlaczego można zestawić osobę mówiącą z autorką,
  • wymienia wartości cenione przez osobę mówiącą
  • wyjaśnia, dlaczego wiersz można traktować jako poetycką biografię,
  • omawia i komentuje wartości uznawane przez osobę mówiącą za ważne
  • wykorzystuje kontekst biograficzny do interpretacji tekstu,
  • wyjaśnia, w jaki sposób język utworu eksponuje świat wartości
     

Adam Zagajewski

Szybki wiersz

  • słucha nagrania chorału gregoriańskiego, określa jego nastrój,
  • określa sytuację liryczną, w jakiej znajduje się osoba mówiąca,
  • wskazuje zaskakujące połączenia słowne,
  • określa dosłowną tematykę utworu

 

 

 

  • na podstawie odpowiednich źródeł wyjaśnia, czym jest chorał gregoriański,
  • określa stany emocjonalne osoby mówiącej,
  • wyjaśnia znaczenia, wynikające z zaskakujących połączeń słownych,
  • określa problem wiersza, rozwijając podana propozycję
  • przedstawia typowe cechy chorału gregoriańskiego,
  • omawia podwójną perspektywę czasową sytuacji lirycznej,
  • zadaje pytania, prowokowane przez tekst wiersza,
  • samodzielnie określa problematykę utworu
  • przedstawia chorał gregoriański jako utwór muzyczny, kojarzy go z czasami średniowiecza,
  • omawia podwójną perspektywę czasową i przestrzenną z punktu widzenia osoby mówiącej,
  • porównuje tytułowy szybki wiersz z chorałem,
  • komentuje  i rozwija egzystencjalną problematykę wiersza
   

Adam Zagajewski

Wzgórze

  • opowiada o świecie zobrazowanym w wierszu,
  • zestawia tekst z obrazem, wypowiada się na temat obrazu
  • wskazuje językowe sposoby uzyskiwania efektów malarskich,
  • wskazuje podobieństwa między światem zaprezentowanym na obrazie i w wierszu
  • wskazuje językowe sposoby oddziaływania na zmysły,
  • porównuje świat zaprezentowany na obrazie i w wierszu
  • komentuje sposób prezentowania świata w utworze,
  • porównuje środki artystycznego wyrazu wykorzystane przez malarza i poetę
   

 

                 

 

                                                             

 

                                                                            rozdział iv  świat na scenie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                                WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Od Tespisa do Szekspira, czyli dzieciństwo i młodość teatru i dramatu

  • zna różne znaczenia słowa teatr,
  • określa tematykę tekstu,
  • odtwarza podstawowe informacje na temat teatru greckiego,

 

 

 

  • podaje różne znaczenia słowa teatr,
  • odczytuje informacje z osi czasu,
  • wyjaśnia znaczenie słownictwa związanego z teatrem i początkami teatru,

 

 

  • omawia różne znaczenia słowa teatr,
  • systematyzuje informacje z tekstu,
  • opowiada o początkach teatru, używa odpowiedniego słownictwa,

 

 

  • układa wypowiedź, której tematem są różne znaczenia słowa teatr,
  • zbiera i prezentuje informacje z tekstu,
  • przedstawia pochodzenie nazwy dramat, wyjaśnia różnice znaczeniowe między pojęciami teatr i dramat,

 

William Szekspir

Romeo i Julia

  • odtwarza przebieg wydarzeń,
  • przedstawia bohaterów,
  • zna pojęcie tragizm,
  • odróżnia dramat od innych rodzajów literackich,
  • zna przynajmniej jedną inscenizację lub adaptację filmową dramatu

 

  • opowiada o zdarzeniu będącym zawiązaniem akcji,
  • wstępnie charakteryzuje postacie,
  • wyjaśnia pojecie tragizm,
  • wymienia cechy dramatu jako rodzaju literackiego,
  • opowiada o inscenizacji lub adaptacji filmowej dramatu

 

 

  • przedstawia wydarzenia będące kolejnymi etapami akcji,
  • charakteryzuje postacie tragiczne, przedstawia motywy ich postępowania,
  • wyjaśnia,  z czego wynika tragizm bohaterów,
  • wymienia cechy dramatu szekspirowskiego,
  • wypowiada się na temat inscenizacji lub adaptacji filmowej

 

  • omawia sposób konstrukcji akcji w dramacie,
  • ocenia postępowanie bohaterów,
  • omawia koncepcję tragizmu w dramacie Szekspira,
  • porównuje dramat szekspirowski z dramatem antycznym,
  • zestawia i porównuje inscenizacje i adaptacje filmowe dramatu
  • wydobywa wskazane informacje z tekstu,
  • łączy termin inscenizacja z reżyserem i przedstawieniem,
  • posługuje się słownictwem związanym z teatrem,
  • odróżnia tekst główny i tekst poboczny,
  • wymienia podstawowe znaki teatralne,
  • określa rolę głównych twórców przedstawienia teatralnego,
  • bierze udział w przygotowaniu przedstawienia

Dramat na scenie, czyli przedstawienie

Warsztaty teatralne

 

  • wydobywa ważne informacje z tekstu,
  • wyjaśnia znaczenie pojęcia inscenizacja,
  • wyjaśnia znaczenie podstawowego słownictwa związanego z teatrem,
  • wyjaśnia różnice między tekstem głównym i tekstem pobocznym,
  • wymienia wszystkie znaki teatralne,
  • określa rolę wszystkich twórców przedstawienia teatralnego,
  • bierze czynny udział w przygotowaniu przestawienia

 

  • odtwarza najważniejsze informacje z tekstu,
  • wyjaśnia zależności między pojęciami reżyseria i inscenizacja,
  • zna słownictwo związane z teatrem, wyjaśnia jego znaczenie,
  • określa rolę tekstu głównego i tekstu pobocznego,
  • określa rolę poszczególnych znaków teatralnych,
  • wyjaśnia, na czym polega inscenizacja jako dzieło wielu twórców,
  • przygotowuje przedstawienie, wybiera tekst do inscenizacji, proponuje rozwiązania inscenizacyjne
  • omawia informacje zawarte w tekście,
  • określa relacje między tekstem dramatu a jego inscenizacją,
  • posługuje się funkcjonalnie słownictwem związanym z teatrem,
  • dopisuje didaskalia,
  • wyjaśnia, na czym polega język teatru,
  • wyjaśnia, co to znaczy, że teatr jest sztuka wielotworzywową,
  • przygotowuje przedstawienie, proponuje rozwiązania inscenizacyjne dotyczące wszystkich jego elementów

 

Adam Mickiewicz

Dziady cz. II

 

  • określa czas i miejsce wydarzeń,
  • odróżnia elementy realistyczne od fantastycznych,
  • podaje informacje na temat kolejnych postaci – duchów,
  • dostrzega motyw winy i kary,
  • wie, że utwór jest dramatem,
  • bierze udział w inscenizacji utworu

 

 

  • odtwarza przebieg wydarzeń,
  • zestawia elementy realistyczne i fantastyczne,
  • ocenia bohaterów,
  • cytuje sentencje związane z motywem winy i kary, omawia je
  • wskazuje cechy dramatu w utworze,
  • bierze czynny udział w inscenizacji utworu

 

 

 

 

  • określa nastrój i atmosferę obrzędu, przywołuje cytaty z tekstu,
  • określa relację między elementami realistycznymi i fantastycznymi,
  • omawia rolę Guślarza w świecie przedstawionym,
  • omawia sposób przedstawienia problemu winy i kary,
  • uzasadnia, dlaczego utwór jest dramatem,
  • przygotowuje inscenizację utworu

 

 

  • podaje informacje na temat genezy utworu,
  • omawia konstrukcję świata przedstawionego w dramacie,
  • określa funkcję duchów, wyjaśnia motyw upiora,
  • wyjaśnia główną myśl dramatu, przedstawia problematykę utworu,
  • uzasadnia, że utwór jest dramatem romantycznym,
  • przygotowuje inscenizację utworu, przedstawia i uzasadnia propozycje inscenizacyjne

 

Komedia, siostra tragedii

 

  • wydobywa z tekstu wskazane informacje,
  • odróżnia komedię od tragedii na podstawie ich cech gatunkowych,
  • odróżnia różne rodzaje komizmu

 

 

  • wydobywa z tekstu najważniejsze informacje,
  • wymienia cechy komedii,
  • nazywa rodzaje komizmu,

 

 

  • odtwarza najważniejsze informacje z tekstu,
  • samodzielnie wyjaśnia znaczenie pojęcia komizm,
  • wyjaśnia, na czym polegają różne rodzaje komizmu

 

 

  • na podstawie tekstu formułuje wypowiedź związaną z podejmowanym przez tekst tematem,
  • wyjaśnia, na czym polega komizm jako kategoria estetyczna,
  • podaje i omawia przykłady rożnego rodzaju komizmu ze znanych  mu tekstów

 

Aleksander Fredro

Zemsta

  • rekonstruuje przebieg wydarzeń,
  • wymienia i przedstawia bohaterów utworu,
  • opowiada o śmiesznych sytuacjach,
  • wyjaśnia znaczenie słowa intryga,
  • rozpoznaje w tekście różne rodzaje komizmu,
  • proponuje gesty i ruch sceniczny dla wybranej postaci,
  • recytuje fragment tekstu

 

  • wskazuje przykłady wydarzeń odpowiadających kolejnym etapom akcji,
  • charakteryzuje głównych bohaterów utworu,
  • wyjaśnia, na czym polegała intryga przedstawiona w utworze,
  • wskazuje przykłady komizmu,
  • proponuje sposób zachowania się na scenie wybranej postaci,
  • bezbłędnie recytuje fragment tekstu

 

  • omawia przebieg akcji utworu,
  • dokonuje charakterystyki porównawczej bohaterów,
  • przedstawia przebieg intrygi,
  • na przykładach z tekstu omawia różne rodzaje komizmu,
  • proponuje sposób wypowiadania kwestii przez wybraną postać utworu,
  • recytuje fragmenty interpretując je głosowo

 

  • komentuje i ocenia sposób konstruowania akcji w utworze,
  • wyjaśnia, czym jest i na czym polega komedia charakterów,
  • wykorzystuje tytuł dla omówienia i oceny sposobu prowadzenia intrygi,
  • analizuje sceny ze względu na zastosowany rodzaj komizmu,
  • proponuje sposób kreowania roli wybranej postaci,
  • recytuje fragmenty wydobywając komizm tekstu

 

Aleksander Fredro

Autobiografia

Treść w okamgnieniu – czyli o streszczeniu

  • odróżnia tekst biograficzny od autobiografii,
  • wymienia wydarzenia historyczne przywołane w tekście,
  • cytuje zdanie relacjonujące moment zainteresowania się Fredry dramatem,
  • wybiera i porządkuje najważniejsze informacje, przedstawia je w formie streszczenia

 

  • wskazuje różnice między biografia a autobiografią,
  • opowiada o pobycie pisarza w Paryżu,
  • odczytuje fragment będący refleksją o współistnieniu dramatu i teatru,
  • skraca zdania, zastępuje wyrazy i zwroty szczegółowe wyrazami o znaczeniu ogólnym, wykorzystuje w streszczeniu

 

  • wyjaśnia, dlaczego tekst jest autobiografią,
  • wypowiada się na temat edukacji dzieci w Galicji w XIX w.,
  • odtwarza współczesnym językiem rozważania na temat powołania autora dramatycznego,
  • na podstawie tekstu Fredry formułuje zasady dobrego streszczania, stosuje je w samodzielnie stworzonym streszczeniu

 

  • wyjaśnia, czym jest biografia a czym autobiografia, podaje przykłady tekstów,
  • wyjaśnia sens wyrażenia szkoła świata,
  • wyjaśnia, czy pisarz zrealizował swoje powołanie autora dramatycznego,
  • zapisuje fakty potrzebne do streszczenia wskazanego tekstu, tworzy streszczenie

 

Wszystko jest teatrem?

  • formułuje definicję teatru jako widowiska

 

 

  • łączy rodzaj widowiska ze znakiem teatralnym i formą wyrazu artystycznego

 

  • podaje i omawia przykłady zjawisk spoza teatru, które zawierają jego elementy
  • wyjaśnia istotę opery, pantomimy i baletu, przedstawia ich specyfikę
 
             

 

 

                                                                     rozdział v świat na ekranie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                                WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Mirosław Przylipiak

Przyjechał pociąg z kinem

  • wie, ze twórcami kina byli bracia Lumiere,
  • układa notatkę prasową

 

 

  • wymienia główne fakty z historii powstania filmu,
  • układa notatkę prasową, zachowuje wszystkie wymogi tego rodzaju wypowiedzi

 

  • wymienia nazwiska twórców, związanych z powstaniem i rozwojem filmu, wymienia ich dokonania,
  • pisze artykuł prasowy

 

  • opowiada o powstaniu i rozwoju filmu jako sztuki,
  • pisze artykuł prasowy, zachowuje wymogi tego rodzaju wypowiedzi

 

Żywe obrazy zmieniają świat

  • rozróżnia pojęcia kino, film, telewizja,
  • odczytuje dane z osi czasu,
  • układa opowiadanie

 

  • wymienia wynalazki techniczne XX w. określane mianem rewolucji audiowizualnej,
  • analizuje repertuar kin z początku XX w.,
  • układa opowiadanie twórcze

 

 

 

  • definiuje pojęcia kino, film, telewizja,
  • komentuje zawartość repertuaru kin z początku XX w.,
  • tworzy teksty reklamowe

 

 

 

 

  • wyjaśnia i omawia pojęcie rewolucja audiowizualna,
  • opowiada na podstawie repertuaru kin z początku XX w. o pragnieniach i zainteresowaniach ludzi tamtych czasów,
  • przedstawia opinię z uzasadnieniem

Jerzy Hoffman

Fragment scenariusza Ogniem i mieczem

  • klasyfikuje poznany tekst jako scenariusz filmowy,
  • wymienia informacje zawarte w scenariuszu filmowym,
  • wstępnie porównuje fragment scenariusza z literackim pierwowzorem,
  • porównuje fragment filmu z fragmentem scenariusza

 

 

 

  • wyjaśnia pojęcie scenariusz filmowy,
  • klasyfikuje informacje zawarte w scenariuszu filmowym,
  • wymienia różnice między fragmentem scenariusza a literackim pierwowzorem,
  • proponuje utwór będący dobrym materiałem na scenariusz filmowy, uzasadnia swoją propozycję

 

  • wyjaśnia, czym cechuje się scenariusz filmowy,
  • zestawia scenariusz z tekstem epickim i dramatycznym,
  • omawia różnice między fragmentem scenariusza a literackim pierwowzorem,
  • wyjaśnia różnice między scenariuszem a jego realizacją filmową

 

 

 

  • uzasadnia, dlaczego poznany tekst jest fragmentem scenariusza filmowego,
  • wskazuje podobieństwa i różnice między scenariuszem a tekstem epickim i dramatem,
  • uzasadnia celowość różnic między fragmentem scenariusza a literackim pierwowzorem,
  • przekształca fragment powieści na scenariusz filmowy

 

Roman Włodek

Ze stronic na ekran, czyli o adaptacji filmowej

 

  • zna pojęcie adaptacja filmowa, stosuje je w wypowiedzi,
  • wie, że praca nad adaptacją filmową składa się z kilku etapów,
  • wymienia adaptacje filmowe powieści Sienkiewicza w kolejności chronologicznej,
  • rozróżnia pojęcia scenariusz i scenopis
  • wyjaśnia pojęcie adaptacja filmowa,
  • wymienia etapy adaptacji filmowej,
  • wyjaśnia, dlaczego Hoffman ekranizował powieści Sienkiewicza w odwrotnej kolejności,
  • wyjaśnia, czym jest scenariusz a czym scenopis filmowy

 

  • przytacza przykłady różnych adaptacji filmowych,
  • przytacza we właściwej kolejności etapy adaptacji filmowej,
  • podaje przykłady „filmowości” literatury,
  • wyjaśnia, czym różni się scenopis od scenariusza  filmowego

 

 

 

  • przytacza przykłady różnych adaptacji filmowych, wstępnie je ocenia,
  • omawia kolejne etapy adaptacji filmowej,
  • wyjaśnia, na czym polega „filmowość „literatury,
  • tworzy instrukcję dla filmowców używając fachowego słownictwa

 

Filmowa sztuka opowiadania – jaka jest, jaka była, jaka będzie?

 

  • wyjaśnia sens określenia ruchome obrazy,
  • na podstawie tekstu uzupełnia podane zdania

 

 

  • na podstawie teksu opowiada o budowaniu filmowego świata,
  • cytuje zdanie będące poglądem autora na temat możliwości dokładnego opisania filmowych środków wyrazu

 

  • wymienia charakterystyczne cechy filmu animowanego
  • cytuje zdania wyrażające wątpliwości, niepewność autora

 

  • wyjaśnia, na czym polega różnica w tworzeniu filmu tradycyjnego i komputerowego,
  • komentuje sposób prowadzenia autorskiego wywodu

 

Nie samo podpatrywanie świata (o filmie dokumentalnym)

  • odróżnia film fabularny  i dokumentalny,
  • formułuje swoją opinię o fotosach

 

  • wymienia cechy filmu dokumentalnego,
  • uzasadnia swoją opinię

 

  • wyjaśnia, jakie są różnice miedzy filmem fabularnym i dokumentalnym,
  • proponuje listę tematów filmów dokumentalnych wraz z uzasadnieniem

 

  • wyjaśnia, kiedy film dokumentalny może być niewiarygodny,
  • przygotowuje fotoreportaż uzasadniając wybór zdjęć

 

W cyfrowym świecie. Epoka wielkiej komunikacji

  • wymienia współczesne środki przekazywania informacji,
  • na podstawie zdjęć opowiada o zmianach komputerów w ciągu dziesięcioleci,
  • wylicza korzyści i zagrożenia płynące z internetu,
  • przedstawia pomysł wymarzonej gry komputerowej

 

  • wyjaśnia różnicę między transmisją a interakcją,
  • wyjaśnia pochodzenie niektórych terminów komputerowych,
  • pisze przestrogi dla korzystających z internetu,
  • przedstawia pomysł gry komputerowej, uzasadnia jej przydatność

 

  • charakteryzuje współczesne środki przekazywania informacji,
  • podaje i omawia przykłady stosowania techniki cyfrowej,
  • pisze rady dla korzystających z internetu,
  • przedstawia projekt prezentacji multimedialnej

 

  • charakteryzuje i wstępnie ocenia współczesne środki przekazywania informacji,
  • uzasadnia twierdzenie, że internauta może by jednocześnie nadawca i odbiorcą informacji,
  • na podstawie tekstu formułuje zasady posługiwania się współczesnymi mediami,
  • przygotowuje prezentację multimedialną
             

 

  

                                                                                 rozdział vi świat na szpaltach

 

 

           

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

                                                                WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Najkrótsza historia prasy. Jak się rodziła, jaka jest, jak się zmieni?

  • wypowiada się na temat swoich doświadczeń czytelniczych związanych  z prasą,
  • rozróżnia pojęcia prasa, gazeta, czasopismo,
  • wymienia przyczyny pojawienia się poprzedniczki gazety w starożytnym Rzymie,
  • nazywa teksty sąsiadujące z artykułem

 

  • przedstawia znane mu z czytelniczego doświadczenia gazety i czasopisma, krótko je prezentuje,
  • wyjaśnia pojęcia prasa, gazeta, czasopismo,
  • cytuje fragment streszczający przyczyny ponownego pojawienia się prasy w Europie, omawia jego treść,
  • zna podstawowe terminy prasowe

 

  • wyjaśnia, czego poszukuje w gazetach i czasopismach,
  • wymienia rodzaje prasy ze względu na zainteresowania odbiorców,
  • wyjaśnia, dlaczego wynalazki techniczne mogą zagrozić  tradycyjnej prasie,
  • wskazuje w gazecie kolumnę, szpaltę, rubrykę,

 

  • omawia rolę prasy we współczesnym świecie,
  • wymienia rodzaje prasy klasyfikując je według różnych kryteriów,
  • wskazuje i omawia walory prasy, których nie mogą zastąpić najnowsze sposoby komunikowania się ludzi,
  • charakteryzuje teksty sąsiadujące z artykułem

 

Stanisław Bortnowski

Być dziennikarzem

  • cytuje fragment zawierający zwięzłą charakterystykę dziennikarza,
  • nazywa cechy dobrego dziennikarza

 

  • omawia cytowane fragmenty tekstu,
  • tworzy portret dobrego dziennikarza

 

 

 

  • cytuje zdanie będące reklamą zawodu dziennikarza,
  • odróżnia wrodzone predyspozycje dziennikarza od wypracowanych umiejętności
  • komentuje zawartość treściową i formę tekstu,
  • posługuje się czynnie słownictwem związanym z dziennikarstwem
 

W informacji i artykule nie zapomnij o tytule

  • wyjaśnia jaką funkcję pełni tytuł,
  • zna pojęcia nadtytuł, podtytuł

 

  • określa cechy dobrego tytułu,
  • wyjaśnia pojęcia nadtytuł, podtytuł

 

  • analizuje budowę tytułów,
  • przyporządkowuje tytuł do określonej kategorii, uzasadnia swoją decyzję

 

  • ocenia tytuły prasowe, uzasadnia ocenę,
  • nadaje tytuły zapowiadanym artykułom

 

Informacja – chleb powszedni dziennikarza i artykuł pierwszej potrzeby

 

  • odróżnia tekst informacyjny od oceniającego,
  • porządkuje fakty

 

 

  • wyjaśnia, czym jest manipulacja,
  • układa informację na podstawie uporządkowanych faktów

 

  • podaje przykłady manipulacji prasowej,
  • przekształca tekst informacji usuwając z niego niepotrzebne elementy

 

  • wyjaśnia różnice miedzy obiektywną informacją a oceną,
  • układa wyczerpującą i dobrze skonstruowaną informację

 

Od wzmianki do sprawozdania – sztuka informowania

 

  • zna nazwy podstawowych gatunków tekstów informacyjnych,
  • układa wzmiankę, zapowiedź sprawozdanie

 

 

  • omawia podstawowe gatunki tekstów informacyjnych,
  • układa wzmiankę, zapowiedź sprawozdanie zachowując wszystkie cechy tych form

 

  • wskazuje i omawia przykłady różnych tekstów informacyjnych,
  • układa notatkę, sylwetkę

 

  • charakteryzuje poszczególne gatunki tekstów informacyjnych,
  • układa notatkę, sylwetkę zachowując wszystkie cechy tych form 
             

 

Przedmiotowy System Oceniania

 

 

Liczba

godzin

Treści kształcenia

Wymagania

konieczne

Wymagania podstawowe

Wymagania

rozszerzone

Wymagania

dopełniające

Fleksja

 

Czasownik

 

 

Osoba, liczba, rodzaj  i czas czasownika

– tworzy formy czasownikowe

 

– rozpoznaje formy czasownikowe

 

– poprawnie tworzy formy czasownikowe

– poprawnie rozpoznaje formy czasownikowe

 

 

 

 

– stosuje różne formy czasownikowe w różnych formach wypowiedzi

 

 

 

 

– świadomie i celowo stosuje różne formy czasownikowe w różnych formach wypowiedzi

– świadomie stosuje czas przeszły lub teraźniejszy w opowiadaniu

 

Tryby czasownika

– rozróżnia tryb oznajmujący, rozkazujący i przypuszczający

– poprawnie stosuje tryby czasownika w różnych sytuacjach życiowych

– poprawnie pisze cząstki        -bym, -byś, -by

 

– celowo i poprawnie stosuje różne tryby czasownika w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– samodzielnie wyciąga wnioski odnośnie stosowania trybów czasownika

 

 

Strony czasownika

– posługuje się czasownikami w różnych stronach

– stara się nazywać strony czasownika

– posługuje się czasownikami w różnych stronach

 

– nazywa strony czasownika

– przekształca stronę czynną na bierną i odwrotnie

 

– poprawnie posługuje się czasownikami w różnych stronach

 

– rozróżnia czasowniki przechodnie i nieprzechodnie

– poprawnie stosuje strony czasownika w zależności od rodzaju tekstu (sytuacje oficjalne i nieoficjalne)

 

Czasowniki dokonane i niedokonane

– z pomocą nauczyciela rozróżnia czasowniki dokonane i niedokonane

– próbuje przekształcać czasowniki dokonane na niedokonane i odwrotnie

– rozróżnia czasowniki dokonane i niedokonane

 

 

– przekształca czasowniki dokonane na niedokonane i odwrotnie

 

– stosuje czasowniki dokonane i niedokonane

– właściwie stosuje czasowniki dokonane i niedokonane

 

– poprawnie  przekształca czasowniki dokonane na niedokonane i odwrotnie

 

– samodzielnie wyciąga wnioski dotyczące stosowania czasowników dokonanych i niedokonanych

 

 

 

 

 

– poprawnie stosuje w różnych wypowiedzeniach czasowniki dokonane i niedokonane

 

Czasowniki kłopotliwe

– próbuje stosować poprawne formy czasowników kłopotliwych

– zna zasady pisowni zakończeń czasowników w czasie przeszłym, np.  -ął, -ęli

– potrafi znaleźć wyraz kłopotliwy we wskazanym słowniku

– stara się stosować poprawne formy czasowników kłopotliwych

 

– stara się stosować zasady pisowni zakończeń czasowników w czasie przeszłym, np. -ął, -ęli

– wie, jaki słownik może rozstrzygnąć wątpliwości w odmianie czasowników

– stosuje poprawne formy czasowników odmieniających się nietypowo

 

– pisze zakończenia czasowników w czasie przeszłym, np. -ął, -ęli

 

 

 

– w razie wątpliwości korzysta z odpowiedniego słownika

– poprawnie stosuje nieregularne formy czasowników

 

– poprawnie pisze zakończenia czasowników w czasie przeszłym, np. -ął, -ęli

 

 

Rzeczownik

– określa formy fleksyjne rzeczowników

– dostrzega osobliwości w odmianie niektórych rzeczowników

– poprawnie określa formy fleksyjne rzeczowników

– stara się używać poprawnych form rzeczowników odmieniających się nietypowo

 

 

 

 

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych używa poprawnych form rzeczowników odmieniających się nietypowo

 

 

 

 

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych używa poprawnych form rzeczowników odmieniających się nietypowo

– potrafi stwierdzić, na czym polegają osobliwości w odmianie rzeczowników odmieniających się nietypowo

 

Pisownia zakończeń

-ji, -ii, -i w niektórych formach rzeczowników zakończonych na -ja, -ia, -ea

– próbuje z pomocą nauczyciela poprawnie pisać wszystkie  formy rzeczowników zakończonych na -ja, -ia, -ea

– stara się poprawnie pisać wszystkie formy rzeczowników zakończonych na -ja, -ia, -ea

- poprawnie pisze wszystkie formy rzeczowników zakończonych na -ja, -ia, -ea

 

 

Przymiotnik

– na ogół stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych przymiotnik w funkcji przydawki i orzecznika

– próbuje stopniować różne przymiotniki

 

 

 

 

 

 

 

– rozróżnia stopniowanie proste, opisowe i nieregularne

– dostosowuje formy fleksyjne przymiotnika do określanego przezeń  rzeczownika

 

– zna zasady stosowania wielkiej i małej litery w pisowni przymiotników, stara się poprawnie je stosować

 

– stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych przymiotnik w funkcji przydawki i orzecznika

 

– poprawnie stosuje stopniowanie różnych przymiotników

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– stosuje wielką i małą literę w pisowni przymiotników

 

 

– wzbogaca wypowiedzi ustne i pisemne przymiotnikami w funkcji przydawki i orzecznika

 

 

– stosuje odpowiednie stopnie przymiotnika ze względu na przekazywaną informację i intencję wypowiedzi

– poprawnie używa przymiotników w związkach frazeologicznych

– tworzy własną wypowiedź nacechowaną dodatnio lub ujemnie w zależności od użytych przymiotników

– na ogół poprawnie stosuje wielką i małą literę w pisowni przymiotników

 

– wzbogaca swoje wypowiedzi ustne i pisemne związkami frazeologicznymi zawierającymi przymiotnik

– używa różnorodnych przymiotników w wypowiedziach ustnych i pisemnych, określając przedmioty, przeżycia, uczucia, cechy

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– poprawnie stosuje wielką i małą literę w pisowni przymiotników

 

 

Liczebnik

– próbuje dostosować formy rzeczownika i czasownika do liczebnika

– stosuje w wypowiedziach ustnych i pisemnych liczebnik w formie przydawki i orzecznika

 

– dostosowuje formy rzeczownika i czasownika do liczebnika

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– rozróżnia liczebniki główne, porządkowe, zbiorowe i ułamkowe

– na ogół poprawnie odmienia liczebniki,

 – na ogół poprawnie stosuje liczebniki zbiorowe

 

 

 

 

 

 

– poprawnie rozróżnia liczebniki główne, porządkowe, zbiorowe i ułamkowe

 

– poprawnie odmienia liczebniki

 

 – poprawnie stosuje liczebniki zbiorowe w swoich wypowiedziach ustnych i pisemnych

 

 

 

Przysłówek

– wie, że przysłówki się stopniują

– bogaci słownictwo zapisując przysłówki w różnych stopniach

– wyróżnia przysłówki w tekście

– stosuje przysłówki w stopniu wyższym i najwyższym

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– stara się poprawnie pisać przysłówki złożone (np. wtem, naprawdę)

– tworzy i stosuje odpowiednie stopnie przysłówka ze względu na przekazywaną informację i intencję wypowiedzi

 

 

– poprawnie używa przysłówków w związkach frazeologicznych

– na ogół poprawnie pisze przysłówki złożone (np. wtem, naprawdę)

– używa różnorodnych przysłówków w wypowiedziach ustnych i pisemnych, nazywając sposób, miejsce i czas wykonywanych czynności

– świadomie i celowo używa związków frazeologicznych zawierających przysłówki

– poprawnie pisze przysłówki złożone (np. wtem, naprawdę)

 

Zaimek

– zna kryterium podziału zaimków ze względu na część mowy, którą zastępują

– zastępuje różne części mowy odpowiednimi zaimkami, korzystając ze wzoru

 

 

 

– próbuje stosować poprawną formę gramatyczną zaimków w zależności od zastępowanych przez nie części mowy

 

 

 

 

 

 

– zastępuje różne części mowy odpowiednimi zaimkami

– rozróżnia zaimki rzeczowne, przymiotne, przysłowne i liczebne

– stara się stosować poprawną formę gramatyczną zaimków w zależności od zastępowanych przez nie części mowy

– używa dłuższych i krótszych form zaimków

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– stosuje poprawną formę gramatyczną zaimków w zależności od zastępowanych przez nie części mowy

– poprawnie używa dłuższych i krótszych form zaimków

 

– świadomie stosuje różne formy zaimków w celu osiągnięcia spójności wypowiedzi i poprawności stylistycznej

 

Przyimek

– stara się

 poprawnie pisać wyrażenia przyimkowe

– dostosowuje formy gramatyczne rzeczownika do łączącego się z nim przyimka

– poprawnie pisze wyrażenia przyimkowe

– na ogół poprawnie pisze przyimki złożone

– używa przyimków w związkach wyrazowych

– poprawnie pisze przyimki złożone

 

– poprawnie używa przyimków w związkach wyrazowych

 

Spójnik

– używa spójnika jako wskaźnika zależności między wyrazami w zdaniu pojedynczym

– stosuje spójniki jako wskaźniki zespolenia w zdaniu złożonym

– poprawnie używa spójnika jako wskaźnika zależności między wyrazami w zdaniu pojedynczym

 

– poprawnie stosuje spójniki jako wskaźniki zespolenia w zdaniu złożonym

– przekształca wypowiedzenia różnego typu, stosując zamiennie spójniki

 

 

– stosuje na ogół poprawną interpunkcję w zdaniu pojedynczym i złożonym

– świadomie i poprawnie używa różnych spójników w celu osiągnięcia spójności wypowiedzi

 

– stosuje poprawną interpunkcję w zdaniu pojedynczym i złożonym (także wielokrotnie złożonym)

 

Partykuła

– zna zasady pisowni partykuły -by

z różnymi częściami mowy

 

– poprawnie pisze partykułę    -by z różnymi częściami mowy

 

 

– stosuje różne partykuły w wypowiedzeniach

– przekształca tekst, modyfikując jego znaczenie przez użycie różnych partykuł

– stosuje różne partykuły w wypowiedzeniach w zależności od intencji

 

 

 

 

 

 

– poprawnie stosuje różne partykuły we własnych wypowiedziach ustnych i pisemnych w zależności od intencji

 

Wykrzyknik

– zapisuje różne wykrzykniki

 

– stosuje poprawną interpunkcję

– poprawnie zapisuje różne wykrzykniki

– stosuje poprawną interpunkcję

– dostrzega celowość użycia wykrzyknika w wypowiedzi

 

– świadomie stosuje różnorodne wykrzykniki w wypowiedziach dla wyrażenia silnych stanów uczuciowych lub wezwań i poleceń

 

Pisownia partykuły nie z różnymi częściami mowy

– zna zasady pisowni partykuły nie z różnymi częściami mowy i próbuje poprawnie je stosować

 

– poprawnie pisze partykułę nie z różnymi częściami mowy

– poprawnie pisze wyjątki (niejeden, nieswój, niedomagać, niegdyś itd.)

 

 

Składnia

 

Zdanie pojedyncze

– posługuje się różnymi rodzajami wypowiedzeń pojedynczych

 

 

 

 

– rozróżnia zdania pojedyncze rozwinięte i nierozwinięte

 

– posługuje się różnymi rodzajami wypowiedzeń pojedynczych w zależności od intencji, z jaką przekazuje komunikat

– przekształca zdania nierozwinięte w rozwinięte i odwrotnie

– rozwija zdania, dodając różnorodne określenia

– stosuje odpowiednią interpunkcję

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych posługuje się różnymi rodzajami wypowiedzeń pojedynczych w zależności od intencji, z jaką przekazuje komunikat

 

 

 

 

 

– poprawnie stosuje interpunkcję

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się różnymi rodzajami wypowiedzeń pojedynczych w zależności od intencji, z jaką przekazuje komunikat

 

 

Równoważnik zdania

– odróżnia równoważnik zdania od zdania

 

– przekształca równoważnik zdania w zdanie i odwrotnie

– układa plan zdarzeń w formie równoważników zdań

– stosuje równoważniki zdań w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– dostrzega stylistyczną funkcję równoważników zdań w tekście literackim

– świadomie stosuje równoważniki zdań w wypowiedziach ustnych i pisemnych, aby przekazać informację skrótową, wyrazić swoje uczucia, sporządzić notatkę itp.

 

Orzeczenie

– stosuje różne rodzaje orzeczeń

– wyróżnia orzeczenie w zdaniu

 

– rozróżnia orzeczenie czasownikowe i imienne

– stosuje w wypowiedziach orzeczenie czasownikowe i imienne, z czasownikiem modalnym i z frazeologizmem

– poprawnie stosuje w wypowiedziach orzeczenie czasownikowe i imienne, z czasownikiem modalnym i z frazeologizmem

 

Podmiot

– wyróżnia podmiot w zdaniu

– stosuje podmioty wyrażone różnymi częściami mowy

– rozróżnia różne rodzaje podmiotu

– rozróżnia i stosuje podmiot gramatyczny, logiczny, domyślny, szeregowy i zbiorowy

- stosuje zdanie bezpodmiotowe

– przekształca zdania bezpodmiotowe na zdania o tej samej treści z podmiotem gramatycznym

– świadomie i celowo stosuje różne typy podmiotów w wypowiedziach w zależności od intencji

– poprawnie i w uzasadniony sposób używa zdań bezpodmiotowych

 

Przydawka

– stosuje w wypowiedziach różne typy przydawek

– oddziela przecinkiem przydawki jednorodne

– rozróżnia przydawkę przymiotną, rzeczowną, przyimkową i liczebną

– używa różnorodnych przydawek w odpowiednich formach fleksyjnych, stosuje właściwe frazeologizmy

 

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych celowo używa różnorodnych przydawek w odpowiednich formach fleksyjnych, stosuje właściwe frazeologizmy w celu wzbogacenia wypowiedzi

 

 

Dopełnienie

– rozwija treść zdania niesioną przez czasownik, stosując dopełnienie

– stosuje dopełnienia w odpowiedniej formie fleksyjnej

 

– wyróżnia i stosuje w wypowiedziach dopełnienia w formie bezokolicznika

 

 

Okolicznik

– rozwija treść zdania niesioną przez czasownik, stosując różne okoliczniki

– stosuje okoliczniki miejsca, czasu, sposobu, celu, przyczyny, przyzwolenia i warunku w wypowiedziach ustnych i pisemnych

– wyróżnia i stosuje okoliczniki miejsca, czasu, sposobu, celu, przyczyny, przyzwolenia i warunku, zadaje odpowiednie pytania

– świadomie stosuje okoliczniki miejsca, czasu, sposobu, celu, przyczyny, przyzwolenia i warunku w zależności od intencji w wypowiedziach ustnych i pisemnych

 

Rozbiór logiczny zdania

– dostrzega zależności między wyrazami w zdaniu pojedynczym

 

– wyróżnia wyrazy nadrzędne i podrzędne

 

– przedstawia zależności między wyrazami na wykresie

– poprawnie nazywa części zdania

– poprawnie nazywa części zdania, uwzględnia różne rodzaje podmiotu, orzeczenia, przydawki i okolicznika

 

Związki składniowe

– wyróżnia wyrazy nadrzędne i podrzędne

w zdaniu pojedynczym

– wyróżnia związek główny i związki poboczne

– poprawnie łączy wyrazy w związki, stosując poprawne formy fleksyjne

– wyróżnia związki zgody, rządu i przynależności

– świadomie stosuje związki zgody, rządu i przynależności w wypowiedziach, poprawnie używa frazeologizmów

Formy wypowiedzi

 

Zaproszenie

– redaguje zaproszenie, uwzględniając nadawcę i adresata, cel, czas i miejsce spotkania

– redaguje zaproszenie, stosownie do okoliczności uwzględniając nadawcę i adresata, cel, czas i miejsce spotkania

– stosuje słownictwo perswazyjne

– różnicuje stylistyczną formę zaproszenia w zależności od tego kto, kogo i gdzie zaprasza

- dba o estetykę pisma i układ tekstu

 

 

 

Dedykacja

– redaguje dedykacje do różnych adresatów z różnych okazji

 

– redaguje dedykacje, stosuje cytaty odpowiednie do okoliczności,

- dba o estetykę pisma i układ tekstu

 

 

 

Ogłoszenie

– redaguje ogłoszenie, uwzględniając informacje o nadawcy

 

 

– redaguje ogłoszenie, uwzględniając informacje o nadawcy

– wyraża się precyzyjnym językiem

– dba o estetykę pisma i układ tekstu

 

 

 

 

Recenzja

– redaguje recenzję, zwracając szczególną uwagę na część krytyczną wypowiedzi

– redaguje recenzję w formie artykułu do gazetki szkolnej

– świadomie dobiera w recenzji środki językowe uwypuklające własną opinię

– stosuje odpowiednie słownictwo związane z dziedziną, do której należy recenzowany utwór

– redaguje recenzję, komentując i oceniając poszczególne elementy utworu

– świadomie stosuje odpowiednie słownictwo, celowo używa zwrotów i wyrażeń opiniotwórczych i subiektywnych

 

OCENA CELUJĄCA . UCZEŃ :

-czyta pozycje spoza kanonu lektur ;

-twórczo i wzorowo redaguje wypowiedzi pisemne ;

-poszerza swe wiadomości z nauki o języku ;

-podejmuje twórcze działania ;

-pisze bezbłędnie ;

-osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych , ortograficznych , poetyckich , recytatorskich i czytelniczych .

 

 

 

 

Wymagania edukacyjne klasa 2

Plan wynikowy do podręcznika Świat w słowach i obrazach, kl. II

Kryteria szczegółowe

 

                                                                    rozdział i   początki świata, początki słowa

 

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

 

 

UCZEŃ

 

 

Stary Testament                

Wygnanie z Raju               

  • płynnie czyta całość              tekstu,
  • dostrzega elementy świata przedstawionego,
  • odtwarza przebieg wydarzeń,
  • znajduje w tekście przykłady wskazanych cech stylu biblijnego

 

 

  • czyta płynnie z intonacyjnym  wyodrębnieniem wypowiedzi bohaterów,
  • dostrzega symboliczne elementy świata przedstawionego,
  • odtwarza motywy działania bohaterów,
  • rozpoznaje styl biblijny w tekście                         

                                                 

  • czyta całość tekstu ze zrozumieniem,
  • wylicza symboliczne elementy świata przedstawionego,
  • odtwarza i ocenia motywy działania bohaterów,
  • nazywa niektóre cechy stylu biblijnego                                  

 

  • dokonuje czytania  interpretacyjnego,
  • rozumie symbolikę elementów świata przedstawionego,
  • ocenia i komentuje motywy działania bohaterów,
  • wyjaśnia, czym cechuje się styl biblijny         

 

 

 

Stary Testament

Wędrówka do Ziemi Obiecanej                             

  • dostrzega kolejne etapy wędrówki,
  • opowiada o przebiegu jednego etapu wędrówki,
  • wyszukuje w tekście wskazane motywy,
  •  wymienia nazwy biblijnych postaci          
    • porządkuje w kolejności etapy wędrówki,
    • opowiada o przebiegu wędrówki,
    • dostrzega samodzielnie motywy,
    • wymienia nazwy biblijnych postaci i miejsc

                                      

  • dostrzega związki kolejnych etapów wędrówki,
  • łączy opowiadanie  o przebiegu wędrówki z opisem miejsca,
  • dostrzega symbolikę motywów,
  • łączy biblijne postacie z miejscem

     

  • dostrzega symboliczny sens wędrówki,
  • łączy opowiadanie o przebiegu wędrówki z charakterystyką postaci,
  • określa symboliczny sens motywów,
  • wskazuje historyczny i kulturowy kontekst           

 

 

Nowy Testament               

Syn marnotrawny              

  • szereguje wydarzenia, wyodrębnia postacie,
  • nazywa cechy charakteru postaci,
  • wie, że tekst jest przypowieścią,
  • dostrzega związek tematyczny obrazu z tekstem                                      

 

  • relacjonuje przebieg wydarzeń,
  • dokonuje charakterystyki postaci,
  • wymienia cechy przypowieści,
  • zestawia elementy świata przedstawionego na obrazie i w tekście                

 

  • relacjonuje i komentuje przebieg wydarzeń,
  • charakteryzuje i ocenia postacie,
  • wskazuje cechy tekstu jako przypowieści,
  • opisuje warstwę przedstawieniową obrazu

 

  • dostrzega uniwersalizm postaci i wydarzeń,
  • wskazuje motywy  postępowania postaci,
  • formułuje prawdy ogólne wynikające z przypowieści,
  • interpretuje warstwę przedstawieniową obrazu

 

 

 

Myślę i decyduję - o argumentowaniu i rozprawce                            

  • zna pojęcia teza, argument, wniosek,
  • zna rozprawkę jako formę wypowiedzi,
  • zna w podstawowym zakresie słownictwo wyrażające własne stanowisko,
  • pod kierunkiem nauczyciela układa rozprawkę                                        
    •  rozpoznaje tezę, argument, wniosek,
    • rozpoznaje rozprawkę wśród innych form wypowiedzi,
    • stosuje w podstawowym zakresie słownictwo podkreślające własne stanowisko,
    • przy wsparciu nauczyciela układa rozprawkę                          

 

  • formułuje tezę, argumenty przy pomocy nauczyciela,
  • wymienia cechy rozprawki jako formy wypowiedzi,
  • stosuje bogate słownictwo podkreślające własne stanowisko,
  • samodzielnie układa rozprawkę                                                         

 

  • samodzielnie formułuje tezę, argumenty, wnioski,
  • wskazuje w tekście cudzym cechy rozprawki,
  • stosuje słownictwo wprowadzające kolejne argumenty,
  • samodzielnie układa rozprawkę zachowując wszystkie cechy tej formy wypowiedzi

 

 

 

Nowy Testament

Hymn o miłości               

 

  • określa temat utworu,
  • wyodrębnia z tekstu nazwy wartości,
  • wie, że utwór jest hymnem            

 

 

 

  • dostrzega różnice zawartości tematycznej w całości tekstu,
  • wyodrębnia nazwy wartości i ich określenia,
  • podaje tytuły innych utworów reprezentujących gatunek hymnu                                                    

 

 

  • dzieli tekst na części kompozycyjne ze względu na różnice tematyczne,
  • nazywa cechy miłości na podstawie określeń z tekstu,
  • nazywa cechy hymnu jako gatunku lirycznego                                          

 

 

  • formułuje wnioski interpretacyjne na podstawie analizy kompozycji tekstu,
  • formułuje wnioski interpretacyjne dotyczące sposobu przedstawienia miłości w tekście,
  • uzasadnia, że utwór jest hymnem

 

 

 

 Homer

Iliada

  • zna pojęcie mit,
  • omawia elementy świata przedstawionego,
  •  odnajduje w tekście motyw gniewu,
  • używa pojęć: apostrofa, porównanie homeryckie, epos

 

  • wyjaśnia, czym jest mitmitologia
  • zapisuje w punktach informacje o przebiegu wojny,
  • proponuje inne rozwinięcie tytułu utworu,
  •  odczytuje przykładowe apostrofy, porównania

 

  •  opowiada o znanych bogach i bohaterach mitologicznych,
  • zapisuje w punktach opinię bohatera,
  • wyjaśnia symboliczne znaczenie motywu gniewu,
  • wyjaśnia znaczenie pojęć: apostrofa, porównanie homeryckie, epos

 

  • redaguje artykuł hasłowy do encyklopedii,
  • ocenia zachowanie bohaterów,
  • porównuje bohaterów utworu ze znanymi postaciami mitologicznymi oraz postaciami rycerzy,
  • wyjaśnia sens apostrof i porównań, uzasadnia, że utwór jest eposem

 

 

 

Homer

Odyseja (fragment)       

  •  wie, że tekst wykorzystuje motyw wędrówki,
  • wyodrębnia z tekstu wypowiedzi narratora,
  • wyodrębnia z tekstu wypowiedzi bohaterów,
  • z pomocą nauczyciela układa opis przeżyć,
  •  wie, że utwór jest eposem                         

 

  •  wyjaśnia dosłowne znaczenie terminu „odyseja”,
  • określa temat wypowiedzi narratora,
  • dostrzega różnice między wypowiedziami bohaterów i narratora,
  • samodzielnie układa opis przeżyć,
  • na podstawie definicji odtwarza cechy eposu          

 

  •  wyjaśnia przenośne znaczenie terminu „odyseja”,
  • relacjonuje zawartość wypowiedzi narratora,
  • nazywa różnice między wypowiedziami bohaterów i narratora,
  • układa opis przeżyć i uczuć bohatera,
  • wymienia cechy eposu                               

 

  • dostrzega uniwersalizm motywu wędrówki,
  • charakteryzuje narratora na podstawie jego wypowiedzi,
  • charakteryzuje bohaterów na podstawie ich wypowiedzi,
  • układa opis przeżyć i uczuć stosując bogate słownictwo,
  • wskazuje w tekście cechy eposu

 

 

 

O Królu Arturze i Rycerzach Okrągłego Stołu  Poszukiwanie Świętego Graala. Przygody Pana Parsifala   

 

 

 

 

  • uzupełnia podany niepełny plan wydarzeń,
  • dostrzega motyw podróży,
  • dostrzega motyw rycerza, nazywa cechy charakteru rycerza,

rozróżnia elementy realistyczne i fantastyczne                     

  • układa plan najważniejszych wydarzeń,
  • wyodrębnia etapy podróży,
  • nazywa wartości, którymi kieruje się w swym życiu rycerz,

wskazuje związki między elementami realistycznymi i fantastycznymi            

  • układa szczegółowy plan wydarzeń,
  • określa symboliczne znaczenie kolejnych etapów podróży,
  • zna cechy etosu rycerskiego,

dostrzega przenośne znaczenie elementów fantastycznych           

  • układa plan wydarzeń, nazywa etapy fabuły,
  • porównuje podroż Parsifala z wędrówką wybranej postaci literackiej,
  • formułuje zasady kodeksu postępowania rycerskiego,

wskazuje źródła elementów fantastycznych, wyjaśnia metaforykę utworu

                       

 

 

 

 

 

 

 

                                                                    rozdział ii świat w słowach odbity  

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

 

UCZEŃ

 

 Słowa są zwierciadłem     

  • wyodrębnia z tekstu cytaty,
  • sprawnie posługuje się terminem epika,
  • zna termin mit, posługuje się nim w wypowiedzi                        

 

 

  • podaje źródła  wyodrębnionych cytatów,
  • wskazuje źródła epiki jako rodzaju literackiego,
  • wymienia przykłady mitów, wskazuje ich bohaterów                                       

                                             

  • ma świadomość przenośnego sensu cytowanych wypowiedzi,
  • zna pojęcie: konwencja realistyczna,
  • potrafi wskazać przyczyny powstawania mitów                                     

 

  • wyjaśnia przenośny sens cytowanych wypowiedzi,
  • wyjaśnia, na czym polega konwencja realistyczna,
  • wyjaśnia pojęcie mit, kojarzy mity z początkami literatury        

 

 

Henryk Sienkiewicz        

Krzyżacy

  • wie, że utwór zawiera kilka wątków,
  • rozpoznaje historyczne postacie i wydarzenia w powieści,
  • określa czas fabuły na podstawie informacji z tekstu,
  • wskazuje bohaterów indywidualnych i zbiorowych,
  • rozpoznaje w powieści motyw rycerza,
  • przy pomocy układa charakterystykę postaci,
  • przy pomocy nauczyciela pisze rozprawkę                                                                

     

  • · szereguje wydarzenia  wybranego wątku,
  • odróżnia fikcję literacką od rzeczywistości historycznej,
  • wymienia wydarzenia, na podstawie których można określić czas fabuły,
  • wymienia główne cechy bohaterów,
  • nazywa najważniejsze wartości w życiu rycerza,
  • samodzielnie pisze charakterystykę postaci,
  •  samodzielnie pisze rozprawkę                                                 

                                      

  •  nazywa wątki utworu,
  • zestawia ze sobą historyczne i fikcyjne elementy świata przedstawionego,
  • wie, że utwór jest powieścią historyczną, wskazuje jej cechy,
  • rozpoznaje bohaterów statycznych i dynamicznych,
  • wymienia przykłady motywu rycerza z innych utworów,
  • pisze charakterystykę  porównawczą postaci,
  • pisze rozprawkę stosując słownictwo podkreślające własne stanowisko               

     

  • potrafi określić sposób  łączenia wątków w fabule,
  • rozpoznaje archaizmy słownikowe i gramatyczne, łączy cechy języka z czasem historycznym,
  • wyjaśnia, w jaki sposób powieść realizuje ideę „pokrzepiania serc”,
  • nazywa zasady, według których można zestawić bohaterów utworu,
  • dostrzega uniwersalizm motywu rycerza,
  • pisze charakterystykę porównawczą stosując bogate słownictwo,
  • pisze rozprawkę z odwołaniem się do różnych tekstów literackich

 

Świat w gabinecie luster, czyli o powieści

  •  odróżnia postać narratora od autora,
  • wie, że fabuła  składa się z wydarzeń,
  • wymienia nazwy gatunków epickich       

 

  •  wyjaśnia, na czym polega fikcyjność narratora,
  • wskazuje fabułę jako wyróżnik epiki,
  • ma świadomość różnych odmian gatunkowych powieści

 

  •  wymienia dwa  typy narratora,
  • wyjaśnia pojęcie fabuła,
  • nazywa odmiany gatunkowe powieści       

 

  • wskazuje narratora jako główny wyróżnik epiki,
  • wskazuje różnice w budowie fabuły poszczególnych gatunków epickich,
  • formułuje definicję powieści

 

 

Joseph Conrad

Tajfun (fragmenty)          

  •  wyodrębnia z tekstu opis jako formę wypowiedzi,
  • wyodrębnia z narracji wypowiedzi bohaterów,
  • dostrzega w tekście motyw morza i motyw podróży      

 

  • · rozpoznaje różne rodzaje opisu,
  • określa temat wypowiedzi  bohaterów,
  •  dostrzega związki obydwu motywów       

                   

  •  wskazuje środki językowe w różnych rodzajach opisu,
  • na podstawie wypowiedzi bohaterów odczytuje ich stan emocjonalny,
  • określa związki obydwu motywów            

 

  • wydobywa metaforyczny sens z różnych rodzajów opisu,
  • wydobywa naddane znaczenia z wypowiedzi bohaterów,
  • określa symbolikę obydwu motywów

 

 

 Ernest Hemingway

Stary człowiek i morze     

 

  •  określa w dosłowny sposób tematykę utworu,
  • odtwarza przebieg akcji,
  • krótko przedstawia tytułowego bohatera,
  • dostrzega w tekście zdania o charakterze sentencji              

 

  •  wykorzystuje fabułę i tytuł utworu do określenia jego tematyki,
  • wyróżnia trzy części kompozycyjne fabuły,
  • charakteryzuje tytułowego bohatera ,
  • · w prosty sposób wyjaśnia zawartość sentencji       

 

 

  •  określa problematykę utworu,
  • wskazuje etapy akcji, wyodrębnia je z fabuły,
  • tworzy psychologiczny portret tytułowego bohatera,
  • podaje przykłady sytuacji obrazujących znaczenie sentencji z tekstu    

 

  • zestawia problematykę tekstu z innymi utworami,
  • nazywa etapy akcji, określa ich nacechowanie emocjonalne,
  • przedstawia motywy postępowania tytułowego bohatera, dokonuje jego oceny,
  • na podstawie sentencji z tekstu tworzy dłuższą wypowiedź

 

 

 Aleksander Kamiński

Kamienie na szaniec

  •  określa tematykę utworu,
  • określa czas i miejsce akcji,
  • dostrzega autentyzm wydarzeń,
  • dzieli bohaterów na głównych, drugoplanowych i epizodycznych,
  • odczytuje fragment wiersza, do którego nawiązuje tytuł powieści

 

  • określa tematykę i problematykę utworu,
  • ukonkretnia czas i miejsce akcji,
  • układa wydarzenia w kolejności chronologicznej,
  • charakteryzuje bohaterów,
  • rozpoznaje wartości

 

  • wskazuje elementy biograficzne,
  •  uzasadnia, że utwór jest powieścią o charakterze biograficznym,
  • układa plan ramowy,
  • charakteryzuje i ocenia bohaterów,
  • nazywa wartości

 

 

  • wyjaśnia kontekst historyczny,
  • charakteryzuje narratora,
  • komentuje sposób przedstawienia i ułożenia wydarzeń,
  • wyjaśnia metaforyczny sens tytułu odnosi go do bohaterów utworu,
  • wyjaśnia sens przenośni

 

 

Jarosław Iwaszkiewicz

Ikar

  • określa miejsce i czas wydarzeń,
  • określa typ narratora,
  • przedstawia głównego bohatera opowiadania,
  • dostrzega tematyczny związek obrazu i opowiadania                              

 

  • odtwarza realia okupacyjnej rzeczywistości,
  • wyodrębnia z narracji relację, opisy, refleksje,
  • wskazuje konkretne podobieństwa bohatera z mitycznym Ikarem,
  • porównuje elementy obrazu i opowiadania    

 

  • dostrzega wpływ realiów okupacyjnych na bieg wydarzeń,
  • wskazuje cechy narratora na podstawie jego wypowiedzi,
  • dostrzega symbolikę postaci Ikara w odniesieniu do bohatera opowiadania,
  • ocenia sposób wykorzystania mitologicznego motywu na obrazie i w tekście        

 

  • formułuje wnioski dotyczące wpływu świata zewnętrznego na życie człowieka,
  • określa temat refleksji narratora, nazywa jego emocje,
  • uogólnia znaczenie motywu ikaryjskiego w opowiadaniu,
  • formułuje wnioski o roli artysty w świecie

 

 

 

Ida Fink

Drzazga

 

 

 

  • zapoznaje się z informacjami na temat Idy Fink,
  • określa czas i miejsce akcji,
  • gromadzi informacje na temat bohaterów,

 

  • zapoznaje się z informacjami na temat Holocaustu,
  • zapisuje chronologicznie wojenne przeżycia bohatera,
  • cytuje fragmenty informujące o przeżyciach bohaterów,

 

  • określa kontekst historyczny,
  • rekonstruuje i zapisuje chronologicznie wojenne przeżycia bohatera,
  • nazywa przeżycia, uczucia bohaterów,

 

  • wypowiada się na temat twórczości autorki opowiadania, odnosząc się do przytoczonych opinii,
  • wyjaśnia sens tytułu,
  • porównuje nastrój, samopoczucie bohaterów,

 

                         

 

 

 

                                                                                    rozdział iii  świat jawy czy snu ?

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Jonathan Swift

Podróże Guliwera

  • określa czas i miejsce wydarzeń,
  • opowiada o wojennych obyczajach Europejczyków,
  •  określa typ narratora

 

 

  • ·  dzieli bohaterów na głównych i drugoplanowych,
  • ·  odróżnia informacje od komentarza,
  • ·  określa rodzaj narracji
    • opowiada o przebiegu wydarzeń,
    • ocenia komentarz dotyczący przyczyn wojen,
    • charakteryzuje narratora                    
    • wyraża opinię na temat świata przedstawionego utworu i jego niezwykłości,
    • odtwarza i komentuje poglądy na temat przyczyn wojen,
    • charakteryzuje narratora, uzasadniając wypowiedź
 

 

Pieter Bruegel

Walka karnawału z postem. Sztuka patrzenia                                     

  • wydobywa z tekstu informacje o warstwie przedstawieniowej obrazu,
  • wyodrębnia i nazywa główne postacie obrazu,
  • dostrzega związek tytułu obrazu z przedstawioną na nim sytuacją                            

     

  • porządkuje informacje z tekstu o warstwie przedstawieniowej obrazu,
  • gromadzi słownictwo do opisu głównych postaci,
  • przyporządkowuje kolejnym wyrazom tytułu właściwe elementy obrazu                                        

                                    

  • uzupełnia informacje z tekstu własnymi obserwacjami,
  • zestawia i porównuje główne postacie obrazu,
  • dostrzega symbolikę elementów obrazu                     

     

  • prezentuje warstwę przedstawieniową obrazu w formie zwartej wypowiedzi,
  • dostrzega alegoryczny charakter przedstawionych postaci,
  • dostrzega karykaturę, elementy groteskowe obrazu

Rzeczywistość w krzywym zwierciadle, czyli o poszukiwaniach sensu w bezsensie

  • wydobywa podstawowe informacje z tekstu

 

  • określa tematykę przeczytanego tekstu

 

  • podaje przykłady tekstów kultury ukazujących świat w sposób groteskowy

 

  • podaje przykłady tekstów kultury ukazujących świat w sposób groteskowy

 

Sławomir Mrożek

Baba

  •  wskazuje fragmenty, na podstawie których można scharakteryzować narratora,
  • dostrzega dziwność sytuacji przedstawionej w opowiadaniu,
  • dostrzega różnice języka w toku narracji                   

 

  • nazywa rodzaj narratora w opowiadaniu,
  • wskazuje źródła dziwności sytuacji i postępowania bohatera,
  •  wskazuje zwroty typowe dla różnych stylów języka

                   

  •  charakteryzuje narratora na podstawie jego wypowiedzi,
  • stosuje pojęcie absurdu dla określenia sytuacji,
  • nazywa style języka występujące w tekście             

 

  •  określa postawę narratora wobec świata,
  • wyjaśnia, z czego wynika i na czym polega absurd świata przedstawionego,
  • wykorzystuje obserwację języka dla formułowania wniosków interpretacyjnych

 

 Nogi w kałamarzu, czyli o cechach groteski   

  •  zna termin groteska               

 

  • tworzy poprawne związki wyrazowe ze słowem groteska i wyrazami pokrewnymi                

 

 

  •  wymienia cechy groteski, podaje tytuły utworów o charakterze groteski                

 

  • określa cele, którym służy groteska jako konwencja  literacka                               

 

             

                                 

                                                                                      rozdział iv  mój świat, moje życie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

 Juliusz Słowacki

Listy do matki

  • określa tematykę listów,
  • wskazuje poszczególne elementy kompozycyjne listu,
  • redaguje list w sytuacji rzeczywistej                       

 

 

  • porównuje tematykę listów, formułuje wnioski z porównania,
  • zna rożne odmiany listów,
  • redaguje list w sytuacji rzeczywistej zachowując wszystkie cechy tej formy wypowiedzi             

                                             

  • wskazuje fragmenty, na podstawie których można rozpoznać emocje i uczucia nadawcy,
  • nazywa różne odmiany listów,
  • redaguje list w sytuacji wyobrażonej                                
  • wypowiada się na temat nadawcy wykorzystując tekst listów i wiedzę o biografii autora,
  • wskazuje w tekście listów informację, opis, refleksję,
  • redaguje list, w którym przedstawia swoje refleksje i oceny

 

 Andrzej Bobkowski

Szkice piórkiem

  • określa czas i miejsce wydarzeń,
  • odczytuje fragmenty opisujące wrażenia, stan ducha bohatera,
  • odczytuje fragmenty ujawniające narratora,
  • używa pojęcia dziennik,
  •   pisze fragment dziennika             

     

  • opowiada o podróży bohaterów,
  • odszukuje  w tekście fragmenty różnych form wypowiedzi,
  • określa rodzaj narracji i typ narratora,
  • odróżnia dziennik od innych form literackich,
  • pisze fragment dziennika, wprowadza słownictwo nazywające stany emocjonalne    

                

                                    

  •  określa kontekst historyczny,
  • odczytuje fragmenty o charakterze „złotej myśli”,
  • charakteryzuje narratora,
  • odróżnia dziennik od innych tekstów o charakterze wspomnieniowym,
  • pisze komentarz z elementami opisu

     

  • komentuje sposób prezentacji świata w utworze,
    • komentuje fragmenty o charakterze „złotej myśli”
    • tworzy portret osobowościowy narratora,
    • definiuje pojęcie dziennika jako utworu literackiego,
    • pisze komentarz z elementami opisu i charakterystyki

 

 Miron Białoszewski

Pamiętnik z powstania warszawskiego (fragmenty)                                                                                                     

  • proponuje tytuły dla  poszczególnych części tekstu,
  • dostrzega specyficzne cechy języka utworu,
  • odtwarza realia  prezentowanej rzeczywistości                             

 

  • określa tematykę kolejnych części tekstu,
  • · nazywa  typowe środki językowe charakterystyczne dla narracji,
  • · zestawia czas prezentowanych wydarzeń z czasem relacji               

 

  •  porównuje tematykę kolejnych części tekstu,
  • charakteryzuje język utworu,
  • wymienia cechy pamiętnika                        

 

  • uogólnia wnioski wynikające z porównania kolejnych części tekstu,
  • określa styl wypowiedzi autora, popiera swe sądy przykładami z tekstu,
  • wskazuje cechy pamiętnika w tekście, dostrzega różnice między pamiętnikiem a dziennikiem       
  •  
             

 

 

 

 

 

 

 

 

                                                                                        rozdział v  świat między wersami

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Ludzie wiersze piszą, czyli o niezwykłej mowie „ja” lirycznego

 

Jak czytać wiersze – ostatnia deska ratunku, czyli spojrzenie kogoś, kto „nic z tego nie rozumie”

  • czyta uważnie tekst,
  • posługuje się terminem liryka,
  • sprawnie posługuje się pojęciem podmiot liryczny,
  • dostrzega specyfikę języka poetyckiego        

 

 

  • czyta tekst ze zrozumieniem,
  • łączy termin liryka z pojęciem rodzaju literackiego,
  • ma świadomość fikcyjności podmiotu lirycznego,
  • nazywa podstawowe środki języka poetyckiego                                                                                     
  • odszukuje w tekście wskazane informacje,
  • odróżnia lirykę od epiki,
  •  dostrzega związki i zależności między fikcyjnym i rzeczywistym nadawcą,
  • rozpoznaje podstawowe środki języka poetyckiego             

 

  • porządkuje informacje zawarte w tekście,
  • łączy pojęcie liryka z wyrażaniem uczuć i przeżyć,
  • rozróżnia lirykę bezpośrednią i pośrednią,
  • rozumie kreacyjny charakter języka poetyckiego

 

Jan Kochanowski

Tren V, Tren VII, Tren VIII

 

  • wskazuje bohaterów lirycznych, określa relacje między nimi,
  • dostrzega części kompozycyjne w zwartym tekście,
  • czyta ze zrozumieniem definicję trenu             
  • dostrzega porównanie jako podstawowy środek przedstawienia bohaterki,
  • dzieli tekst na części kompozycyjne biorąc pod uwagę różnice treściowe,
  • wylicza na podstawie definicji cechy trenu                                  

 

  • na podstawie wypowiedzi poetyckiej przedstawia bohaterkę,
  • próbuje określić zasady wyodrębnienia części kompozycyjnych,
  • wymienia cechy trenu jako gatunku              

 

  • określa nastrój wypowiedzi lirycznej, wskazuje poetyckie środki tworzenia nastroju,
  • dostrzega kontrast jako zasadę kompozycyjną,
  • wskazuje wspólne cechy gatunkowe w różnych utworach

 

Adam Mickiewicz

Niepewność

 

  • wie, że wiersz jest przykładem liryki bezpośredniej,
  • dostrzega poetyckość języka i harmonijność budowy wiersza                  
  • wskazuje słownictwo nazywające stan duchowy, uczucia, emocje,
  • rozpoznaje i nazywa językowe środki poetyckiej wypowiedzi                         

 

  • przedstawia stan wewnętrzny podmiotu lirycznego wykorzystując zgromadzone słownictwo,
  • posługuje się terminem monolog liryczny, określa jego język                                                

 

  • określa sytuację, w której ujawnia się stan wewnętrzny podmiotu lirycznego,
  • charakteryzuje styl wypowiedzi, na tej podstawie przedstawia osobę nadawcy

 

Adam Mickiewicz

Żegluga

  • na podstawie tekstu przedstawia sytuację liryczną,
  • cytuje fragmenty odzwierciedlające wrażenia osoby mówiącej                     

 

 

  • opowiada własnymi słowami sytuację liryczną,
  • próbuje komentować wskazane cytaty                     

 

  • dostrzega dynamizm sytuacji, wskazuje i nazywa językowe środki dynamizujące wypowiedź
  • dostrzega i wyodrębnia motyw podróży                             

 

 

  • dostrzega relacje między światem zewnętrznym a wewnętrznym stanem osoby mówiącej,
  • określa dosłowne i przenośne znaczenie motywu podróży

 

Juliusz Słowacki

Hymn

 

 

  • wskazuje wyrazy i formy gramatyczne ujawniające podmiot liryczny, rozpoznaje lirykę bezpośrednią,
  • wypisuje zwroty pozwalające rozpoznać przestrzeń, konkretyzuje przestrzeń,
  • rozpoznaje adresata poetyckiej wypowiedzi,
  • przypomina cechy gatunkowe hymnu

                                          

 

  • dostrzega subiektywizm wypowiedzi, utożsamia osobę mówiącą z bohaterem lirycznym, wskazuje cytaty przedstawiające jego stan psychiczny,
  • opisuje przestrzeń zwracając uwagę na jej cechy,
  • wskazuje i nazywa językowe środki ujawniające adresata,
  • wskazuje w tekście cechy hymnu                                  

 

  • komentuje wskazane cytaty, nazywa uczucia, określa stan wewnętrzny i doznania podmiotu – bohatera,
  • dostrzega symboliczny charakter przestrzeni, próbuje go wyjaśnić,
  • przedstawia portret Boga jako adresata poetyckiej wypowiedzi,
  • wymienia inne utwory reprezentujące hymn jako gatunek                                    

 

 

  • nazywa okoliczności i wskazuje przyczyny wywołujące przeżycia i odczucia,
  • wyjaśnia symboliczny charakter przestrzeni, wskazuje zależności między sytuacją liryczną a stanem wewnętrznym bohatera lirycznego,
  • zestawia portret Boga z innymi utworami,
  • zestawia i porównuje utwory o charakterze hymnu

 

 

Juliusz Słowacki Testament mój

  • utożsamia podmiot liryczny z autorem tekstu, wskazuje wersy, w których poeta pisze o swoim życiu,
  • odszukuje fragmenty, na podstawie których można określić adresatów wypowiedzi           

 

 

  • komentuje wersy dotyczące życia bohatera, zestawia je z podstawowymi informacjami biograficznymi,
  • rozpoznaje i nazywa adresata ukonkretnionego i uogólnionego                                            

 

  • wskazuje fragmenty mówiące o twórczości, dostrzega ich metaforykę, próbuje wyjaśniać sens metafor,
  • wskazuje cytaty zawierające nakazy, prośby skierowane do adresatów, próbuje je zinterpretować                                       
  • przedstawia portret człowieka i artysty wpisany w tekst,
  • dostrzega i rozumie refleksje dotyczące wpływu twórczości poety na potomnych

 

Cyprian Norwid

Moja piosnka (II)

 

  • na podstawie tekstu odtwarza elementy krajobrazu opisywanego miejsca,
  • dostrzega w tekście neologizmy, wymienia je,
  • dostrzega związek tytułu utworu z jego formą                                       
  • dostrzega symbolikę zachowań ludzi, próbuje ją wyjaśnić,
  • analizuje budowę słowotwórczą neologizmów,
  • wskazuje powtarzające się w tekście elementy, próbuje je nazwać                                      
  • nazywa wartości kojarzone z opisywanym miejscem i jego mieszkańcami,
  • próbuje samodzielnie zdefiniować pojęcia nazwane neologizmami,
  • wskazuje cechy wpływające na muzyczność utworu               
 

 

 

  • przedstawia sytuację i stan wewnętrzny osoby mówiącej,
  • definiuje pojęcia nazwane neologizmami, łączy je z nazwami wartości,
  • podaje przykłady utworów podobnych ze względu na nastrój i muzyczność, wymienia dostrzeżone podobieństwa

Cyprian Norwid  Pielgrzym

 

  • rozpoznaje lirykę bezpośrednią, łączy osobę mówiącą z bohaterem lirycznym utworu,
  • dostrzega w tekście motyw wędrówki

 

  • definiuje znaczenie pojęcia pielgrzym, wskazuje jego atrybuty,
  • podaje tytuły utworów, w których występuje motyw wędrówki         
  • wyjaśnia różnice między pielgrzymem, podróżnikiem, wędrowcem,
  • dostrzega symboliczne znaczenie motywu wędrówki w tekście                     
  • wypowiada się na temat losu bohatera, celu jego wędrówki,
  • potrafi wyjaśnić symboliczne znaczenie motywu wędrówki
 

 

Bolesław Leśmian

Urszula Kochanowska

 

 

  • określa miejsce i czas prezentowanej w tekście sytuacji,
  • wymienia i porządkuje zdarzenia wspominane przez bohaterkę,
  • wydobywa z tekstu informacje przedstawiające zachowanie i wypowiedzi Boga                     
  • wyszukuje w tekście zwroty określające  miejsce, na ich podstawie opisuje przestrzeń,
  • zestawia ze zdarzeniami nazwy uczuć i emocji,
  • wymienia cechy i atrybuty składające się na boskość                     

 

  • dostrzega kontrast w obrazowaniu przestrzeni, próbuje ją wartościować na podstawie tekstu,
  • dostrzega zmienność emocji, wyjaśnia jej powody,
  • analizuje informacje przedstawiające postać Boga, na ich podstawie próbuje formułować wnioski                

 

  • porównuje obraz nieba z tekstu z przedstawieniem biblijnym, formułuje wnioski,
  • formułuje zwartą wypowiedź przedstawiającą bohaterkę wiersza i jej uczucia,
  • porównuje wizerunek Boga w tekście z innymi utworami

 

Julian Tuwim

Przy okrągłym stole

 

 

  • wskazuje nadawcę i odbiorcę, podaje przykłady wyrazów i form gramatycznych pozwalających ich rozpoznać     
  • dookreśla sytuację liryczną przedstawiając okoliczności wspomnianych w wierszu zdarzeń        

 

  • określa relacje łączące nadawcę i adresata                

 

  • rozpoznaje opis przeżyć, dostrzega ich związek z przedstawionym w tekście miejscem

 

Julian Tuwim

Czereśnie

 

  • określa sytuację liryczną, dostrzega plastykę poetyckiego opisu,
  • gromadzi materiał językowy  do opisu obrazu, tworzy krótki opis obrazu                

 

  • wskazuje środki języka poetyckiego oddające wrażenia wizualne, nazywa je,
  • gromadzi bogaty materiał językowy do opisu obrazu, tworzy rozbudowany opis obrazu                             

 

  • wskazuje poetyckie środki odzwierciedlające wrażenia słuchowe, ruchowe,
  • gromadzi różnorodny materiał do opisu obrazu lub ujęcia filmowego, tworzy tekst z wykorzystaniem zgromadzonego słownictwa                                 

 

  • interpretuje poetycki opis uwzględniając wrażenia wzrokowe, słuchowe, ruchowe,
  • tworzy rozbudowany opis obrazu lub ujęcia filmowego oddający wrażenia wzrokowe, słuchowe, ruchowe

 

Krzysztof Kamil Baczyński

Piosenka

 

  • wymienia składniki natury  przywołane w tekście, oddziela elementy przedstawione wprost od elementów przedstawionych w sposób przenośny,
  • wyodrębnia motyw wędrówki, wskazuje podmiot zbiorowy poetyckiej wypowiedzi                                      

 

  • rozpoznaje epitety i porównania, wyjaśnia ich funkcję w opisie prezentowanego w wierszu świata,
  • rozpoznaje czas teraźniejszy poetyckiej wypowiedzi, wydobywa wynikające z niego znaczenia                                        

 

  • wskazuje metafory, próbuje wyjaśniać ich znaczenia ,
  • dostrzega przenośne znaczenie motywu wędrówki, określa jej cel i sens           

 

  • odczytuje znaczenia przekazane w sposób metaforyczny, nazywa cechy świata  opisanego w wierszu,
  • łączy sposób poetyckiego opisu świata z życiową postawą człowieka

 

Krzysztof Kamil Baczyński

Lasem

 

  • rozpoznaje osobę mówiącą w wierszu, próbuje określić sytuację, w jakiej się znajduje,
  • określa temat utworu na poziomie dosłownym                   

 

  • próbuje ustalić, kim jest osoba mówiąca, z jakiej perspektywy ogląda świat,
  • wskazuje cytaty, sygnalizujące przenośny charakter poetyckiej refleksji                                                 
  • wskazuje metafory określające osobę mówiącą, próbuje odczytać ich znaczenie,
  • ma świadomość metaforycznego charakteru refleksji zawartej w wierszu                                       

 

 

  • odczytuje sens metafor, wykorzystuje je do przedstawienia osoby mówiącej i jej relacji ze światem, w którym żyje,
  • formułuje hipotezę interpretacyjną dotyczącą tematu wiersza, uzasadnia ją wyjaśniając metafory tekstu

Konstanty Ildefons Gałczyński

Rozmowa liryczna

 

  • rozpoznaje dialogową formę wiersza, określa temat rozmowy

 

  • nazywa relacje łączące osoby mówiące, dookreśla    sytuację, w której toczy się rozmowa        

 

  • dostrzega liryzm rozmowy, wskazuje źródła liryzmu    

 

 

  • analizuje język wypowiedzi, dostrzega poetyckie przedstawianie codzienności

Konstanty Ildefons Gałczyński

Pieśń III

 

  • wskazuje dominujący element języka poetyckiej wypowiedzi,
  • rozpoznaje osobę mówiącą i adresata wypowiedzi               

 

 

  • rozpoznaje anaforę i pytanie retoryczne,
  • określa relacje łączące osobę mówiącą i adresata                   

 

  • wyjaśnia, czym jest anafora,  czym cechuje się pytanie retoryczne,
  • określa cechy osobowości podmiotu mówiącego na podstawie jego wypowiedzi                           
  • określa funkcję anafory i pytania retorycznego w poetyckiej wypowiedzi,
  • ustala, czego dotyczą refleksje wywoływane poetycką wypowiedzią     

 

Czesław Miłosz

Który skrzywdziłeś

  • dostrzega, że wiersz ma formę  zwrotu do odbiorcy,
  • rozpoznaje lirykę pośrednią,
  • dostrzega szyk przestawny i nagromadzenie imiesłowów  w wypowiedzi                            

 

  • wskazuje zwroty pozwalające rozpoznać odbiorcę,
  • dostrzega obiektywny charakter wypowiedzi,
  • rozpoznaje fragment o charakterze przestrogi, ustala, czego dotyczy                               

 

  • określa i nazywa odbiorcę utworu,
  • próbuje określić tematykę wiersza,
  • określa cechy stylu wypowiedzi osoby mówiącej                            
  • charakteryzuje odbiorcę i jego otoczenie,
  • określa problematykę wiersza, dostrzega nawiązania biblijne,
  • wykorzystuje określenie cech stylu wypowiedzi dla odtworzenia postawy  moralnej osoby mówiącej

 

Czesław Miłosz

Tak mało

  • wskazuje nazwy uczuć, próbuje je wartościować pozytywnie lub negatywnie,
  • korzystając z przypisów wskazuje zasygnalizowane w wierszu motywy kulturowe      

 

  • przyporządkowuje uczucia osobie mówiącej, próbuje wyjaśnić, czego dotyczą,
  • korzystając z przypisów podaje znaczenie motywów        

 

 

  • łączy wskazane uczucia z oceną świata przez osobę mówiącą,
  • dostrzega metaforyczny charakter przywołanych motywów            

 

 

  • rozpoznaje, jaką ocenę własnego losu prezentuje osoba mówiąca,
  • wykorzystuje znaczenia wynikające z metaforyki motywów do przedstawienia refleksji poety o świecie

 

 

Tadeusz Różewicz

Jak dobrze

 

 

  • proponuje sposób wprowadzenia do tekstu znaków interpunkcyjnych,
  • na podstawie form gramatycznych określa czas prezentowany w  wierszu                                     

 

  • czyta głośno tekst z intonacją odzwierciedlającą proponowaną warstwę interpunkcyjną,
  • zestawia dwie kategorie czasu; wskazuje fragmenty z nimi związane                                                                                                 

 

  • dostrzega zwięzłość i prostotę języka poetyckiego,
  • ustala relacje między teraźniejszością a przeszłością                                

 

 

 

  • próbuje wyjaśnić wpływ prostoty języka poetyckiego na wrażenia odbiorcy tekstu,
  • dookreśla życiowe doświadczenia osoby mówiącej związane z przeszłością i teraźniejszością     

 

 

 

 

Tadeusz Różewicz

Prawa i obowiązki

 

  • wymienia elementy obrazu przywołane w wierszu,
  • dostrzega dwie części kompozycyjne w wierszu, wskazuje granicę między nimi,
  • wskazuje zwroty, wyrazy, na podstawie których można scharakteryzować osobę mówiącą                                                                                                                                                
  • wskazuje tematyczny związek obrazu i wiersza,
  • łączy z częściami  kompozycyjnymi odpowiednie kategorie czasu, wskazuje sposób uwidocznienia upływu czasu,
  • porządkuje informacje o nadawcy wypowiedzi                               

 

  • dostrzega  różne postawy wobec tragedii Ikara, określa je,
  • porównuje części kompozycyjne biorąc pod uwagę postawę osoby mówiącej,
  • formułuje wnioski prezentujące nadawcę                                                           

 

  • wyjaśnia, czemu służy przywołanie dzieła malarskiego w wierszu,
  • uogólnia refleksję dotyczącą ewolucji postawy życiowej człowieka,
  • formułuje zwartą wypowiedź na temat różnych postaw człowieka wobec świata

 

Marc Chagall

Upadek Ikara. Sztuka patrzenia

 

  • wydobywa z tekstu informacje dotyczące warstwy przedstawieniowej obrazu,
  • wskazuje w tekście informacje dotyczące kompozycji obrazu, próbuje uzupełnić je własnymi spostrzeżeniami,
  • wstępnie prezentuje sposób przedstawienia głównej postaci obrazu środkami malarskimi                                        

 

  • porządkuje informacje z tekstu, uzupełnia je własnymi spostrzeżeniami,
  • zestawia informacje z tekstu dotyczące kompozycji obrazu z własnymi obserwacjami,
  • precyzuje obserwacje związane z malarskimi środkami prezentowania głównej postaci na obrazie (sylwetka, kształty, kolory)                              
  • tworzy zwartą wypowiedź prezentującą warstwę przedstawieniową obrazu,
  • wyodrębnia części kompozycyjne obrazu, próbuje je opisać,
  • próbuje odczytać znaczenia wynikające ze sposobu  przedstawienia postaci malarskimi środkami                   
  • wylicza różnice w prezentowaniu motywu  ikaryjskiego na obrazie Chagalla i Breugla,
  • odkrywa główne zasady kompozycyjne obrazu, próbuje określić ich  rolę w tworzeniu znaczeń obrazu,
  • precyzuje znaczenia wynikające ze sposobu przedstawienia postaci malarskimi środkami
 

 

Miron Białoszewski

Ach, gdyby, gdyby nawet piec zabrali

 

  • odnajduje porównanie wykorzystane w wierszu,  wskazuje składniki porównania,
  • wskazuje fragment tekstu przedstawiający zabawy słowami,
  • na podstawie definicji wymienia cechy ody jako gatunku          

 

  • wskazuje podobne cechy porównywanych elementów,
  • nazywa sposoby zmian znaczeń wyrazów,
  • zestawia informacje z definicji z tekstem wiersza                                     

 

 

  • odtwarza sytuację liryczną, dzieli ją na etapy,
  • wyodrębnia z wypowiedzi warstwę brzmieniową i znaczeniową,
  • dostrzega odstępstwa od tradycyjnych cech gatunku w wierszu   

 

  • zestawia etapy sytuacji lirycznej z nazwami uczuć i emocji osoby mówiącej,
  • wykorzystuje obserwacje językowe do określenia  postawy życiowej osoby mówiącej,
  • wykorzystuje tytuł  do wyjaśnienia roli nawiązania gatunkowego

 

Miron Białoszewski

Namuzowywanie

 

  • na podstawie definicji wyjaśnia pojęcie neologizm, próbuje samodzielnie tworzyć neologizmy              

 

  • odróżnia neologizmy od neologizmów artystycznych, dokonuje analizy słowotwórczej samodzielnie utworzonych neologizmów                            

 

  • wskazuje neologizmy w wierszu, próbuje odszyfrować ich znaczenie przez analizę słowotwórczą                        

 

  • na podstawie odczytanego znaczenia neologizmów dostrzega autotematyzm wiersza

 

Jan Twardowski

O maluchach

 

 

  • wymienia czynności maluchów, nazywa czynności dorosłych
  • używa pojęcia paradoks

 

  • opowiada o sytuacji lirycznej,
  • wskazuje w tekście paradoks
  • zastępuje wymienione czynności sformułowaniami o bardziej ogólnym znaczeniu,
  • wyjaśnia, czym jest paradoks

 

  • komentuje sposób prezentacji sytuacji lirycznej,
  • wyjaśnia istotę paradoksu

 

Jan Twardowski

Sprawiedliwość

  • podaje skojarzenia do wyrazu sprawiedliwość,
  • wskazuje w tekście elementy mowy

 

  • wyjaśnia znaczenie słowa sprawiedliwość,
  • wskazuje w tekście elementy religijne

 

 

  • dzieli się swoimi refleksjami na temat sprawiedliwości,
  • nazywa pozostałe elementy utworu

 

 

  • porównuje swoje refleksje  o sprawiedliwości ze sformułowaniami na jej temat obecnymi w wierszu,
  • uzasadnia, że tekst jest utworem poetyckim

Jan Twardowski

Zaufałem drodze

 

  • odczytuje wyrazy, wersy, w których ujawnia się podmiot liryczny,
  • odczytuje frazeologizmy z tekstu
  • podaje informacje na temat podmiotu lirycznego,
  • wyjaśnia, czym jest frazeologizm

 

  • wyjaśnia, na jakiej zasadzie zestawiono w wierszu „drogę wąską” i „autostradę”,
  • wyjaśnia sens użytych w tekście frazeologizmów

 

  • wykorzystuje symboliczne znaczenia motywów do odczytania refleksji wpisanych w tekst,
  • wyjaśnia celowość użycia frazeologizmów w wypowiedzi poetyckiej

 

Zbigniew Herbert

O dwu nogach Pana Cogito

 

  • rozpoznaje bohatera lirycznego, wyjaśnia jego nazwę,
  • podaje związki frazeologiczne, wyjaśnia ich dosłowne znaczenie                                                                 
  • wskazuje fragmenty, na podstawie których można scharakteryzować bohatera,
  • rozpoznaje i nazywa motywy  wykorzystane w utworze     

 

 

  • gromadzi przymiotniki i rzeczowniki nazywające cechy,
  • wyjaśnia symboliczne znaczenia wskazanych motywów, wykorzystuje je do przedstawienia osobowości bohatera                                  

 

  • na podstawie zgromadzonego słownictwa charakteryzuje bohatera,
  • zestawia różne postawy życiowe, określa je, wskazuje mówiące o nich metafory

 

 

Zbigniew Herbert

Kamyk

 

  • na podstawie własnych obserwacji gromadzi słownictwo opisujące wygląd i nazywające cechy przedmiotu,
  • wskazuje bezpośredniego bohatera wiersza, rozpoznaje osobę mówiącą               

 

  • wskazuje w tekście fragmenty opisujące wygląd  i cechy przedmiotu, dostrzega ich metaforyczny charakter,
  • wskazuje ukrytego bohatera wiersza, próbuje określić osobę mówiącą       

 

  • wyjaśnia metaforyczne znaczenie wskazanych fragmentów,
  • rozpoznaje filozoficzny charakter utworu                    
  • opisuje i charakteryzuje przedmiot, wyjaśnia istotę jego doskonałości,
  • uogólnia refleksje dotyczące istoty człowieczeństwa

 

Zbigniew Herbert

Modlitwa Pana Cogito-‑Podróżnika

  • rozpoznaje adresata wypowiedzi, nazywa go,  wskazuje i nazywa  środki poetyckie wskazujące adresata,
  • wypisuje z tekstu nazwiska rzeczywistych postaci, nazwy miejscowości, budowli,
  • na podstawie tytułu konkretyzuje osobę mówiącą, przypomina i wyjaśnia znaczenie jej nazwiska                                                                                

 

  • wskazuje modlitwę jako typ wypowiedzi poetyckiej, określa jej charakter,
  • wskazuje postacie przywoływane przez osobę mówiącą, odtwarza związane z nimi sytuacje,
  • wskazuje fragmenty pozwalające określić stosunek do świata osoby mówiącej, próbuje je komentować                                                                                                              

 

  • podaje przykłady utworów o podobnym charakterze, wyodrębnia z tekstu wypowiedzi o charakterze podziękowania i prośby,
  • łączy wypisane przykłady z motywem podróży, ma świadomość ich kulturowego znaczenia,
  • odtwarza poglądy osoby mówiącej na temat świata                                                      

 

  • konkretyzuje myślową zawartość podziękowań i próśb, porównuje wskazane teksty,
  • określa filozoficzne znaczenia motywu podróży,
  • przedstawia  sposób wartościowania świata przez osobę mówiącą

 

Jak skutecznie i uprzejmie uczestniczyć w dyskusji

 

  • aktywnie słucha wypowiedzi uczestników dyskusji,
  • zna zwroty podkreślające własne stanowisko, próbuje je stosować,
  • zna zasady kulturalnego prowadzenia dyskusji          

 

  • próbuje skrótowo notować głosy padające w dyskusji,
  • potrafi sformułować własne stanowisko,
  • potrafi ocenić przebieg dyskusji                                                                
  • włącza się do dyskusji,
  • potrafi poprzeć własne stanowisko argumentami,
  • stara się stosować do zasad prowadzenia dyskusji                               

 

  • aktywnie uczestniczy w dyskusji,
  • potrafi w wypowiedzi nawiązać do stanowiska innych dyskutantów,
  • przestrzega zasad kulturalnego uczestnictwa w dyskusji

 

Prostota i pogodna mądrość – o czytaniu wierszy (nie tylko Wisławy Szymborskiej)

  • odróżnia świat realny od świata literackiego,
  • zna pojęcie ironia, wyczuwa ironiczny charakter wypowiedzi w sytuacji rzeczywistej,
  • zna pojęcia: paradoks, puenta                                            

 

  • zna pojęcie kreacja, łączy je z tekstami literackimi,
  • dostrzega ironię w wypowiedzi poetyckiej,
  • wskazuje w tekście wypowiedzi o charakterze paradoksu, puenty                                                                           

 

  • ma świadomość odmienności  reguł rządzących światem literackim,
  • wyjaśnia pojęcie ironii, wskazuje jej źródła w wypowiedzi poetyckiej,
  • wyjaśnia, na czym polegają paradoks i puenta

                 

  • zna reguły rządzące światem wykreowanym, wykorzystuje je do odczytywania znaczeń tekstu poetyckiego,
  • odczytuje znaczenia tekstu poetyckiego wynikające z ironii jako kategorii estetycznej,
  • komentuje znaczenia wynikające z wykorzystania paradoksu i  puenty

 

Wisława Szymborska

Nic dwa razy

  • wie, że utwór można podzielić na części kompozycyjne ze względu na temat lub charakter wypowiedzi,
  • wskazuje fragmenty o charakterze aforyzmu,
  • dostrzega muzyczność  wiersza                                                     

 

  • ·dostrzega podobieństwo tekstu do wywodu  naukowego, z tej  perspektywy dzieli go na części kompozycyjne,
  • ·próbuje skomentować wskazany aforyzm, wyjaśnia jego znaczenie,
  • ·wskazuje źródła muzyczności wiersza                                        

 

 

 

  • wskazuje fragmenty przedstawiające tezę, argumenty, konkluzję wywodu,
  • wyraża własną opinię na temat myśli wyrażonych     aforyzmem,
  • wyodrębnia zdania, zestawia  je z wersami, formułuje wnioski wynikające z takiego zestawienia                

 

  • porządkuje argumenty, odtwarza ich zawartość myślową, komentuje je,
  • rozwija aforyzm własnymi refleksjami,
  • wykorzystuje obserwacje formy utworu w wypowiedzi na temat odczytanych znaczeń

 

 

Wisława Szymborska

Muzeum

 

  • formułuje temat na poziomie dosłownym, określa cechy wymienionych w tekście przedmiotów,
  • nazywa środki, za pomocą których zostały przedstawione przedmioty                                                             

 

  • wskazuje fragmenty mówiące o emocjach, gromadzi słownictwo nazywające uczucia,
  • określa funkcję dostrzeżonych środków                         
  • dostrzega zasadę kompozycyjną wewnątrz wersów,
  • wykorzystuje spostrzeżenia o poetyckich sposobach prezentacji przedmiotów dla odczytania myśli wiersza                             

 

  • zestawia zjawiska, o których mowa w wierszu, formułuje wnioski interpretacyjne,
  • formułuje znaczenia tekstu, dostrzega filozoficzny charakter refleksji poetyckiej

 

Wisława Szymborska

Cebula

 

  • wskazuje bohaterów lirycznych wiersza, wypisuje dotyczące ich określenia,
  • wskazuje neologizmy, próbuje wyjaśnić ich znaczenia                          

 

  • porównuje określenia, nazywa zasadę, według której zostały zestawione,
  • wyjaśnia znaczenia neologizmów wykorzystując analizę   słowotwórczą                                                          

 

  • na podstawie określeń formułuje uogólnienia związane z istotą obu bohaterów,
  • dostrzega paradoks, próbuje wyjaśnić zawartą w nim myśl                             

 

  • odczytuje sposób wartościowania obu bohaterów przez osobę mówiącą,
  • formułuje hipotezy interpretacyjne, popiera je argumentami                                     

 

Edward Stachura

Życie to nie teatr

 

  • wskazuje bohaterów lirycznych, próbuje określić sytuację liryczną,
  • wyodrębnia sformułowania o charakterze tezy   
  • dostrzega kontrast jako zasadę kompozycyjną utworu,
  • odtwarza argumenty prezentowane przez bohaterów

 

  • określa postawy wobec życia obu bohaterów,
  • wydobywa sądy wartościujące, łączy je z odpowiedniki tezami           

 

 

  • dostrzega konfrontację postaw życiowych,
  • dokonuje samodzielnego wartościowania przedstawionych postaw życiowych 

Edward Stachura Wędrówką życie jest człowieka

 

  • wypisuje z tekstu sentencje dotyczące życia człowieka,
  • wyodrębnia z tekstu pytania,
  • dostrzega nagromadzenie powtórzeń i wypowiedzeń wykrzyknikowych                       

 

 

  • rozpoznaje metaforę i porównania w sentencjach,
  • rozwija pytania z tekstu z zachowanie intencji poety,
  • spośród wypowiedzeń wykrzyknikowych wyodrębnia nakazy i deklaracje                            

 

 

  • wyjaśnia znaczenia metafory i porównań, na ich podstawie  nazywa cechy,
  • wskazuje w tekście odpowiedzi, komentuje je,
  • określa postawę życiową sygnalizowaną wypowiedziami o charakterze deklaracji   

 

  • dostrzega filozoficzny wymiar motywu wędrówki,
  • określa rolę pytań jako znaku myślenia o świecie i życiu człowieka,
  • wymienia utwory podejmujące temat życia jako wędrówki, wskazuje ich podobieństwa w warstwie refleksji

 

             

 

 

                                                                                         rozdział vi świat na scenie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Groteska w teatrze, czyli świat na opak na scenie

  • wskazuje w tekście fragmenty dotyczące cech groteski,
  • rozpoznaje groteskę w podanych przykładach sytuacji         

 

 

  • na podstawie tekstu wypisuje cechy groteski,
  • próbuje wyjaśnić, na czym  polega groteskowość zaprezentowanych sytuacji

 

  • wyjaśnia pojęcie groteski, podaje jej cechy,
  • wyjaśnia, czemu może służyć groteska w zaprezentowanych sytuacjach                                                    

 

  • kojarzy nazwiska twórców dramatów wykorzystujących konwencję groteski,
  • wymyśla sytuacje groteskowe, wykorzystuje je w opowiadaniu

 

Molier

Skąpiec

 

  • wie, że utwór reprezentuje dramat i komedię,
  • wymienia postacie bohaterów,
  • wyodrębnia wątki w utworze,
  • podaje przykłady komicznych sytuacji, postaci, wypowiedzi,
  • wskazuje przykłady zniekształconych i przerysowanych  sytuacji

                  

  • wskazuje cechy dramatu i komedii,
  • określa relacje między bohaterami,
  • streszcza wątki utworu,
  • wyjaśnia, z czego wynika komizm we wskazanych przykładach,
  • wskazuje przykłady karykatury w prezentowaniu postaci                                                                            

 

  • odróżnia dramat od innych rodzajów literackich, odróżnia komedię od tragedii,
  • podaje przykłady ujawniające charakter bohaterów,
  • wyodrębnia etapy akcji,
  • zna i nazywa odmiany komizmu,
  • dostrzega groteskowość prezentowanego świata 

 

  • omawia cechy dramatu i komedii z podkreśleniem cech rodzajowych i gatunkowych,
  • charakteryzuje bohaterów,
  • dostrzega intrygę jako kanwę akcji dramatu,
  • wyjaśnia rolę różnych odmian komizmu,
  • wyjaśnia rolę elementów groteski w utworze

 

Konstanty Ildefons Gałczyński

Teatrzyk „Zielona Gęś”: Śmierć w kawiarni, Dziwny krawiec

 

  • dostrzega w tekście cechy utworu dramatycznego,
  • określa i nazywa swoje uczucia związane z lekturą utworu             
  • porównuje formalne cechy utworu ze z poznanymi dramatami,
  • wskazuje elementy świata przedstawionego, które wywołały określone uczucia        

 

  • wskazuje formalne różnice między tekstem a innymi dramatami,
  • wskazuje elementy języka budzące określone uczucia                 

 

  • określa tekst jako miniaturę dramatyczną,
  • rozpoznaje elementy groteski  

 

Sławomir Mrożek

Na pełnym morzu

  • wskazuje elementy świata przedstawionego,
  • wskazuje fragmenty, pozwalające scharakteryzować bohaterów,
  • podaje ogólną propozycję inscenizacji utworu                       
  • krótko prezentuje elementy świata przedstawionego,
  • analizuje język bohaterów, odtwarza ich argumenty,
  • próbuje opisać projekt  scenografii dla inscenizacji utworu                           

 

  • wskazuje zaskakujące elementy świata przedstawionego,
  • określa cel działania każdej postaci,
  • podaje propozycje dotyczące stylu gry aktorów w projektowanej inscenizacji             

 

  • określa charakter świata przedstawionego,
  • charakteryzuje bohaterów, na tej podstawie formułuje problem utworu,
  • przedstawia projekt inscenizacji uwzględniający zastosowanie znaków teatralnych

 

Roman Pawłowski

Tupet i talent (recenzja)

 

 

  • wie, ze tekst jest recenzją,
  • wskazuje w tekście słownictwo oceniające i wartościujące,

 

                                          

  • wyodrębnia części kompozycyjne recenzji,
  • określa, czego dotyczy wskazane słownictwo,

 

  • określa zawartość tematyczną kolejnych części kompozycyjnych,
  • uzupełnia podane słownictwo własnymi propozycjami,

 

  • wie, czego nie powinna zawierać recenzja,
  • określa charakter prezentowanej w tekście oceny,

 

 

Przybyłem, zobaczyłem, oceniłem i ... napisałem recenzję

  •  na podstawie podanego planu próbuje napisać recenzję                                                   

 

 

  •  na podstawie podanego planu pisze recenzję                                                

 

  • samodzielnie układa plan, gromadzi słownictwo i pisze recenzję                                                     
  • pisze recenzję, zachowuje wszystkie cechy formy wypowiedzi, stosuje bogate słownictwo oceniające i wartościujące

 

             

 

 

                                                                                    rozdział vii  świat na ekranie

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

 Film, czyli świat przedstawiony skondensowany.
O gatunkach filmowych

  • czyta wydzielony fragment tekstu, określa jego temat,
  • wypowiada się na temat ulubionych gatunków filmowych               

 

 

  • wydobywa wskazane informacje z fragmentu                                               tekstu,
  • wstępnie określa cechy niektórych gatunków filmowych                                                            

 

  • dokonuje selekcji informacji z  fragmentu tekstu, porządkuje je,
  • zna nazwy gatunków filmowych  

 

  • dokonuje selekcji informacji z całości tekstu, porządkuje je,
  • wskazuje cechy gatunków filmowych     

 

Montaż, czyli zagęszczenie filmowego świata

 

  • wie, na czym polega montaż filmowy,
  • projektuje tematyczną  zawartość kilku ujęć filmowych                                  
  • potrafi wskazać efekty osiągnięte dzięki montażowi,
  • wymienia efekty, jakie chciałby osiągnąć jako twórca zaprojektowanych ujęć filmowych                                           

 

  • zna rodzaje montażu, wstępnie  wyjaśnia różnice między nimi,
  • dobiera rodzaje montażu do projektowanych ujęć filmowych   

 

  • wyjaśnia, na czym polegają różne rodzaje montażu, jakie cele twórcze można dzięki nim osiągnąć,
  • sporządza fragment scenopisu zawierający kilka ujęć filmowych

 

 Grażyna Arata Zakochany Molier (recenzja)

 

  • rozpoznaje tekst jako recenzję, określa jej temat,
  • wskazuje fragmenty zawierające opinie autorki

    

  • uzasadnia, że tekst jest recenzją, wskazuje cechy                                                                                            recenzji,
  • nazywa elementy dzieła, których dotyczą wyodrębnione opinie i oceny                                                                                       

 

  • wyodrębnia części kompozycyjne tekstu, określa ich zawartość,
  • wypisuje słownictwo oceniające                              

 

  • nazywa formy wypowiedzi występujące w tekście,
  • charakteryzuje język recenzji

 

Jerzy Stuhr

Słuchać innego (wywiad)

  • określa, czego dotyczą pytania wywiadu,
  • wydobywa informacje dotyczące bohatera wywiadu 

 

 

  • na podstawie analizy treści pytań uogólnia temat wywiadu,
  • porządkuje informacje dotyczące bohatera wywiadu                        

 

  • obserwuje i analizuje warstwę językową pytań,
  • wskazuje cytaty zawierające prawdy o charakterze uniwersalnym  

 

 

  • uogólnia wnioski wynikające z analizy warstwy językowej pytań,
  • komentuje cytaty, na ich podstawie proponuje wskazówki życiowe

 

Sztuka pytania

i słuchania, czyli jak przeprowadzić wywiad

 

 

  • zna konstrukcję wywiadu     

                                          

 

  • wskazuje różne cele przeprowadzania wywiadu         

 

  • wskazuje osoby, z którymi chciałby przeprowadzić wywiad, uzasadnia swój wybór          

 

 

  • układa  pytania, które chciałby zadać wybranej przez siebie osobie

 

 

             

 

 

                                                                                     rozdział viii w świecie kultury popularnej

 

 

LEKTURA I INNE TEKSTY KULTURY

WYMAGANIA

 

konieczne

(ocena: dopuszczający)

podstawowe

(ocena: dostateczny)

rozszerzone

(ocena: dobry)

dopełniające

(ocena: bardzo dobry)

UCZEŃ

Rozmowy o radiu (Romana Bobrowska, Andrzej Sikorowski, Jerzy Madeyski)

  • czyta płynnie i uważnie tekst, uogólnia jego temat    

 

 

  • opowiada, jaką rolę pełni radio w jego życiu, czego i dlaczego najchętniej słucha               
  • odtwarza opinie rozmówców dotyczące możliwości, jakie stwarza radio w kontaktach z odbiorcą     

 

  • komentuje opinie rozmówców, prezentuje własne zdanie na ten temat

 

 

Roman Włodek

Radio: przewodnik czy kumpel?

 

  • na podstawie tekstu wyjaśnia  na czym polegają zmiany we współczesnym radiu,
  • wymienia nazwy różnych form radiowych             
  • wskazuje fragmenty zawierające opinię autora na temat zmian, które zaszły w radiu,
  • wyjaśnia, na czym polegają niektóre formy radiowe                               

 

  • odtwarza i referuje opinię autora,
  • wskazuje różnice między poszczególnymi formami radiowymi           

 

  • prezentuje własną opinię na temat współczesnego radia,
  • przedstawia zarys projektu wybranej audycji radiowej

 

Królowie domowego ekranu, czyli o telegatunkach. Czym jest kultura popularna?

 

 

  • zna pojęcia kultura masowa, kultura popularna
  • wyjaśnia, czym jest kultura popularna   

 

  • wymienia cechy typowe dla utworu reprezentującego kulturę popularną

 

  • ocenia i wartościuje wytwory kultury popularnej

 

Wideoklip, czyli patrz, słuchaj i ... nie przestawaj

  • wskazuje związki teledysku z filmem, określa relacje między muzyką a filmem

 

  • podaje przykłady środków języka filmu w teledysku, próbuje określić ich funkcję           

 

  • wyjaśnia, na czym polega i czemu służy stylizacja w teledyskach              

 

  • prezentuje swoje stanowisko na temat teledysków, popiera je argumentami

 

Życie w odcinkach

(o „mydlanych operach” i telenowelach

 

  • wskazuje charakterystyczne cechy telenoweli                   

                                          

  • wskazuje przyczyny popularności telenowel           
  • układa dialog między postaciami z kadru telenoweli                         

 

  • przekształca dialog postaci na mowę zależną w czasie teraźniejszym   

 

Sitcomy, czyli dlaczego ktoś się za mnie śmieje?

  • próbuje włączyć się do dyskusji na temat sitcomów               

 

 

  • prezentuje swoje stanowisko wobec sitcomów w dyskusji na ten temat  

 

  • wyraża swoją opinię o sitcomach, stosuje słownictwo oceniające                               
  • bierze aktywny udział w dyskusji na temat sitcomów, formułuje opinie i oceny

 

Reality show, czyli wszystko na sprzedaż

 

  • wyjaśnia, czym cechuje się reality show                              
  • wskazuje, z czego może wynikać negatywne oddziaływanie reality show                         
  • wyjaśnia, na czym polega kreacja w reality show                 
 

 

 

  • wskazuje różnice między reality show a filmem dokumentalnym

Wyłącz odbiornik, włącz wyobraźnię

 

  • wyjaśnia sens słów: mówić „jak do skulonej dłoni”,
  • uzupełnia luki w wypowiedzi na temat wyższości radia nad telewizją pojęciami wybranymi z ramki

 

  • podaje typ audycji, którą można by prowadzić, mówiąc „jak do skulonej dłoni”,
  • uzupełnia pomysł na fabułę jednego z odcinków telenoweli własnymi propozycjami
  • wciela się w rolę reportera radiowego obecnego na otwarciu wystawy malarskiej i opisuje słuchaczom jeden z obrazów,
  • układa fragment dialogu komediowego wzbogacony w wybranych miejscach o śmiech spoza kadru
 

przedstawia model powołania nowej rozgłośni, uzasadniając swoją propozycję w formie krótkiej rozprawki

  • pisze scenariusz lub scenopis serii ujęć filmowych lub wideoklipu

 

Reklama,  czyli o sztuce namawiania

 

 

  • ma świadomość mechanizmu działania reklamy
  • wie, na czym polega istota działań reklamowych

 

  • wie, jak bronić się przed działaniem reklamy             

 

  • wskazuje zalety  reklamy i zagrożenia, jakie stwarza

 

Jan Miodek

Co lubię i czego nie lubię (w reklamie)

 

 

  • na podstawie  tekstu próbuje odpowiedzieć na tytułowe pytanie
  • ·podaje z tekstu przykłady aprobowanych  przez autora  cech reklamy                                

 

  • wyjaśnia, w jaki sposób reklama może wzbogacać język       

 

  • dokonuje analizy językowej wybranych sloganów reklamowych

 

Bądź niebanalnym copywriterem, czyli językowa zabawa w namawianie

 

  • przekształca hasła reklamowe tak, by nie zmieniły znaczenia i unikały naruszenia prawa
  • tworzy teksty reklamowe, wykorzystując cytaty literackie i przysłowia

 

  • układa hasła reklamowe towarów, wykorzystując dwuznaczność podanych wyrazów i zwrotów

 

  • tworzy  szkic scenariusza filmu reklamowego

 

             

 

Przedmiotowy System Oceniania:

 

Liczba godzin

 

Treści kształcenia

Wymagania konieczne

Wymagania podstawowe

Wymagania rozszerzone

Wymagania dopełniające

FLEKSJA

 

 

Uczeń:

Uczeń:

Uczeń:

Uczeń:

1

Powtórzenie wiadomości o czasowniku

– tworzy różne formy czasownikowe (osobę, liczbę, rodzaj, czas, tryb, stronę i aspekt)

– rozpoznaje różne formy czasownikowe (j.w.)

 

– próbuje przekształcać stronę czynną na bierną i odwrotnie

– próbuje przekształcać czasowniki dokonane na niedokonane i odwrotnie

– na ogół poprawnie tworzy różne formy czasownikowe (osobę, liczbę, rodzaj, czas, tryb, stronę i aspekt)

– na ogół poprawnie rozpoznaje różne formy czasownikowe (j.w.)

– na ogół poprawnie przekształca stronę czynną na bierną i odwrotnie

– na ogół poprawnie przekształca czasowniki dokonane na niedokonane i odwrotnie

 

 

 

– stara się stosować różne poprawne formy czasowników kłopotliwych

 

– stosuje różne formy czasownikowe (osobę, liczbę, rodzaj, czas, tryb, stronę i aspekt) w różnych formach wypowiedzi (także czasowniki kłopotliwe)

– poprawnie przekształca stronę czynną na bierną i odwrotnie

– poprawnie przekształca czasowniki dokonane na niedokonane i odwrotnie

 

– na ogół umie wyciągnąć prawidłowe wnioski z wy konanych ćwiczeń

– stosuje poprawne formy czasowników odmieniających się nietypowo

– świadomie i celowo stosuje różne formy czasownikowe (osobę, liczbę, rodzaj, czas, tryb, stronę i aspekt) w różnych formach wypowiedzi

 

 

 

 

 

 

 

 

– samodzielnie wyciąga wnioski z wykonanych ćwiczeń

– poprawnie stosuje nieregularne formy czasowników

 

Nieosobowe formy czasownika

 

 

 

 

1

Bezokolicznik oraz formy zakończone na -no i -to

– rozpoznaje bezokolicznik oraz formy zakończone na -no i -to w tekście

– nazywa te formy czasownika

– odróżnia nieosobowe formy czasownika od form osobowych

 

– potrafi znaleźć bezokolicznik o trudnej pisowni we wskazanym słowniku

– poprawnie rozpoznaje w tekście czasowniki w formie osobowej, bezokoliczniki, formy zakończone na -no i -to oraz konstrukcje z się

– umie przekształcić zdania z nieosobową formą czasownika na zdania z formą osobową i odwrotnie

– wie, jaki słownik może rozstrzygnąć wątpliwości w pisowni

– poprawnie rozpoznaje w zdaniu oraz stosuje w wypowiedziach czasowniki w formie osobowej, bezokoliczniki, formy zakończone na -no i -to oraz konstrukcje z się

 

 

– w razie wątpliwości w pisowni korzysta z odpowiedniego słownika

– świadomie stosuje nieosobowe formy czasownika w wypowiedziach ustnych i pisemnych, aby sporządzić notatkę, instrukcję obsługi, przepis i in.

1

Imiesłowy przymiotnikowe

– wie, że imiesłowy przymiotnikowe są nieosobową formą czasownika i zna kryterium podziału na czynne i bierne

– stosuje imiesłów przymiotnikowy w funkcji przydawki lub orzecznika

– z pomocą nauczyciela rozróżnia imiesłowy przymiotnikowe czynne i bierne

– próbuje przekształcać konstrukcje z osobową formą czasownika w konstrukcje z imiesłowem przymiotnikowym

– próbuje poprawnie rozróżniać imiesłowy przymiotnikowe czynne i bierne

 

– poprawnie stosuje imiesłów przymiotnikowy w funkcji przydawki lub orzecznika

– wyróżnia imiesłowy przymiotnikowe czynne i bierne w tekście

 

– przekształca konstrukcje z osobową formą czasownika w konstrukcje z imiesłowem przymiotnikowym i na odwrót

 

– poprawnie stosuje i rozróżnia imiesłowy przymiotnikowe

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– stara się wyciągać wnioski na temat fleksji imiesłowów przymiotnikowych i jej związków z przymiotnikiem

– celowo i poprawnie stosuje imiesłowy przymiotnikowe dla osiągnięcia większej spójności tekstu

 

 

 

 

 

 

 

– samodzielnie wyciąga wnioski na temat fleksji imiesłowów przymiotnikowych i jej związków z przymiotnikiem

1

Imiesłowy przysłówkowe

– wie, że imiesłowy przysłówkowe są nieosobową formą czasownika i zna kryterium podziału na współczesne i uprzednie

– próbuje wyróżniać imiesłowy przysłówkowe w tekście

 

– stara się przekształcać konstrukcje z osobową formą czasownika na konstrukcje z odpowiednim imiesłowem przysłówkowym

 

– zna zasady pisowni zakończeń -łszy i -wszy

 

 

 

 

 

 

– rozróżnia imiesłowy przysłówkowe współczesne i uprzednie

 

– przekształca konstrukcje z osobową formą czasownika na konstrukcje z imiesłowem przysłówkowym i na odwrót

 

 

– poprawnie pisze zakończenia - łszy i -wszy

– stara się samodzielnie wyciągać wnioski na temat sposobu tworzenia imiesłów przysłówkowych

 

 

– poprawnie rozróżnia i samodzielnie tworzy imiesłowy przysłówkowe współczesne i uprzednie

– używa imiesłowów przysłówkowych w wypowiedziach pisemnych

w funkcji okolicznika

 

 

– samodzielnie wyciąga wnioski na temat pisowni zakończeń -łszy i -wszy

– samodzielnie i poprawnie wyciąga wnioski na temat sposobu tworzenia imiesłów przysłówkowych

 

 

 

 

 

 

– celowo i poprawnie używa imiesłowów przysłówkowych w wypowiedziach ustnych i pisemnych, zwłaszcza w rozprawce

 

 

 

SKŁADNIA

 

1

Zdanie złożone współrzędnie

– wie, czym różni się zdanie współrzędnie złożone od podrzędnie złożonego

– zna kryterium podziału zdań złożonych współrzędnie

– stosuje zdania złożone współrzędnie w wypowiedziach ustnych i pisemnych

 

 

 

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym współrzędnie i próbuje je stosować

 

 

 

 

 

 

 

– rozróżnia zdania złożone współrzędnie łączne, rozłączne, wynikowe i przeciwstawne, przedstawia je graficznie

 

– przekształca zdania pojedyncze na złożone i odwrotnie

– stosuje zasady interpunkcji w zdaniu złożonym współrzędnie

 

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się różnymi rodzajami zdań złożonych współrzędnie w zależności od intencji, z jaką przekazuje komunikat

 

 

 

 

– stosuje poprawną interpunkcję

2

Zdanie złożone z podrzędnym okolicznikowym

– potrafi wskazać w tekście zdanie złożone z podrzędnym okolicznikowym

 

 

– wie, że zdania podrzędne okolicznikowe zastępują okoliczniki niewyrażone w zdaniu nadrzędnym

– umie postawić pytanie o zdanie podrzędne

– zna kryterium podziału zdań złożonych z podrzędnym okolicznikowym

– stosuje wypowiedziach ustnych i pisemnych różne typy zdań złożonych z podrzędnym okolicznikowym

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym podrzędnie i próbuje je stosować

– potrafi uzupełnić zdanie wskazanym zdaniem podrzędnym okolicznikowym

 

 

 

– zamienia okoliczniki w zdaniu pojedynczym na zdania podrzędne okolicznikowe i odwrotnie

 

 

– nazywa rodzaje zdań złożonych z podrzędnym okolicznikowym

 

– układa wskazane zdania złożone z podrzędnym okolicznikowym czasu, miejsca, sposobu, przyczyny, celu, przyzwolenia i warunku

– przekształca zdania pojedyncze na złożone z podrzędnym okolicznikowym i odwrotnie, używa różnych wskaźników zespolenia

– poprawnie nazywa rodzaje zdań złożonych z podrzędnym okolicznikowym

 

 

 

 

 

– na ogół prawidłowo stosuje zasady interpunkcji

– poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone z podrzędnym okolicznikowym

 

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się różnymi rodzajami zdań złożonych z podrzędnym okolicznikowym w zależności od intencji, z jaką przekazuje komunikat

 

 

 

 

 

 

– stosuje poprawną interpunkcję

1

Zdanie złożone z podrzędnym przydawkowym

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– wie, że zdania podrzędne przydawkowe zastępują przydawki niewyrażone w zdaniu nadrzędnym

 

 

– z pomocą nauczyciela potrafi rozpoznać w tekście zdanie złożone z podrzędnym przydawkowym

– umie postawić pytanie o zdanie podrzędne

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– używa zdań złożonych z podrzędnym przydawkowym w wypowiedziach ustnych i pisemnych

 

 

 

 

 

 

 

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym podrzędnie i próbuje je stosować

– zamienia przydawki w zdaniu pojedynczym na zdania podrzędne przydawkowe i odwrotnie

 

 

– próbuje samodzielnie rozpoznawać w tekście zdanie złożone z podrzędnym przydawkowym

 

 

– stara się zachować prawidłowy szyk w zdaniu złożonym z podrzędnym przydawkowym (w związku z pozycją określanego rzeczownika)

 

 

 

 

 

 

 

– przekształca zdania pojedyncze na złożone z podrzędnym przydawkowym i odwrotnie, używa różnych wskaźników zespolenia

– poprawnie rozpoznaje zdania złożone z podrzędnym przydawkowym

 

 

– zachowuje prawidłowy szyk w zdaniu złożonym z podrzędnym przydawkowym (w związku z pozycją określanego rzeczownika), potrafi wskazać i poprawić błędne konstrukcje

 

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych poprawnie posługuje się zdaniami złożonymi z podrzędnym przydawkowym

 

 

 

 

 

– na ogół prawidłowo stosuje zasady interpunkcji

– poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone z podrzędnym przydawkowym

 

 

 

 

 

 

 

– zachowuje prawidłowy szyk w zdaniu złożonym z podrzędnym przydawkowym (w związku z pozycją określanego rzeczownika), potrafi wyjaśnić, na czym polegają błędy w tego typu konstrukcjach

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się zdaniami złożonymi z podrzędnym przydawkowym dla bardziej precyzyjnego określenia cech osoby, rzeczy lub pojęcia, nazywanego przez rzeczownik

– stosuje poprawną interpunkcję

1

Zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym

– wie, że zdania podrzędne orzecznikowe zastępują orzeczniki niewyrażone w zdaniu nadrzędnym

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– zna zasady interpunkcji i próbuje je stosować

– zamienia orzeczniki w zdaniu pojedynczym na zdania podrzędne orzecznikowe i odwrotnie

 

– z pomocą nauczyciela potrafi rozpoznać w tekście zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym

– umie postawić pytanie o zdanie podrzędne

– tworzy zdanie orzecznikowe według podanego wzoru

– rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– na ogół prawidłowo stosuje zasady interpunkcji

– poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym

– odróżnia zdanie złożone z podrzędnym orzecznikowym od zdania złożonego z podrzędnym przydawkowym

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się zdaniem złożonym z podrzędnym orzecznikowym w celu uzyskania większej precyzji wypowiedzi

– stosuje poprawną interpunkcję

1

Zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym

– wie, że zdania podrzędne dopełnieniowe zastępują dopełnienia niewyrażone w zdaniu nadrzędnym

 

 

– z pomocą nauczyciela potrafi rozpoznać w tekście zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym

– umie zadać pytanie o zdanie podrzędne

– używa zdań złożonych z podrzędnym dopełnieniowym w wypowiedziach ustnych i pisemnych

 

 

 

 

 

– zna zasady interpunkcji w zdaniu złożonym podrzędnie i próbuje je stosować

– zamienia dopełnienia w zdaniu pojedynczym na zdania podrzędne dopełnieniowe i odwrotnie

 

 

– próbuje samodzielnie rozpoznawać w tekście zdanie złożone z podrzędnym dopełnieniowym

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– przekształca zdania pojedyncze na złożone z podrzędnym dopełnieniowym i odwrotnie, używa różnych wskaźników zespolenia

– poprawnie rozpoznaje zdania złożone z podrzędnym dopełnieniowym

 

 

 

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych poprawnie posługuje się zdaniami złożonymi z podrzędnym dopełnieniowym

 

 

 

 

– na ogół prawidłowo stosuje zasady interpunkcji

– poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone z podrzędnym przydawkowym

 

 

 

 

 

 

 

 

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się zdaniami złożonymi z podrzędnym dopełnieniowym, w zależności od intencji wypowiedzi, szczególnie dla podkreślenia własnego stanowiska

– stosuje poprawną interpunkcję

 

1

Zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym

– wie, że zdania podrzędne podmiotowe odpowiadają na pytania podmiotu i zastępują podmiot zdania nadrzędnego

 

– potrafi wskazać podmiot w zdaniu nadrzędnym

– z pomocą nauczyciela potrafi rozpoznać w tekście zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym

– umie zadać pytanie o zdanie podrzędne

 

– tworzy zdanie podmiotowe według podanego wzoru

– rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– na ogół prawidłowo stosuje zasady interpunkcji

– poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym

– odróżnia zdanie złożone z podrzędnym podmiotowym od zdania złożonego z podrzędnym dopełnieniowym

– w wypowiedziach ustnych i pisemnych świadomie i celowo posługuje się zdaniem złożonym z podrzędnym podmiotowym

– stosuje poprawną interpunkcję

1

Imiesłowowy równoważnik zdania

– stosuje w wypowiedziach imiesłowowy równoważnik zdania

– wie, czym jest imiesłowowy równoważnik zdania

– rozpoznaje imiesłowowy równoważnik zdania w tekście

 

 

– na ogół poprawnie stosuje różne typy imiesłowów zdania w wypowiedziach

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– zna zasady interpunkcyjne i stara się je stosować

– przekształca zdania złożone podrzędnie w zdania złożone z imiesłowowym równoważnikiem zdania i odwrotnie

– poprawnie stosuje w wypowiedziach imiesłowowy równoważnik zdania, zachowując zgodność podmiotów i właściwą relację czasową

 

 

– znajduje i poprawia błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– na ogół prawidłowo stosuje zasady interpunkcji

– poprawnie rozpoznaje, tworzy i przekształca zdania złożone podrzędnie w zdania złożone z imiesłowowym równoważnikiem zdania i odwrotnie

– samodzielnie wyciąga wnioski na temat poprawnego stosowania imiesłowowego równoważnika zdania (zgodność podmiotów i relacja czasowa)

– znajduje i poprawia błędy składniowe w konstrukcjach z imiesłowowym równoważnikiem zdania i wyjaśnia, na czym polegają

– poprawnie, świadomie i celowo używa konstrukcji z imiesłowowym równoważnikiem zdania w wypowiedziach, zwłaszcza o charakterze argumentacyjnym (np. w rozprawce)

– stosuje prawidłową interpunkcję

SŁOWOTWÓRSTWO

 

1

Wyrazy podstawowe i pochodne

– wie, czym jest wyraz podstawowy i pochodny oraz formant słowotwórczy

– tworzy wyrazy pochodne od podstawowych

 

 

– na podstawie wzoru wyróżnia w wyrazie pochodnym podstawę słowotwórczą i formant

 

 

 

 

 

 

– znajduje oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe

– zna rodzaje formantów słowotwórczych

– odróżnia wyrazy słowotwórczo podzielne i niepodzielne

– podaje wyrazy podstawowe do pochodnych

– w przykładach typowych wyodrębnia w wyrazie pochodnym podstawę słowotwórczą i formant

 

 

 

 

 

 

– wyjaśnia pisownię wyrazów, w których zachodzą oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe

– tworzy wyrazy pochodne przez dodawanie przyrostków i przedrostków oraz użycie formantu zerowego

 

 

– wyodrębnia w wyrazie pochodnym podstawę słowotwórczą i formant

 

– nazywa formanty słowotwórcze

– umie podać parafrazę słowotwórczą wyrazu pochodnego

 

–poprawnie zapisuje wyrazy pochodne, w których zachodzą oboczności spółgłoskowe i samogłoskowe

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– stosuje różne wyrazy pochodne, dążąc do precyzji i bogactwa wypowiedzi

1

Funkcje formantów słowotwórczych

– wie, że za pomocą różnych formantów tworzy się wyrazy należące do różnych kategorii znaczeniowych, potrafi podać przykłady

– potrafi zakwalifikować wyraz do właściwej kategorii znaczeniowej

 

 

– rozróżnia funkcje formantów słowotwórczych

– prawidłowo tworzy wyrazy pochodne należące do wskazanej kategorii znaczeniowej

 

– umie wykazać zależność między budową wyrazu a jego przynależnością do kategorii znaczeniowej

– prawidłowo tworzy i rozpoznaje wyrazy należące do różnych kategorii znaczeniowych

 

– wyjaśnia zależność między budową wyrazu a jego przynależnością do kategorii znaczeniowej

– świadomie i celowo używa wyrazów należących do różnych kategorii znaczeniowych w zależności od intencji, z jaką przekazuje komunikat w mowie i piśmie

1

Rodzina wyrazów

– rozumie i zna pojęcia: rodzina wyrazów, rdzeń, oboczności rdzenia

– potrafi wymienić wyrazy pokrewne do podanego wyrazu

– wyodrębnia rdzeń w rodzinie wyrazów

– rozróżnia wyrazy pokrewne i bliskoznaczne

 

– tworzy łańcuchy kilku wyrazów podstawowych i pochodnych według wzoru

– wyodrębnia rdzeń w rodzinie wyrazów, zapisuje jego oboczności

 

 

 

 

 

 

– uzupełnia wykres rodziny wyrazów, wydziela formanty i wyodrębnia rdzenie

 

 

 

 

 

 

– samodzielnie tworzy wykres rodziny wyrazów (tzw. drzewko derywacyjne)

1

Wyrazy złożone

– znajduje wyrazy podstawowe, od których utworzono wyraz złożony

– tworzy wyrazy złożone: zestawienia, złożenia i zrosty od podanych podstawowych

 

 

– zna kryteria podziału wyrazów złożonych

 

 

– zna zasady pisowni złożeń (z łącznikiem i bez)

– prawidłowo rozróżnia wyrazy niepodzielne i podzielne słowotwórczo, a wśród nich złożenia, zestawienia i zrosty

– potrafi wskazać podstawy słowotwórcze w wyrazach złożonych i wyodrębnić formant

– stosuje zasady pisowni złożeń (z łącznikiem i bez)

 

1

Skrótowce i skróty

– zapisuje i odczytuje skróty i skrótowce

– poprawnie odczytuje często stosowane skróty i skrótowce

 

 

– zna zasady odmiany skrótów i skrótowców, stara się je stosować

 

– zna zasady ortograficzne zapisu skrótów i skrótowców, stara się je stosować

– poprawnie używa w wypowiedziach skrótów i skrótowców

– prawidłowo je odmienia

– prawidłowo dostosowuje formę orzeczenia do łączącego się z nim skrótowca

– poprawnie stosuje zasady ortograficzne zapisu skrótów i skrótowców

– poprawnie używa w wypowiedziach skrótów i skrótowców, ocenia ich przydatność i zrozumiałość

FORMY WYPOWIEDZI  

 

3

Charakterystyka porównawcza

– redaguje charakterystykę postaci literackich i rzeczywistych według podanego planu

 

 

– przedstawia opinie i fakty na temat charakteryzowanych postaci

– próbuje formułować własną ocenę postaci

 

 

 

 

 

– stosuje słownictwo nazywające cechy wspólne i różniące

 

 

 

– zachowuje trójdzielną kompozycję wypowiedzi

– redaguje charakterystykę, wykazując różnice i podobieństwa między postaciami

 

 

– uzasadnia przedstawione cechy

 

– gromadzi opinie i fakty na temat charakteryzowanych postaci

– próbuje uzasadniać własną, subiektywną ocenę postaci

 

 

 

 

 

 

 

 

– stosuje trójdzielną kompozycję wypowiedzi z zachowaniem odpowiednich proporcji

– redaguje charakterystykę porównawczą dwóch lub więcej postaci, zwracając uwagę na ich postawę wobec określonego problemu

– wyciąga wnioski ze zgromadzonych opinii i faktów

 

 

 

– własną, subiektywną ocenę postaci popiera przekonywującą argumentacją

– stosuje bogate słownictwo

– redaguje charakterystykę porównawczą

 

 

 

 

– samodzielnie wyciąga wnioski na temat porównywanych postaci i przekonywująco je uzasadnia

 

 

 

 

 

– świadomie i celowo dobiera środki językowe dla nadania wypowiedzi charakteru ekspresywnego, wprowadza związki frazeologiczne, cytaty

– zachowuje spójną, logiczną i przejrzystą kompozycję wypowiedzi

1

Opis przeżyć wewnętrznych

– z pomocą nauczyciela lub na podstawie wzoru redaguje opis przeżyć własnych lub postaci literackiej albo filmowej

 

 

 

 

 

 

 

– stosuje słownictwo nazywające uczucia

– redaguje opis przeżyć postaci literackich lub rzeczywistych

 

 

 

 

– stara się uwzględniać okoliczności i przyczyny tych przeżyć oraz ich zewnętrzne przejawy

 

 

– stosuje słownictwo nazywające uczucia, zna związki frazeologiczne oddające różne stany emocjonalne

– poprawnie redaguje opis przeżyć postaci literackich lub rzeczywistych

 

 

 

– w wypowiedzi uwzględnia okoliczności i przyczyny tych przeżyć oraz ich zewnętrzne przejawy (zmiany w zachowaniu i wyglądzie)

– stosuje odpowiednie słownictwo i frazeologię

 

– trafnie przedstawia stan psychiczny postaci, umiejętnie odzwierciedla jej emocje i zachowanie

– świadomie i celowo dobiera środki językowe dla nadania wypowiedzi charakteru ekspresywnego,

– wprowadza związki frazeologiczne, bogate słownictwo, zwłaszcza synonimy odzwierciedlające różny stopień nasilenia stanów emocjonalnych, używa plastycznych określeń

– stosuje opis przeżycia wewnętrznego w bardziej rozbudowanych formach wypowiedzi (opowiadanie, charakterystyka) dla nadania tekstowi większych walorów literackich

1

Sprawozdanie

– redaguje sprawozdanie z wydarzenia fikcyjnego (literackiego, filmowego)

– przedstawia wydarzenia w porządku chronologicznym

– zachowuje trójdzielność wypowiedzi

 

– redaguje sprawozdanie z wydarzenia autentycznego (kulturalnego, sportowego lub z życia klasy, szkoły)

– prezentuje własne odczucia

 

– stosuje słownictwo i składnię typu informacyjnego

– przedstawia wydarzenia w porządku chronologicznym lub tematycznym

– zachowuje jasny, precyzyjny styl wypowiedzi

– świadomie i celowo dobiera słownictwo i składnię dla oddania dynamiki tekstu

– uwzględnia własny punkt widzenia w formie komentarza odautorskiego

– zachowuje zwięzłość i rzeczowość wypowiedzi

 

3

Rozprawka

– redaguje rozprawkę według podanego planu

 

 

 

 

 

 

– z pomocą nauczyciela gromadzi argumenty na poparcie tezy oraz kontrargumenty

 

– z pomocą nauczyciela wyciąga wnioski z przytoczonych argumentów

 

 

 

 

 

 

– stosuje trójdzielną kompozycję wypowiedzi 

 

 

– stara się używać czasowników w 1 os. lp. oraz zaimków osobowych dla przedstawienia własnego stanowiska

 

– sporządza plan kompozycyjny rozprawki

 

 

 

 

 

 

– porządkuje argumenty

 

 

 

 

– wyciąga ogólne wnioski na podstawie przeprowadzonej argumentacji

 

 

 

 

 

 

– stosuje trójdzielną kompozycję wypowiedzi z zachowaniem odpowiednich proporcji

– używa czasowników w 1 os. lp. oraz zaimków osobowych dla przedstawienia własnego stanowiska

 

 

 

– stosuje akapity

 

– formułując własną opinię, posługuje się przykładami ze świata kultury i sztuki, życia publicznego, własnych doświadczeń

– selekcjonuje argumenty i wybiera najtrafniejsze

– logicznie porządkuje argumenty

– samodzielnie wyciąga wnioski

– posługuje się cytatami

 

 

 

 

 

 

 

 

 

– stosuje zwroty i wyrażenia uzasadniające stanowisko nadawcy

 

– zachowuje spójność wypowiedzi, także poprzez językowe nawiązania pomiędzy poszczególnymi częściami pracy

– unika słownictwa potocznego

– prawidłowo stosuje akapity

 

– tworzy wypowiedź o charakterze polemicznym, przytacza argumenty i kontrargumenty z wielu dziedzin

 

– łączy fakty, syntezuje, dedukuje, trafnie i wnikliwie analizuje poruszane problemy

– prowadzi logiczny i spójny wywód, z którego wyprowadza samodzielne wnioski

– prawidłowo wprowadza umiejętnie dobrane cytaty dla poparcia własnych argumentów

– stosuje styl i język odzwierciedlający subiektywny charakter rozprawki

– świadomie i celowo posługuje się precyzyjnym, zrozumiałym, dojrzałym stylem i składnią, odpowiednią do sytuacji komunikacyjnej, unika zbytecznych ozdobników

– pisze tekst świadczący o wysokiej kulturze humanistycznej autora

 

                       

 

 

 

OCENA CELUJĄCA . UCZEŃ :

-czyta pozycje spoza kanonu lektur ;

-twórczo i wzorowo redaguje wypowiedzi pisemne ;

-poszerza swe wiadomości z nauki o języku ;

-podejmuje twórcze działania ;

-pisze bezbłędnie ;

-osiąga sukcesy w konkursach przedmiotowych , ortograficznych , poetyckich , recytatorskich i czytelniczych .

Język Polski

Nauczyciele języka polskiego


mgr Małgorzata Brosz

mgr Agata Chmielniak

mgr Wioletta Czech

mgr Beata Przewoźnik


You are here: